bioinformatika fani rivojlanishi va istiqbollari

DOCX 12 pages 2.1 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

кириш биоинформатика фанига кириш. биоинформатика фанининг ривожланиш тарихи ва биоинформатика фани истиқболлари. асосий атамалар ва тушунчалар. 1.bioinformatika fanining rivojlanish tarixi va bioinformatika fani istiqbollari. bugungi kunga qadar bioinformatikaga turlicha ta'riflar beriladi, biroq asosan bioinformatika deganda turli biologik axborotlarni tahlil qilishda komp'yuterdan foydalanish tushuniladi. shuningdek «bioinformatika» termini qo’llanilish maydoni ham kengaydi va biologik ob'ektlar bilan bog‘liq barcha matematik algoritmlardan hamda biologik tadqiqotlarda qo‘llaniladigan axborot-kommunikasiya texnologiyalaridan foydalanilmoqda. bioinformatikada informatikadagi kabi amaliy matematika, statistika va boshqa aniq fanlar usullaridan foydalangan holda. molekulyar biologiya, biokimyo, biofizika, ekologiya, genetika va qator tabiiy fanlar sohalariga kirib bordi. bioinformatika - biologik ma'lumotlarni qayta ishlash uchun komp'yuter texnikasidan foydalanishdir. bioinformatika asosan genomni tadqiq etish, oqsil strukturasi tahlili va taxmini, oqsillarning o‘zoro va boshqa molekulalar bilan o‘zoro ta'sirini tahlil etish, evolyusiya jarayonini modellashtirish bilan shug‘ullanadi. bioinformatika va uning usullari hozirda barch tabiiy keng qo’llanilib kelinmoqda. demak, bioinformatika biologiya va informatika fanlari chegarasida joylashgan fan bo‘lib, bunda biologiya deyilganda albatta …

2 / 12

logiyaga fizik va matematiklar kirib kela boshladi. biologiyaning zamonaviy tarixi 1953 yildan, amerika olimlari jeyms uotson (james watson) hamda frensis krik (francis crick) tomonidan dnk ning qo‘sh spiralligi kashf qilingan davrdan boshlandi.(1-rasm) 1-rasm 1955 yilda f.senger ilk bor insulin molekulasi aminokislotalar ketma – ketligini aniqlagandan so‘ng bu sohada juda katta yutuqlarga erishildi va ko‘pgina yirik laboratoriyalar bakteriya, achitqi, sichqon va odam organizmi genomini to‘laligicha aniqlash ustida izlanishlar olib bordilar. to‘plangan ma'lumotlar esa butunjahon ma'lumotlar bazalarida saqlanib kelinmoqda. to‘plangan ma'lumotlarni qayta tekshirish, ular orasidan keyingi tadqiqotlarda foydalanish mumkin, foydalilarini tanlab olish bioinformatika oldida turgan vazifalardan biridir. bioinformatika - kirish va qo'llanmalar • ko'p sonli prokariotik va eukariotik genomlar ketma-ketlikda va kelajakda genomik ma'lumotlarga kirish va ularni yangi bilimlarni kashf qilish uchun sintez qilish zamonaviy biologik tadqiqotlarning asosiy mavzulariga aylandi. • genomik ma'lumotni qazib olish murakkab hisoblash vositalaridan foydalanishni talab qiladi. • shuning uchun biologlarning yangi avlodi uchun genomik davrdagi yangi muammolarni …

3 / 12

n fanlararo sohadir. • bioinformatikaning soha sifatida rivojlanishi so'nggi 30-40 yil ichida molekulyar biologiya va informatika yutuqlarining natijasidir. • bioinformatika fanlarning fanlararo sohasi sifatida biologik ma'lumotlarni tahlil qilish va sharhlash uchun biologiya, informatika, axborot muhandisligi, matematika va statistikani birlashtiradi. • bioinformatikaning asosiy yo'nalishlari qatoriga biologik ma'lumotlar bazalari, ketma-ketlikni moslashtirish, gen va promotorni bashorat qilish, molekulyar filogenetik, tarkibiy bioinformatika, genomika va proteomika kiradi. • bioinformatika hisoblash biologiyasi deb nomlanuvchi tegishli sohadan farq qiladi. • bioinformatika genlar va genomlarning ketma-ketligi, tarkibiy va funktsional tahlillari va ularga mos keladigan mahsulotlar bilan cheklanadi va ko'pincha hisoblash molekulyar biologiyasi hisoblanadi. • biroq, hisoblash biologiyasi hisoblashni o'z ichiga olgan barcha biologik maydonlarni qamrab oladi. bioinformatika barcha turdagi biologik ma'lumotlarni boshqarishda hisoblash vositalarini ishlab chiqish va qo'llash sifatida, hisoblash biologiyasi esa bioinformatika uchun ishlatiladigan algoritmlarni nazariy ishlab chiqish bilan cheklangan. bioinformatika qo'llanmalari ko'ra science daily , bioinformatika, shu jumladan, ko'p jihatdan ishlatiladi dnk-ketliklar , genlar , oqsillar …

4 / 12

n bo'lgan profilaktika choralarini taklif qilishlariga imkon berish. bioinformatikaning saraton kasalligini davolashdagi roli haqida ko'proq ma'lumotni milliy saraton institutining ushbu maqolasidan o'qishingiz mumkin . kasalliklarni aniqlash bioinformatikaning yana bir muhim qo'llanilishi dori vositalarini yaratishdir. biz simptomlarni davolash bilan emas, balki kasallikni hisoblash vositalari yordamida tushunishimiz, kasallik sababini aniqlashimiz va tegishli dorilar bilan davolashimiz mumkin. bu bioinformatikaning bir nechta ilovalari. bioinformatika, shu jumladan mikrobiologiya, gen texnologiyasi va qishloq xo'jaligi bilimlaridan foydalaniladigan ko'plab vaziyatlar mavjud. bioinformatika izlanuvchilarni faqatgina dnk va oqsil tuzilishi haqida nazariy bilim va ularni tadqiq qilish uchun kerakli jihozlar bilan ta'minlab qolmasdan, aniqlangan ketma – ketliklarni solishtirish, ularni funksiyasini aniqlash va dori preparatlari ishlab chiqish imkonini beradi. (2-rasm) 2-rasm gen - bu bir oqsil molekulasining birlamchi tuzilishi haqida ma'lumotni o'z ichiga olgan dnk molekulasining bo'limi. shuningdek, barcha turdagi rnklarning tuzilishi haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan genlar va regulyator genlar mavjud. gen irsiyat birligi deb hisoblanadi . axborotni uzatish genetik …

5 / 12

rfeysda hujayra bo'linishidan oldin, ya'ni bo'linishlar orasidagi hujayra hayoti davrida paydo bo'ladigan ikki baravar ko'payish (replikatsiya) davrida. birinchidan, dnk zanjirlari orasidagi vodorod aloqalari uziladi, so'ngra zanjirlar ajralib chiqadi va bir-birini to'ldiruvchi nukleotidlar har bir ipning nukleotidlariga eritmadan keladi, so'ngra yangi hizalanmış nukleotidlar dnk polimeraza fermenti yordamida zanjirlarga tikiladi va hosil bo'lgan ikkita ikki zanjirli molekulalar spirallarni hosil qiladi. ushbu ikkita bir xil molekulalar - xromatidlar tsentromera deb nomlangan nuqtada bog'lanib qoladi. ikki xromatid xromosoma shu tarzda hosil bo'ladi. bo'linish boshida har bir bunday xromosoma spiral shaklida bo'ladi. bunda dnk torlari maxsus oqsillarga o'raladi, qisqa va qalinroq tuzilmalar hosil bo'ladi - xromosomalar yorug'lik mikroskopi ostida ko'rinadigan bo'ladi. nukleotidlar nukleotidlar pentoza (riboza yoki dezoksiriboza), fosfor kislotasi qoldig'i va beshta azotli asoslardan iborat. pentozlar - beshta uglerod atomiga ega monosaxaridlar. azotli asoslar pirimidin hosilalari - sitozin, uratsil, timin yoki purin hosilalari - adenin va guanin. nukleotidlar - nukleozidlarning fosforli efirlari. nukleozidlar - azotli …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bioinformatika fani rivojlanishi va istiqbollari"

кириш биоинформатика фанига кириш. биоинформатика фанининг ривожланиш тарихи ва биоинформатика фани истиқболлари. асосий атамалар ва тушунчалар. 1.bioinformatika fanining rivojlanish tarixi va bioinformatika fani istiqbollari. bugungi kunga qadar bioinformatikaga turlicha ta'riflar beriladi, biroq asosan bioinformatika deganda turli biologik axborotlarni tahlil qilishda komp'yuterdan foydalanish tushuniladi. shuningdek «bioinformatika» termini qo’llanilish maydoni ham kengaydi va biologik ob'ektlar bilan bog‘liq barcha matematik algoritmlardan hamda biologik tadqiqotlarda qo‘llaniladigan axborot-kommunikasiya texnologiyalaridan foydalanilmoqda. bioinformatikada informatikadagi kabi amaliy matematika, statistika va boshqa aniq fanlar usullaridan foydalangan holda. molekulyar biologiya, biok...

This file contains 12 pages in DOCX format (2.1 MB). To download "bioinformatika fani rivojlanishi va istiqbollari", click the Telegram button on the left.

Tags: bioinformatika fani rivojlanish… DOCX 12 pages Free download Telegram