kompleks birikmalar va verner nazariyasi
Page preview (5 pages)
Scroll down 👇
![r (koordinatsion) bog’lanish hisoblanadi. 7 luis kislotalarida (markaziy atom) bo’sh orbitallar mavjud bo’ladi. luis asoslarida (ligandlarda) taqsimlanmagan elektron juftlari bo’ladi. ligandlarning marlaziy atomga bog’lanishi kompleks birikma xossalariga kuchli ta’sir qiladi. 8 kompleks birikmalarda metal ioni yoki atomi akseptor, ligand tarkibidagi taqsimlanmagan elektron juftiga ega atom donor hisoblanadi. ligand tarkibidagi donor atomlarning soniga ko’ra ligandlar monodentat (1 ta donor atom), bidentat (2 ta donor atomi) va polidentat (>2 donor atomlari) ligandlarga bo’linadi. 9 10 bidentat va polidentat ligandlar shuningdek metallarni qisqich kabi o’rab olganligi uchun xelatlovchi agent ham deyiladi (grekcha chele-panja, qisqich). 11 muhim xelat komplekslarga porfirinlar kirib, ular tarkibida xelatlovchi agent porfin molekulasi mavjud. muhim porfrinlarga gem va xlorofill kiradi. 12 kompleks birikmalarning formulasini yozishda avval ichki sfera tarkibidagi metal atomi yozilib, keyin ligandlar alfavit ketma-ketligida yoziladi. [fecl(h2o)5]cl [fe(nh3)3(h2o)3]cl2 ligandlardag donor atomni ko’rsatish uchun uning ostiga chiziladi: …](/media/previews/pages/preview_ViWXLpt.webp "kompleks birikmalar va verner nazariyasi - Page 2")
![tri-, tera-, penta- va geksa- deb ko‘rsatiladi: k2[snf6] – kaliy geksaftorostannat(qalay)(iv) agar ligand tarkibida allaqachon grekcha prefiks (di-, tri- va h,k.), yoki u polidentat bo’lsa, ular soni ko’rsatishda quyidagi prefikslar qo’llaniladi: 2-bis-; 3-tris-; 4-tetrakis-; [cu(en)2]so4 – bis(etilendiamin)mis(ii) sulfat na2[ptcl2(c2o4)2] – natriy dixlorobis(oksalato)platinat(ii) 15 anion komplekslarda “at” qo‘shimchasi qo‘shiladi. neytral va kation komplekslarni nomlashda o‘zgartirish kiritilmaydi: k4[fe(cn)6] – kaliy geksasianoferrat(temir)(ii) [al(h2o)6]cl3 – geksaakvoaluminiy xlorid agar markaziy atomning davriy jadvaldagi belgisi lotincha nomidan olingan bo’lsa, o’sha nom bilan aytish tavsiya etiladi: masalan: fe – ferrat, pb – plyumbat kompleks hosil qiluvchi (markaziy atom)ning oksidlanish darajasi qavs ichida rim raqamida ko‘rsatiladi: [cu(nh3)2]cl- diamminmis(i) xlorid. 16 17 18 kb lar klassifikatsiyasi: kb lar qaysi birikmalar sinfiga kirishiga ko‘ra: a) kompleks kislotalar: h2[sif6], h[aucl4]; b) kompleks asoslar: [ag(nh3)2]oh; c) kompleks tuzlar: k4[fe(cn)6], [cr(h2o)6]cl3 ga bo‘linadi. ligandlar …](/media/previews/pages/preview_LZip99k.webp "kompleks birikmalar va verner nazariyasi - Page 3")
![l: [cu(cn)3]2- 23 ks 4 molekula shakli: tetredrik gibridlanish: sp3 misol: [cocl2pyr2] 24 ks 4 molekula shakli: tekis kvadrat gibridlanish: sp2d misol: [ptcl2(nh3)2] 25 ks 5 molekula shakli: trigonal bipiramida kvadrat piramids gibridlanish: sp3d misol: [ni(cn)5]3- 26 ks 6 molekula shakli: oktaedrik gibridlanish: sp3d2 misol: [co(h2o)6]3+ 27 ks 6 molekula shakli: trigonal prizma gibridlanish: sd5 misol: [zrme6]2- 28 ks 7 molekula shakli: pentagonal bipiramida gibridlanish: sp3d3 misol: [v(cn)7]4- 29 ks 7 molekula shakli: mono yopiq trigonal prizma gibridlanish: sp3d3 misol: [nbf7]2- 30 ks 8 molekula shakli: kubsimon gibridlanish: sp3d3f misol: [paf8]2- 31 ks 8 molekula shakli: dodekaedr gibridlanish: sp3d4 misol: [mo(cn)8]4- 32 ks 8 molekula shakli: kvadrat antiprizma gibridlanish: sp3d4 …](/media/previews/pages/preview_B9p7CON.webp "kompleks birikmalar va verner nazariyasi - Page 4")
![so4]br + ba2+ = x 40 gidrat izomeriyada o’z molekulalari tarkibidagi suvning joylashishi bilan farq qiladi. masalan, crcl3 · 6h2o uch xil modda ko’rinishda [cr(oh2)6]cl3 (1), [crcl(oh2)5]cl2 · h2o (2) yoki [crcl2(oh2)4]cl · 2h2o (3) uchraydi. ularni farqlash uchun reaksiya steximoteriyasidan foydalanish mumkin. masalan, yuqoridagi birikmalardan 1 moldan olinganda (1) modda 3, (2) mooda 2 va (3) modda 1 mol agcl cho’kmasini hosil qiladi. 41 koordinatsion izomeriyada kation va anion kompleks o’zaro bir yoki bir nechta ligandlarini almashadi. masalan, [cr(nh3)6][fe(cn)6] va [fe(nh3)6][cr(cn)6] 42 bog’lanish izomeriyasida bir necha donor atomli ligandlar markaziy ionga bog’lanayotgan atom bilan o’zaro farqalanadi. masalan, scn- vs. ncs-, no2 - vs.ono-, va cn- vs. nc-. 43 44 geometrik izomerlarda ligandlar bir xil bo’lsa ham, ularning fazodagi joylashishi har xil bo’ladi. agar ikkita ligand bir tomonda bo’lsa, sis-, ikkala tomonda bo’lsa, trans- izomer deyiladi. …](/media/previews/pages/preview_ChYfAlN.webp "kompleks birikmalar va verner nazariyasi - Page 5")
About "kompleks birikmalar va verner nazariyasi"
tashpulatov x.sh. kompleks birikmalar va verner nazariyasi kompleks birikmalarning nomlanishi kompleks birikmalarning klassifikatsiyasi kompleks birikmalarning fazoviy tuzilishi kompleks birikmalarning izomeriyasi kompleks birikmalarda kimyoviy bog’lanish kristall maydon nazariyasi yan-teller effekti kompleks birikmalarning spektrokimyoviy xossalari kompleks birikmalarning magnit xossalari ligand maydoni nazariyasi elektron spektrlar lyuminessensiya 2 ko‘pchilik binar birikmalarda lementlar o‘zining maksimal valentliklarini namoyon qiladi. masalan, bf3, ch4, nh3, h2o va co2. ular birinchi tartibli birikmalar deyiladi. birinchi tartibli birikmalar o‘zaro qo‘shilib yuqori tartibli birikmalarni hosil qiladi. ularga gidratlar, ammiakatlar, qo‘sh tuzlar va boshqala...
This file contains 117 pages in PDF format (11.5 MB). To download "kompleks birikmalar va verner nazariyasi", click the Telegram button on the left.
PDF
PPT
PPTX
PPT
PPTX
DOC
PPT
DOCX
DOC
PPTX
DOCX
DOCX