эконометрик моделларнинг ахборот таъминоти

PDF 6 pages 434.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 434.5 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

2-мавзу. эконометрик моделларнинг ахборот таъминоти 2.1 . иқтисодий маълумотларнинг статистик табиати 2.2. боғлиқ ва боғлиқ бўлмаган ўзгарувчиларни танлаш 2.3. эконометрик моделларни тузишда қатнашадиган иқтисодий маълумотларга қўйиладиган талаблар таянч иборалар: иқтисодий маълумотлар, ўзгарувчилар, корреляцион боғланишлар, боғлиқ ва боғлиқ бўлмаган ўзгарувчилар, статик ва динамик моделлар 2.1. иқтисодий маълумотларнинг статистик табиати иқтисодий жараѐнларни вақт давомида ўзгаришини ўрганиш муҳим аҳамиятга эга. чунки барча иқтисодий жараѐнлар ва ҳодисалар вақт давомида ўзгарувчан бўлади. иқтисодиѐтда барча иқтисодий жараѐнларни иқтисодий- статистик моделлар орқали ўрганиш натижасида у ѐки бу иқтисодий кўрсаткичнинг ҳозирги ҳолати ва келажакдаги ўзгаришини илмий асосда таҳлил қилиш ва башоратлаш мумкин бўлади. иқтисодий-статистик моделлаштириш усули - бозор иқтисодиѐти субъектларининг иқтисодий фаолияти таҳлили ва режалаштиришни такомиллаштиришга қаратилган тадбирлардан биридир. иқтисодий-статистик моделлаштириш иқтисодий кўрсаткичлар ва ишлаб чиқариш омиллари ўртасидаги алоқалар ўз моҳиятига кўра стохастик бўлган асосга таянади. иқтисодий субъектлар фаолиятини статистик моделлаштириш замон ва маконда уларнинг ривожланиш жараѐнини ўрганишда асосий ўрин эгаллайди. бу моделлар ишлаб чиқариш тенденсиялари ва қонуниятларини …

2 / 6

маган хилма-хилликларнинг мавжудлиги. 3. моделли – кўрсаткичлар ва далиллар ўртасида боғланиш шаклларидан нотўғри фойдаланиш. иқтисодий-статистик кузатувлар олиб борилганда, техник-иқтисодий кўрсаткичлар кўринишидаги, материаллар оқимидаги ахборотларга дуч келамиз. шу нуқтаи назардан, ишлаб чиқаришга - кириш ахборотини, чиқиш ахборотига ўзгартиргич сифатида қаралади. эконометрик моделларни тузишда муҳим босқичларидан бири моделда қатнашадиган омиллар ва кўрсаткичларни танлашдир. кўп ҳолларда ўрганилаѐтган кўрсаткичларга жуда кўп омиллар таъсир этмоқда. шу жумладан, уларнинг ҳаммаси моделда қатнашиши мумкин эмас ѐки иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ эмас. кўрсаткичлар ва омилларни тўлиқ қатор сифатида қуйидагича тасвирлаш мумкин: ) …, ),…, ) 1) биринчи омиллар гуруҳи )– бу моделга киритиладиган ўзгарувчилар 2) иккинчи омиллар гуруҳи ) …, ) – моделда қатнашмайди, лекин улардан ҳар бири тадқиқотчи томонидан кузатилаѐтган статистик жамланмада у ѐки бу қийматларда назорат қилинади 3) учинчи омиллар гуруҳи ),…, ) – тасодифий ўзгарувчилар, улар тадқиқотчи томонидан назорат қилинмайди, лекин нинг ўзгаришига таъсир этмоқда. агар биринчи гуруҳга сони бўйича кўп бўлмаган, лекин нинг ўзгаришига …

3 / 6

жавий белги, унга таъсир этувчи кучлар (сув, ўғит, ишлов бериш ва ҳ.к.) омил белгилардир. ёки, истеъмолчининг даромади ортиб бориши натижасида унинг товар ва хизматларга бўлган талаби ошади. бу боғланишда талабнинг ортиши натижавий белги, унга таъсир этувчи омил, яъни даромад эса омил белгидир. омилларнинг ҳар бир қийматига турли шароитларида натижавий белгининг ҳар хил қийматлари мос келадиган боғланиш корреляцион боғланиш ѐки муносабат дейилади. корреляцион боғланишнинг характерли хусусияти шундан иборатки, бунда омилларнинг тўлиқ сони номаълумдир. шунинг учун бундай боғланишлар тўлиқсиз ҳисобланади ва уларни формулалар орқали тақрибан ифодалаш мумкин, холос. умумий ҳолда қаралса, корреляцион муносабатда эркин ўзгарувчи x белгининг ҳар бир қийматига ( xi i  1...k ) эрксиз ўзгарувчи у белгининг ( y j j  1..s ) тақсимоти мос келади. ўз-ўзидан равшанки, бу ҳолда иккинчи у белгининг ҳар бир қиймати ( y j ) ҳам биринчи x белгининг ( xi ) тақсимоти билан характерланади. агар тўплам ҳажми катта бўлса, белги x ва …

4 / 6

олиш ва улардан моделларда фойдаланиш ҳамда баҳолашдаги асосий қоидалар қуйидагилардан иборат: 1. омилларни ўрганиш билан қамраб олинадиган рўйхат чегараланган, омиллар эса назарий асосланган бўлиши лозим. 2. моделга киритилган барча омиллар миқдор ўзгаришларга эга бўлиши керак. 3. тадқиқ қилинаѐтган тўплам сифатли бир жинсли бўлиши лозим. 4. омиллар ўзаро функционал боғланмасликлари шарт. 5. келажакда омиллар ўзаро таъсирини экстраполяция қилиш учун моделлардан фойдаланилаѐтган вақтда характер жиддий ўзгармаслиги, статистик мустаҳкам ва барқарор бўлиши лозим. 6. регрессион таҳлилда ҳар бир омилнинг (x) қийматига бир хил регрессияли натижавий ўзгарувчи келиш лозим. ( y) тақсимоти нормал ѐки яқин даражада мос 7. ўрганилаѐтган омиллар тадқиқ этилган, натижавий кўрсаткичли, мантиқан даврий бўлиши лозим. 8. натижавий кўрсаткичга жиддий таъсир кўрсатадиган фақат муҳим омиллар таъсирини кўриб чиқиш лозим. 9. регрессия тенгламаларига киритилган омиллар сони катта бўлмаслиги лозим. чунки омиллар сонининг катта бўлиши, асосий омиллардан четга олиб келиши мумкин. омиллар сони кузатишлар сонидан 3-5 марта кам бўлиши керак. 10. регрессия тенгламасининг омиллари …

5 / 6

аги боғланишни ифодаловчи сифатида таърифлашдан келиб чиқади. 13. омилларни натурал бирликда ўлчашда нисбий қийматларга нисбатан ортиқроқ кўриш лозим. нисбий қийматлар ўртасидаги корреляция, регрессия тенгламаси параметрлари қиймати боғланиш мазмунини бузиши мумкин.омиллар ўртасидаги боғланишни ифодаловчи сифатида таърифлашдан келиб чиқади. демак, эконометрик моделларга қўйиладиган асосий талаблар : 1) моделда кузатилаѐтган нинг ўзгаришига кучли таъсир қилаѐтганасосий омиллар қатнашиши керак; 2) барча боғлиқ бўлмаган омиллар асосий боғлиқ бўлган омил билан зич боғланган бўлиши керак; 3) боғлиқ бўлмаган омиллар ўзаро суст (кучсиз) боғланган бўлиши керак. иқтисодий жараѐнлар динамикасини акс эттириш моҳиятига кўра, статик ва динамик моделлар мавжуд. статик моделлар ўзида вақтнинг айрим, қайд қилинган оралиғини қамраб олади. динамик модел вақтнинг изчил оралиқ тизими ҳолатини акс эттиради. ўзгарувчан характерга кўра, бошланғич иқтисодий ишлаб чиқариш омиллари ѐки аралаш омилларни ўз ичига олган моделларни кўрсатиш мумкин. ишлаб чиқаришнинг бошланғич омиллари деганда, кейинчалик тақсимлаб бўлмайдиган оддий омиллар, масалан, ресурслар ҳаражати - жонли меҳнат, восита, меҳнат қуроллари тушунилади. моделнинг тузилишига қараб, …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "эконометрик моделларнинг ахборот таъминоти"

2-мавзу. эконометрик моделларнинг ахборот таъминоти 2.1 . иқтисодий маълумотларнинг статистик табиати 2.2. боғлиқ ва боғлиқ бўлмаган ўзгарувчиларни танлаш 2.3. эконометрик моделларни тузишда қатнашадиган иқтисодий маълумотларга қўйиладиган талаблар таянч иборалар: иқтисодий маълумотлар, ўзгарувчилар, корреляцион боғланишлар, боғлиқ ва боғлиқ бўлмаган ўзгарувчилар, статик ва динамик моделлар 2.1. иқтисодий маълумотларнинг статистик табиати иқтисодий жараѐнларни вақт давомида ўзгаришини ўрганиш муҳим аҳамиятга эга. чунки барча иқтисодий жараѐнлар ва ҳодисалар вақт давомида ўзгарувчан бўлади. иқтисодиѐтда барча иқтисодий жараѐнларни иқтисодий- статистик моделлар орқали ўрганиш натижасида у ѐки бу иқтисодий кўрсаткичнинг ҳозирги ҳолати ва келажакдаги ўзгаришини илмий асосда таҳлил қилиш ва баш...

This file contains 6 pages in PDF format (434.5 KB). To download "эконометрик моделларнинг ахборот таъминоти", click the Telegram button on the left.

Tags: эконометрик моделларнинг ахборо… PDF 6 pages Free download Telegram