ядровий реакциялар

DOC 156,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1403924668_48441.doc 1 1 17 8 4 2 14 7 h o he n + ® + р o n + ® + 17 14 a n he h h + ® + 7 2 2 n be p li + ® + 7 7 p p n s + ® + 32 32 n he be + ® + 4 9 2 g 18.1- расм. e e p n n ~ + + ® - а ). б ). в ). г ). д ). 18.2-расм. 18.1-расм. а). б). в). г). д). 18.2-расм. ядровий реакциялар режа: 1. ядровий реакциялар ва уларнинг асосий қонуниятлари. 2. ядроларнинг бўлиниш реакциялари. 1. ядровий реакциялар ва уларнинг асосий қонуниятлари. икки зарра (икки ядро ёки ядро ва зарра) бир-бири билан 10-15 м лар чамасига яқинлашганда ядровий кучларнинг таъсири туфайли узаро интенсив таъсирлашади, натижада ядровий ўзгаришлар вужудга келади. бу жараённи ядровий реакиялар деб аталади. ядровий реакцияни қуйидагича …
2
фодалайди) яшаш давомийлиги анча катта тахминан (10-14 дан 10-15) с бўлади. ядро физикасида ядровий вақт тушунчасидан фойдаланиш одат булган. ядровий вақт деганда энергияси 1 мэв бўлган нуклон (v ~ 107 м/с га моc келади) ядронинг диаметрига (~ 10-14 м) тенг масофани босиб ўтиши учун кетган вақт (я = 10-14м / 107м/с = 10-21с тушунилади. демак, оралиқ ядронинг яшаш давомийлиги ядровий вақтдан 106 дан 107 мартагача катта. 2. заррани ядро билан бевосита ўзаро таъсирлашуви туфайли амалга ошадиган реакциялар. мисол тариқасида дейтон (н2) ни ядро билан ўзаро таъсирлашувини баён қилайлик. ядрога яқинлашган дейтоннинг протонини ядро итариб юборади (иккаласининг хам заряди мусбат бўлганлиги учун). дейтоннинг нейтрони эса ядрога кириши мумкин. натижада дейтон бўлиниб кетади, яъни унинг нейтронини ядро ютади, протони эса ядрога кирмасдан ўтиб кетади. буни баъзан, «узиб олиш» реакцияси деб хам аталади. ядровий реакцияларни тажрибаларда ўрганиш туфайли реакцияларда сақланиш қонунларининг бажарилиши аниқланди: 1. ядровий реакцияга киришувчи зарраларнинг умумий заряди реакцияда вужудга келган …
3
и эса mв ва mb деб белгилаймиз. уларнинг кинетик энергияларини мос равишда тa , тa, тb, тb деб белгилайлик. натижада реакцияга киришаётган зарралар тўлиқ энергияларининг йиьиндиси реакцияда вужудга келган зарралар тўлиқ энергияларининг йиьиндисига тенглигини қуйидагича ифодалаймиз: mас2+tа+ mас2+tа= mвс2+tв+ mbс2+tb мос хадларни группаласак, бу ифода қуйидаги [(ma+ ma) - (mb+ mb)]c2=(ta+ tb) - (ta+ ta) кўринишга келади. бу тенгликнинг ўнг томони реакция натижасида вужудга келадиган энергия ўзгаришини ифодалайди. ядровий реакцияда ажралиб чиқадиган ёки ютиладиган энергияни реакция энергияси деб аталади ва одатда, q харфи билан белгиланади. у холда q = [(mа + та)-(тв + mв)] с2 = (тв + тв) - (та +та). (18.3) агар q > 0 бўлса, зарралар тинчликдаги массасининг камаюви хисобига зарралар кинетик энергиясининг ортиши кузатилади. бу холда экзоэнергетик, реакция амалга ошаётган бўлади. экзоэнергетик реакция (та + та) нинг хар қандай қийматида хам амалга ошади. фақат зарра зарядли бўлган холда унинг энергияси ядро электр майдонининг қаршилигини (одатда, уни …
4
устидаги мулохазаларга тўхтаб ўтайлик. агар шарсимон суюқлик томчиснни астагина туртсак, у деформацияланиб, «нафас олаётгандек» тебранади. бунда томчининг шакли шарсимондан эллипсоидсимонга, ундан яна шарсимонга ўтади. шу тарзда маълум вақт тебрангач, томчи яна шарсимон шаклини олади, чунки бу шакл томчи учун асосийдир. агар томчига берилган туртки ечарлича катта бўлса, томчи тебраниш жараёнида эластик деформациянинг критик нуқтасидан ўтиб кетади. натижада томчининг бошланрич сферасимон шаклга қайтиш имконияти йўқолади. шунинг учун томчи бир неча босқичлардан (18.2-расм) ўтиб, иккига ажралади. ядронинг бўлиниши хам томчиникига ўхшаш бўлади. нейтрон ядро ичига кириб нуклонларга аралашиб кетади ва ядровий кучлар туфайли ядро билан боьланиб қолади. бунда нейтрон ядродаги нуклонлар «коллективи»га ўзининг кинетик ва боьланиш энергияларининг йиьиндисига тенг миқдордаги энергия беради. ядрога берилган бу энергия суюқлик томчисини деформаиялаш жараёнида берилган энергияга ўхшайди. нейтрон олиб кирган энергия таъсирида ядро бўлинадиган даражада деформацияланмаса, бир қатор тебранишлардан сўнг ядро бошланьич холатга қайтади. тебраниш энергияси эса (-квант тарзида нурлантирилади. агар нейтроннинг энергияси ядрога 18.2-в расмда …
5
ди, ядронинг бўлинишида кузатиладиган нейтронлар ва электронлар қандай сабаблар туфайли вужудга келади? деган саволга жавоб берайлик. бунинг учун ядролар тузилишидаги қуйидаги қонуниятга эътибор берайлик. элементлар даврий жадвалидаги турли стабил (яъни, барқарор) ядролардаги нейтронлар сони n нинг протонлар сони z га нисбати ентил ядролар учун тахминан 1 га тенг бўлса, оьир ядролар сохасига силжиганимиз сари бу нисбатнинг қиймати катталашиб боради. масалан, о16' ag108, ва137, u238 ядролари учун n/z нинг қийматлари мос равишда 1,0; 1,3; 1,46; 1,6 ларга тенг, демак, оьир ядро (масалан, уран) бўлиниши туфайли хосил бўлган бўлиниш парчаларида хам нейтронлар протонлардан анчагина кўп бўлади (чунки n/z = 1,6 эди). бундан ташқари бўлиниш парчалари янгигина вужудга келган вақтда нихоят даражада деформацияланган бўлади. бундай деформацияларга эга бўлган ядроларни ўта уйьонган ядролар деб аталади. ўта уйьонган ядронинг потенциал энергияси жуда катта. шунинг учун ўта уйьонган ядро (бўлиниш парчаси) «силкиниб» ўзидан бир-иккита нейтрон чиқариб юборади. нейтрон чиқариш бўлиниш вақти бошлангандан сўнг 10-14 с лар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ядровий реакциялар" haqida

1403924668_48441.doc 1 1 17 8 4 2 14 7 h o he n + ® + р o n + ® + 17 14 a n he h h + ® + 7 2 2 n be p li + ® + 7 7 p p n s + ® + 32 32 n he be + ® + 4 9 2 g 18.1- расм. e e p n n ~ + + ® - а ). б ). в ). г ). д ). 18.2-расм. 18.1-расм. а). б). в). г). д). 18.2-расм. ядровий реакциялар режа: 1. ядровий реакциялар ва уларнинг асосий қонуниятлари. 2. ядроларнинг бўлиниш реакциялари. 1. ядровий реакциялар ва уларнинг асосий қонуниятлари. икки зарра (икки ядро ёки ядро …

DOC format, 156,5 KB. "ядровий реакциялар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ядровий реакциялар DOC Bepul yuklash Telegram