termodinamikaning birinchi qonuni

DOC 172.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1407814187_58545.doc 1 2 1 2 u u du u - = ò = d m u и = и и n и и ò ò ò ò - = - = 1 2 1 2 2 1 2 1 ) 6 ( ) 5 ( ) 4 ( ) 3 ( du du du du 0 1 2 = = - ò du и и ï þ ï ý ü + ¶ ¶ = ¶ ¶ + ¶ ¶ = ¶ ¶ + ¶ ¶ = n n n n n n d d du dp p u du dp p u dt t u du d u t t u du p t p t ) / ( ) / ( , ) / ( ) / ( , ) / ( ) / ( 0 ) / ( = ¶ t d u n 0 ) / ( …

eb atala boshlandi. energiyaning saqlanish va aylanish qonuni termodinamikaning birinchi qonuni deb ham aytiladi. ichki energiya. texnikaviy termodinamikaning vazifalaridan kelib chiqib, modda mikrostrukturasi nuqtai nazaridan moddaning ichki energiyasi nimalardan iborat degan masalani ko‘rib chiqishning zaruriyati yo‘q. hozirgi zamon fizikaviy dunyoqarashlarga ko‘ra moddaning ichki energiyasini shu modda molekulalarining (atomlar, ionlar, elektronlarning) kinetik va potentsial energiyalari yig‘indisidan iborat deb tasavvur etishimiz mumkin. ichki energiya tushunchasini fanga 1850 yili v. tomson kiritgan. moddaning ichki energiyasi quyidagiga teng: u=ukin+upot+uo, (1) bu yerda ukin – molekulalarning ichki kinetik energiyasi; upot – molekulalarning ichki potentsial energiyasi; uo – nolp energiya yoki absolyut nolp temperaturadagi ichki energiya. ma’lumki t=0 da atom va molekulalarning issiqlik harakati to‘xtaydi, lekin atomlar ichidagi zarralarning harakati davom etadi. ichki energiyaning absolyut qiymati kimyoviy termodinamikada, kimyoviy reaktsiyalarni hisoblashda muhim rolp o‘ynaydi. termodinamikaning ko‘pchilik texnikaviy tadbiqlarida ichki energiya u ning absolyut qiymati emas, balki bu kattalikning turli termodinamikaviy jarayonlarda o‘zgarishi muhimdir. bundan shu narsa …

esa butun tizimning to‘la ichki energiyasi deb ataymiz. yuqorida keltirilgan fikrlardan moddaning ichki energiyasini quyidagicha ta’riflash mumkin: ichki energiya bevosita modda holatining funktsiyasidir: 1-rasm. =f (p, ); =f (p,t); =f (u,t) (5) 1-rasmdagi barcha jarayonlarda ichki enegiya o‘zgarishi bir xil bo‘ladi. tizimda kechayotgan termodinamik jarayon aylanma bo‘lsa, uning to‘la ichki energiyasining o‘zgarishi nolga teng, ya’ni (6) tizim ichki energiyasini o‘zgarishini soltishtirma hajm va temperatura funktsiyasi ko‘rinishida yozish mumkin: embed equation.3 (7) ideal gaz molekulalari orasida o‘zaro ta’sirlashish kuchlari mavjud emasligi hisobga olinsa, unda gazning ichki energiyasi ideal gaz hajmiga va bosimiga bog‘liq bo‘lmaydi, ya’ni va (8) demak, ideal gazning ichki energiyasi faqat absolyut temperaturaga bog‘liq bo‘lar ekan. u holda, ideal gazning ichki energiyasi temperatura bo‘yicha olingan to‘la hosilaga teng bo‘ladi. (9) joul qonuni deb ataluvchi bu xulosa juda muhim. u ideal gazning yangi, uning oldin aniqlangan xossalaridan kelib chiqmaydigan xossasini ochib beradi. ideal gaz uchun (8) ni hisobga olib (7) …

tda hamda bosim o‘zgarmas deb qabul qilamiz. aytaylik, silindr porsheni ostida 1 kg gaz tursin. uning bosimi p atrof muhit bosimi pm ga teng, solishtirma hajmi 1 va porshen yuzasi f bo‘lsin (2 rasm). gazga elementar dq issiqlik miqdori uzatilsa, gaz o‘zgarmas bosimda kengayib porshenni biror ds masofaga siljitadi hamda tashqi kuchlarga qarshi elementar ish bajaradi: d =pfds=pd (12) gazning 1 hajmdan 2 gacha kengayishida bajarilgan to‘la ishni (3 -rasm) quyidagicha ifodalash mumkin. (13) yuqoridagi ifodadan ko‘rinib turibdiki, yopiq termodinamik tizimda gazning kengayishi hisobiga bajarilgan ish bosim bilan hajm o‘zgarishining ko‘paytmasiga teng. termodinamik tizimning bajargan ishi musbat yoki manfiy ishorali bo‘lishi mumkin. masalan, gaz tashqi kuchlar ta’siridan siqilsa, ya’ni porshen chap tomonga qarab harakatlansa, unda bajarilgan ish manfiy (d 0) ishorali bo‘ladi. tashqi bosim kuchlariga qarshi bajariladigan, tizim hajmining o‘zgarishiga bog‘liq bo‘lgan ish 1 kengayish ishi deb yuritiladi. kengayish ishini tizim atrofdagi muhit ustida bajaradi. shuni qayd qilib o‘tish lozimki, …

rayonining qanday yo‘l bilan amalga oshirilayotganligiga ham bog‘liq. haqiqatan ham (4)-rasmda tasvirlangan p – diagrammadan ko‘rinib turibdiki, kengayish jarayoni qaysi yo‘ldan (a, b, yoki c dan) borishiga qarab integralning kattaligi turlicha bo‘ladi. shunday qilib kengayish ishi jarayonning funktsiyasidir. 4. termodinamika birinchi qonunining tenglamasi termodinamikaning 1-qonuni massa va energiya saqlanish va aylanish qonunining issiqlik hodisalariga qo‘llanishining xususiy holidir. chunki, energiya bordan yo‘q bo‘lmaydi, yo‘qdan bor bo‘lmaydi, faqat bir turdan ikkinchi turga aylanadi. har qanday termodinamik tizimning parametrlari shu tizimga tashqaridan ma’lum miqdordagi (q issiqlik miqdori kiritilganda (yoki chiqarilganda) o‘zgaradi. tizim muvozanat holatidan chiqadi yoki muvozanat holatiga qaytadi. demak, energiyaning saqlanish qonuni asosida termodinamikaning 1-qonunini quyidagicha ta’riflash mumkin: tizimga uzatilgan issiqlik miqdori shu tizim ichki energiyasining o‘zgarishiga va tashqi kuchlarga qarshi bajarilgan foydali ishga sarflanadi. aytib o‘tilganlarni quyidagi tenglama yordamida ifodalash mumkin: (14) differentsial formada yozilgan shu munosabatning o‘zi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi: (15) yoki . (16) bundan keyin tizimga beriladigan issiqlikni musbat …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamikaning birinchi qonuni"

1407814187_58545.doc 1 2 1 2 u u du u - = ò = d m u и = и и n и и ò ò ò ò - = - = 1 2 1 2 2 1 2 1 ) 6 ( ) 5 ( ) 4 ( ) 3 ( du du du du 0 1 2 = = - ò du и и ï þ ï ý ü + ¶ ¶ = ¶ ¶ + ¶ ¶ = ¶ ¶ + ¶ ¶ = n n n n n n d d du dp p u du dp p u dt t u du d u t t u du p t p t ) / ( ) …

DOC format, 172.0 KB. To download "termodinamikaning birinchi qonuni", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamikaning birinchi qonu… DOC Free download Telegram