sholi biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi

DOCX 9 pages 25.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.1 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

ma’ruza: sholi biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi reja: 1. sholining axamiyati, ishlatishi va ekin maydonlari. 1. botanik tavsifi va biologik xususiyatlari. o’zbekistonda ekiladigan navlarining ta’rifi. 1. sholi yetishtirish texnologiyasi. 1. tariq ishlatilishi, botanik va biologik xususiyatlari, navlari. sholi eng qimmatli oziq-ovqat ekinlaridan biridir. dunyo dehqonchiligida u ekilish maydoni va yalpi hosiliga ko’ra bug’doydan keyin ikkinchi o’rinni egallaydi. dunyoda sholining ekin maydoni 2004 yilda 153,2 mln bo’lgan. sholi ekin maydonlarining asosiy qismi janubi-sharqiy osiyo mamlakatlariga, birinchi navbatda birma, xindiston, indoneziya, xxr, tailand, filippin davlatlariga tug’ri keladi. umuman osiyo mamlakatlari hissasiga sholining butun dunyodagi ekin maydonlarining 90 % to’g’ri keladi. bu mintaqa dune bo’yicha yalpi sholi hosilining 90 % yetishtiriladi. keyingi 15 yil davomida bu mintaqada sholi hosildorligi 30 % ko’proq oshgan. lotin amerikasida ham sholining yalpi hosili ekin maydonlarining kengayishi hamda hosildorlikni oshirish hisobiga ko’paydi. sholining dunyoda o’rtacha hosildorligi 39,7 s/ga (2004 y) tashkil qildi. yalpi hosil dunyo bo’yicha 608,5 mln.t bo’lgan. …

2 / 9

ming gektar maydonga ekiladi. o’rtacha hosildorlik 2004 yili 46,5 s/ga tashkil qildi. o’zbekistonda sholiga bo’lgan extiyojni to’la qondirish imkoniyati bor. respublikamizda 2004 yili 279 ming tonna sholi doni yetishtirladi. madaniy sholi (oryza sativa l) uchta kenja turga - qind (indica) donlari ingichka uzun,(don uzunligini eniga nisbati 3,0-3,5:1), xitoy-yapon (sina-japonica) donlari kalta, enli(1,4-2,9 :1) va yaponga bo’linadi . o’zbekistonda asosan xitoy-yapon kenja turi tarqalgan. har bir kenja tur bir qator belgilari bo’yicha tur xillarga bo’linadi. ildiz tizimi - popuk va yuza joylashgan, asosiy ildiz massasi tuproqning 25 sm qatlamida joylashgan. ildizlarida shuningdek poya va barglarida ham havo to’lgan to’qimalar (aerenxima) bor. shuning uchun sholi o’simligida tegishli kislorod konsentrasiyasi saqlanadi. bitta o’simlikda 300 ildizlar bo’ladi. doimo suv qavatida ushlanadigan sholida ildiz tukchalari kam, aksincha suv qavatisiz yoki vaqti-vaqti bilan suvga bostirilgan sholida ildiz tukchalari juda ko’p bo’ladi. ildizlarning soni, ularning rivojlanganlik darajasi, tuproqqa chuqurga kirib borishi navga, tashqi muhitga, qo’llanilgan o’stirish texnologiyasiga …

3 / 9

o’stligi 35 % yetishi mumkin. biologik xususiyatlari. haroratga talabi. sholi issiqsevar o’simlik. urug’larining unib chiqishi uchun minimal harorat10-14 0s. hayotchan maysalar 14-15 0s hosil bo’ladi. tuplanish fazasida minimal harorat 15-18 0s, gullashda 18-20 0s, don pishishining boshlanishida 19-25 0s. o’simlikning o’sishi, rivojlanishi uchun optimal harorat 25-30 0s, maksimal harorat 40 0s. past harorat o’simlikning o’sishi va rivojlanishini kuchli tormozlaydi. harorat 17-18 0s past bo’lsa donlar pishmay qoladi. harorat 0,5 0s sovuq bo’lsa sholi uchun havfli 1 0s sovuq o’simlikni nobud qiladi. o’suv davrida samarali harorat turli navlar uchun turlicha - 2200 0 (santaxezskiy 52) dan (uzros)-7-13 da 3200 0 gacha. juda ko’p navlarning vegetasiya davri 90-140 kungacha. toshkent viloyatida m. i. uklonskiya tajribalarida sholi ro’vagining gullashi iyulda 3 kunda, avgustda 4 kunda,sentyabrda 5-6 kunda, oktyabrda 7 kunda o’tgan. namlikka talabi. sholi ekologik tabiatiga kura gigrofit. sholi o’simligi quruq (suxodolniy) sharoitda o’sadigan g’alladosh ekinlarga nisbatan tuqimalarida kam suv saqlaydi. shuning uchun …

4 / 9

proqqa talabchanligi kam o’simliklar jumlasiga kiradi, uni botqoqli o’tloq, torfli, sho’rtob va boshqa tup-roqlarda o’stirish mumkin. ayniqsa sholi uchun yuvilib to’planadigan daryo vodiylari, og’ir, loy mexanik tarkibga ega, organik moddalarga boy tuproqlar juda qulay. botqoqlangan va qumli tuproqlar sholi o’stirish uchun qulay. yosh sholi maysalari quruq tuproq og’irligiga nisbatan tuz3 %, xlor tuzlari (nacl) 0,3 %, karbonat natriy 0,1 %, ortiq bo’lsa nobud bo’ladi. oziqa moddalariga talabi. sholi oziqa elementlariga talabchan. ma’danli moddalar solinganda tuproqda oziqa elementlarining miqdori ortadi. tuproqda azot kam bo’lsa sholi kuchsiz tuplanadi, ruvagi kichik va donlar soni kam bo’lib shakllanadi. sholi maysalashdan ro’vaklashgacha bo’lgan davrda azotga juda talabchan. tuproqda fosforning yetishmasligi fiziologik almashinuv jarayonlarining, oqsil sintezining buzilishiga olib keladi. rivojlanish fazalari. bo’rtish- urug’ning o’z og’irligiga nisbatan 23-28 % suv yutishi bilan xarakterlanadi. bunda tuproq va suv harorati 11-12 0s kam bo’lmasligi kerak. burtgan urug’lar kislorod yetarli bo’lganda (3%) qiyg’oc ko’karib boshlaydi. bunday sharoit uncha qalin bo’lmagan …

5 / 9

higacha davom etadi. bu davrda ildiz tizimi jadal rivojlanadi, barg qultiqlaridan bo’lg’usi novdalarning kurtaklari hosil bo’ladi. ildizlarda aerenxima hosil bo’ladi. o’zbekistonda bu davr 7-10 kun davom etadi. maysalarning qiyg’os unib chiqishi va optimal tup qalinligining hosil bo’lishi urug’larning o’sishi energiyasiga, tuproq va suv haroratiga, shuningdek suv rejimiga hamda yorug’lik bilan ta’minlanishiga bog’liq bo’ladi. suvga chuqur bostirish, saqlash ildiz rivojlanishiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. tuplanish fazasi. o’simlikda 3-4 bargning hosil bo’lishi bilan boshlanadi va poyalarning hosil bo’lishigacha davom etadi. bu faza 25-30 kun davom etadi, ayrim navlarda undan ham ko’p. naychalash fazasi. sholida 8-9 barglarning hosil bo’lishi bilan boshlanadi va oxirgi bayroq bargining chiqishi bilan tugaydi. bu faza davomida poxolpoyaning yuqori bo’g’in oraliqlari hosil bo’ladi va murtak ro’vak holida o’sib boshlaydi. o’simlik bu fazada maksimal darajada o’sadi. ro’vaklanish va gullash fazasi. barg qinidan asosiy ro’vakning chiqishini boshlanishi bilan belgilanadi. sholida ro’vaklash va gullash vaqt bo’yicha bir-biriga to’g’ri keladi. shuning uchun ular qo’shiladi. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sholi biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi"

ma’ruza: sholi biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi reja: 1. sholining axamiyati, ishlatishi va ekin maydonlari. 1. botanik tavsifi va biologik xususiyatlari. o’zbekistonda ekiladigan navlarining ta’rifi. 1. sholi yetishtirish texnologiyasi. 1. tariq ishlatilishi, botanik va biologik xususiyatlari, navlari. sholi eng qimmatli oziq-ovqat ekinlaridan biridir. dunyo dehqonchiligida u ekilish maydoni va yalpi hosiliga ko’ra bug’doydan keyin ikkinchi o’rinni egallaydi. dunyoda sholining ekin maydoni 2004 yilda 153,2 mln bo’lgan. sholi ekin maydonlarining asosiy qismi janubi-sharqiy osiyo mamlakatlariga, birinchi navbatda birma, xindiston, indoneziya, xxr, tailand, filippin davlatlariga tug’ri keladi. umuman osiyo mamlakatlari hissasiga sholining butun dunyodagi ekin maydonlarining 90 % to’...

This file contains 9 pages in DOCX format (25.1 KB). To download "sholi biologiyasi va yetishtirish texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sholi biologiyasi va yetishtiri… DOCX 9 pages Free download Telegram