alohida ta’limga muhtoj bo’lgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mavzuli rivojlantirish

PDF 7 pages 697.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 697.6 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

предметно-развивающая статья. модуль 6_uz.indd alohida ta’limga muhtoj bo’lgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mavzuli rivojlantirish 6-dars. 2 6-dars. ogʻir nutqiy nuqsoni bor bolalar uchun koʻrgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillashtirish nutq bu – odamning aqliy rivojlanishi, fikrlari, tuyg‘ulari, kechinmalari va boshqa psixologik jarayonlarning namoyon bo‘lishi. u bolalar va kattalar o‘rtasidagi muloqotning asosi va bola rivojlanishining ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanadi. 4–5 yosh “til qobiliyati” davridir. mttda ona tilining barcha tovushlarini aniq va to‘g‘ri talaffuz qilish ko‘nikmalarini egallagan bola maktabda o‘zini qulay, o‘z kuchiga ishongan his qiladi, o‘qiy boshlaydi, savodli bo‘ladi, mutolaani o‘rganadi. nutq faoliyatning buzilishi bolaning kattalar va bolalar bilan nutqiy muloqoti va o‘zaro munosabati o‘zgarishiga olib keladi, atrof olam haqidagi tushunchalar doirasini cheklaydi, axborotni qabul qilish va qayta ishlash qobiliyatini buzadi, ijtimoiy moslashuvda qiyinchilik paydo bo‘ladi, bu esa bolaning umumiy psixik rivojlanishiga salbiy taʼsir ko‘rsatadi. nutqiy buzilishlar bilan bir vaqtda bolaning psixik va shaxsiy rivojlanishidagi kechikishlar kuchayadi. lekin bu qiyinchiliklarni yengib bo‘lmaydi degani emas. …

2 / 7

tlar og‘ir nutqiy nuqsoni bor bolalar uchun xos: h bilish faoliyatining (ong, xotira, tafakkur) rivojlanmaganligi; h nutqning barcha komponentlari rivojlanmagani sababli ikkilamchi xarakterdagi aqliy qoloqlik; h diqqat hajmining torayishi va beqarorligi; diqqatni ishga tushirish, o‘zgartirish va taqsimlashdagi qiyinchiliklar; h xotiraning pasayishi, maʼlumotni tez unutish, ayniqsa, og‘zakisini (mutqiy); h voqealar ketma-ketligini, matnning syujet qatorini eslab qolish qobiliyatining pasayishi; h fikrlashning rivojlanmaganligi, mavhumlashtirish, umumlashtirish qobiliyatining pasayishi; bolalar og‘zaki emas, vizual tarzda taqdim qilingan vazifalarni osonroq bajaradi; h ishga layoqatning sustligi, tez charchash. bolalar uzoq vaqtgacha vazifa bajarishga kirisha olmaydi; h hissiy-irodaviy sohadagi nomuvofiqlik. bunda qiziqishlarning turg‘un emasligi, kuzatuvchanlikning pasayishi, motivatsiyaning kamligi, odamovilik, salbiylik, o‘ziga ishonmaslik, o‘ta serjahllik, tajovuzkorlik, jizzakilik, atrofdagilar bilan muloqot qilishga, tengdoshlari bilan munosabat o‘rnatishga qiynalish kuzatiladi; h mayda motorikaning rivojlanmaganligi, xususan, qo‘l panjasi va barmoqlari harakatining buzilishi; h yozish va o‘qishni o‘rganishga qiynalish. 2. nutqiy nuqsoni bor bolalar uchun ko‘rgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillashtirishning o‘ziga xos xususiyatlari og‘ir nutqiy nuqsoni …

3 / 7

r bolalar uchun ko‘rgazmali rivojlantiruvchi muhit yaratishning asosi hisoblanadi; h rangli bezatilgan kichik zonalar kerakli kayfiyatni hosil qiladi, bunda o‘ta yorqin, qo‘zg‘atuvchi ranglardan foydalanmaslik zarur (ular bolalarga diqqatni jamlashga xalal beradi va chalg‘itadi); h ko‘rgazmali rivojlantiruvchi muhitni to‘ldirish uchun jihozlarni ularning ko‘pfunksiyaliligidan kelib chiqib tanlash kerak (bolalarning individual, gender xususiyatlari va yoshiga mos bo‘lishi lozim); h rivojlantiruvchi muhit mayda motorikani rivojlantirish uchun ko‘p miqdordagi o‘yinlar va vositalar bilan jihozlanadi; h og‘ir nutqiy nuqsoni bor bolalar uchun barqarorlik muhim rol o‘ynaydi, har qanday o‘zgarish vaqti-vaqti bilan, lekin sekin-asta amalga oshirilishi zarur, xonadagi mebellarni tez-tez boshqa joyga ko‘chirish, ayniqsa, rivojlantiruvchi markazlarning joyini o‘zgartirish yaramaydi; h muhitda xavfsizlik taʼminlanishi kerak (sanchiladigan, kesadigan, o‘tkir predmetlar, elektr uskunalar bo‘lmasligi talab qilinadi); h kun davomida bolaning sog‘lom jismoniy holati va psixikasi uchun zarur bo‘lgan harakat faolligini rag‘batlantirish. bu jismoniy tarbiya vaqti, harakatlanish elementlari vositasidagi o‘yinlar va nutq elementlari vositasidagi serharakat o‘yinlar (sharchani ushla, qopqon, yo‘lak bo‘ylab …

4 / 7

lar, sxemalar); 5 h “til va nutq” markazida ko‘rgazmali va syujetli rasmlari bor illyustratsiyalar to‘plami, sheʼrlar, topishmoqlar, ertaklarni ijro etish uchun o‘yinchoqlar, tovushlarning to‘g‘ri artikulyatsiyasi tasvirlangan kartochkalar, so‘z, gap yig‘ish sxemalari, tovushlarni avtomatlashtirish va mustahkamlash uchun suratli materiallarni (guruhdagi bolalarning yoshiga qarab) tashkillash; h nutqiy materialga eʼtibor qaratish: sheʼr yodlash, rasm asosida suhbat o‘tkazish, rasmlar to‘plami asosida hikoyalar tuzish, ifodali ravon nutqni rivojlantirish maqsadida ertaklar so‘zlab berish (bolalarning individual xususiyatlari, yoshi va tashxisiga qarab); h bolalarning ijodiy faolligini rag‘batlantirish hamda nutqiy muloqot motivatsiyasini oshirish va so‘z boyligini ko‘paytirish maqsadida bolalar bilan birga ertaklar tomoshasi, sahnalashtirilgan o‘yinlar, qo‘g‘irchoq teatrlarini o‘tkazish uchun qulay va turli-tuman materialdan foydalanish (rejaga muvofiq); h rejimli daqiqalarda, o‘yinlarda, mashg‘ulotlarda o‘yinlar va topshiriqlarni tanlang, ularning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda vazifalarni oldindan o‘ylab ko‘ring; h qum muolajasining har xil usullaridan foydalaning (turli sochiladigan materiallar vositasidagi o‘yinlar). bu usul mayda qo‘l motorikasini rivojlantiradi, mushakdagi zo‘riqishlarni yo‘qotadi, obrazli-mantiqiy tafakkurni shakllantiradi; …

5 / 7

muhim vositasi hisoblanadigan mayda motorikani rivojlantirish uchun: h yirik munchoqlar, halqachalar; h katta va o‘rtacha mozaika (1-rasm); h qirqilgan rasmlar (2-rasm); 6 h o‘yinchoq-bog‘ichlar; h sujok massaj to‘plari; h qisqichlar vositasidagi o‘yinlar; nutqiy nafas olishni rivojlantiradigan o‘yinlar: ular bolalarga xotirjam, ravon, shoshmasdan gapirishni o‘rgatadi. h stoldan va qo‘ldan qor uchquni, qog‘oz parchalari, momiq zarralarini puflash; h yengil sharchalarni (4-rasm), qalamlarni, shamlarni puflash; h tog‘orada suzib yurgan o‘rdakchalarni, kemachalarni puflash (5- rasm), har turdagi parraklarni puflash; h damlanadigan o‘yinchoqlarni, sharlarni, sovun pufakchalarini puflash; h artikulyatsion mashqlar kartochkalari (6-rasm). leksik-grammatik tuzilish va nutq ravonligini rivojlantirish uchun: h leksik mavzular bo‘yicha leksik-grammatik kategoriyalarni rivojlantirish uchun didaktik material – tarqatma material, plakatlar (lug‘at boyligini oshiradi, yuqori psixik funksiyalarni, mayda va umumiy motorikani rivojlantiradi); h ovozli o‘yinlar (7-rasm); h harflarni o‘rganamiz, tovushlarni farqlaymiz (8-rasm); h kitoblardagi leksik mavzularni hisobga olgan holda tanlangan suratli material; h so‘zlarning tovush-bo‘g‘in tuzilishiga oid didaktik material (9-rasm); h sodda gaplar …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alohida ta’limga muhtoj bo’lgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mavzuli rivojlantirish"

предметно-развивающая статья. модуль 6_uz.indd alohida ta’limga muhtoj bo’lgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mavzuli rivojlantirish 6-dars. 2 6-dars. ogʻir nutqiy nuqsoni bor bolalar uchun koʻrgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillashtirish nutq bu – odamning aqliy rivojlanishi, fikrlari, tuyg‘ulari, kechinmalari va boshqa psixologik jarayonlarning namoyon bo‘lishi. u bolalar va kattalar o‘rtasidagi muloqotning asosi va bola rivojlanishining ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanadi. 4–5 yosh “til qobiliyati” davridir. mttda ona tilining barcha tovushlarini aniq va to‘g‘ri talaffuz qilish ko‘nikmalarini egallagan bola maktabda o‘zini qulay, o‘z kuchiga ishongan his qiladi, o‘qiy boshlaydi, savodli bo‘ladi, mutolaani o‘rganadi. nutq faoliyatning buzilishi bolaning kattalar va bolalar bila...

This file contains 7 pages in PDF format (697.6 KB). To download "alohida ta’limga muhtoj bo’lgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mavzuli rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: alohida ta’limga muhtoj bo’lgan… PDF 7 pages Free download Telegram