valeologiya asoslari

PDF 76 pages 857.8 KB Free download

76 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 857.8 KB

File type PDF

Pages 76

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 76

5-ma’ruza o`zbеkiston rеspublikasi oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muxandislik - pеdagogika instituti kimyo kafedrasi raximov x. “valeologiya asoslari” fanidan barcha fakultеtlarning hamma yo`nalishlari uchun m a ’ r u z a l a r m a t n i namangan - 2007 2 “valeologiya asoslari” fanidan yozilgan ushbu ma’ruzalar matninig tuplami namangan muhandislik-pedagogika institutining hamma fakultetlarining barcha yonalnshida tahsil olayotgan talabalar uchun tuzilgan. ushbu ma’ruzalar matnida quydagi mavsular yoritnlgan: valeologiya asoslari fanining tarixi. odam salomatligi haqida hozirgi zamon tushunchalari, ontogintz nazariyasi va salomatlik,tibbiy nazorat usullari, valeologiya muammolari- irsiyat va salomatlik, yaqin qarindoshlar orasidagi nikoh, zararli odatlar salomatlik kushandasidir, oits (spid) kasallikning kelib chiqish sabablari, rivojlanishi, epidimiologiyasi, profilaktikasi va boshqalar atroflicha yoritib berilgan. tuzuvchi: nammpi kimyo kafedrasi dot. b.f.n. rahimov x. m. taqrizchilar: namdu fiziologiya kafedrasi dot. t.f.n. boltaboev s. а. nammpi ekologiya kafedrasi dot. axmedov b. ma'ruzalar matni "kimyo" kafedrasining ilmiy - uslubiy kengahida ko'rib chiqilgan va institut …

2 / 76

bag’ishlangan tantanali yig’ilishda prezidentimiz i. a. karimov 2000 yilni «sog’lom avlod yili» deb e’lon qilishni taklif etdi. shu munosabat bilan o’zbekiston respublikasi vazirlar maxkamasi tamonidan 2000 yil 15 fevralda «sog’lom avlod» davlat dasturi tasdiqlandi. dasturda, jumladan ijtimoiy tafakkurda etuk ma’naviy boy, jismonan sog’lom va barkamol avlodning tug’ilishi va tarbiyalanishi uchun yuksak ma’suliyat psixologiyasini shakllantirish masalalari bo’yicha aholiga yalpi bilim berish tizimini yaratish zarurligi ta’kidlangan. shunga binoan respublika oliy va o’rta maxsus o’quv yurtlari uchun «tibbiy bilim asoslari va oits profilaktikasi» hamda «giyohvandlik va uning zararli oqibatlari» kursi ta’sis qilindi. ushbu kurslar negizida 2006 yildan boshlab «valeologiya asoslari» fani ta’sis etildi. valeologiya asoslari- odamning indivudial salomatligi haqidagi fan bo’lib, odam organizmining tashkil etuvchi tizimlar, a’zolar, tuqimalar va xujayralarda kasalik va salomatlik xolatlari uchun xos bo’lgan kursatgichlarni o’rgatadi. valeologiya asoslari- odamni salomatligini saqlash, kasalikni oldini olish yullarini, aynan sog’likni saqlashda jismoniy tarbiya vositalarini va usullarini ta’siri va ahamiyatini o’rganuvchi fandir. «valeologiya asoslari» …

3 / 76

ligi, tashqi va ichki muhitning turli xildagi zararli ta’sirlariga qarshi turish qobiliyati hisoblanadi. tevarak-atrofdagi o’zgarib turadigan sharoitlarga moslashib muvofaqiyat bilan mehnat qilish salomatlikning muhim belgisi hisoblanadi, chunki organizm tashqi muhit bilan muvozanatda turmasa, uning hayot faoliyatini va odamning mehnat qobiliyatining saqlab bo’lmaydi. 4 salomatlik holati organizmning barcha fiziologik tizimlari funktsiyalari bilan kishining yoshi va jinsiy omillari, shuningdek geografik va iqlim sharoitlarini hisobga olib belgilanadi. kasal organizm-bu organizmning shunday holatiki u tashqi muhit sharoitining ozgina o’zgarishlariga ham moslasha olmaydi. natijada uning aqliy va jismoniy ish qobiliyati pasayadi yoki butunlay yo’qoladi. kasalliklar bolalarning jismoniy rivojlanishi susaytiradi, aqliy va jismoniy ish qobiliyatiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. salomatlik uchun xarakterli belgi – bu organizmni ichki muhitini aniq doimilikda saqlanishi ya’ni gomeostazdir. gomeostaz – organizmni haroratini va qoni kimyoviy tarkibini ma’lum darajada normada saqlanishida ko’rinadi. shu bilan birga qayd etish lozimki organizmni norma va patologik holati orasida aniq chegara yo’q. bu shu bilan izohlanadiki, fiziologik norma …

4 / 76

laydi: baxtli, ma’nan va jismonan sog’lom hayot kechirish inson umrining mazmunini belgilaydi. bu maqsadga etishda davlat va jamiyat oldida ikki muhim sharti bor: 1. odamlarga munosib turmush sharoitini yaratib berish. 2. fuqarolar sog’lig’ini saqlash. bu ikki vazifani bajarish uchun bir necha davlat dasturi qabul qilinib, hayotga joriy etildi. «sihat salomatlik yili» davlat dasturi shularning izchil davomi hisoblanadi. shunisi ham borki, davlat va jamiyat sa’y-harakati bilangina bu borada kutilgan natijaga erishib ketilaverilmaydi. shu sababli prezidentimiz quyidagi g’oyani ilgari suradi: «odamzotning sog’lig’i ko’p jihatdan, avvalambor, uning o’ziga bog’liq. buning uchun u o’z hayotini oqilona yo’lga qo’yishi, har qanday kasallikning oldini olish uchun sog’lom hayot tarzi va turmush madaniyati talablariga amal qilishi, shak-shubhasiz, katta o’rin to’tadi». sog’lom hayotni yo’lga qo’yishda, prezidentimiz fikricha, birinchidan, oqilona yashashni yo’lga qo’yish, ikkinchidan, sog’lom turmush tarzi talablariga rioya qilish lozim. bunday yo’l tutish insonni «o’zim uchun ham yashashga, shu hayotdan bahra olishga vaqt topa oldimmi» deya o’ylab ko’rishga …

5 / 76

lat va jamiyat e’tiborida turishi. shu sababli bugungi kunda yaponiyada «yuz mingdan ziyod bir asrdan ortiq umr ko’rgan keksalar istiqomat qiladi. bu-dunyo miqiyosidagi eng katta ko’rsatgichdir». prezidentimiz xalqimiz orasidan ham ana shunday «bir asrdan ortiq umr ko’ruvchi» kishilar ko’payishini orzu qiladi. xo’sh yaponlardagi kabi imkoniyatlar va asoslar bizda yo’qmi? bor! ular haqida har kuni gapiramiz. lekin, biz yaponlardan farqli o’laroq, ularga amal qilishni bilmaymiz. kunu tun tirikchilik tashvishi bilan yuguramiz. ammo o’z hayotimizni oqilona tarzda tashkil etishga e’tiborimiz yo’q darajada. demak, «o’zi uchun ham yashash» g’oyasi-ma’rifiy bir umidbaxsh yo’nalish. uning asosida har bir odamning o’z turmush tarziga bo’lgan qarashini o’zgartirish turadi. prezidentimiz fikricha, buning uchun odamlarni quyidagilarga odatlantirishimiz lozim: 1. o’z sog’lig’i haqida qayg’urish, boshqalarni bunga da’vat etish. 2. o’z qadriga etish, o’zlikni anglashimiz. 3. ortiqcha, mantiqsiz tashvishlardan voz kechish. odam o’z hayotini oqilona tashkil etish orqali faqat inson zotiga foyda keltirish bilangina cheklanib qolmaydi. shunisi aniqki, «inson o’z sog’lig’ini …

Want to read more?

Download all 76 pages for free via Telegram.

Download full file

About "valeologiya asoslari"

5-ma’ruza o`zbеkiston rеspublikasi oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligi namangan muxandislik - pеdagogika instituti kimyo kafedrasi raximov x. “valeologiya asoslari” fanidan barcha fakultеtlarning hamma yo`nalishlari uchun m a ’ r u z a l a r m a t n i namangan - 2007 2 “valeologiya asoslari” fanidan yozilgan ushbu ma’ruzalar matninig tuplami namangan muhandislik-pedagogika institutining hamma fakultetlarining barcha yonalnshida tahsil olayotgan talabalar uchun tuzilgan. ushbu ma’ruzalar matnida quydagi mavsular yoritnlgan: valeologiya asoslari fanining tarixi. odam salomatligi haqida hozirgi zamon tushunchalari, ontogintz nazariyasi va salomatlik,tibbiy nazorat usullari, valeologiya muammolari- irsiyat va salomatlik, yaqin qarindoshlar orasidagi nikoh, zararli odatlar salomatlik kushanda...

This file contains 76 pages in PDF format (857.8 KB). To download "valeologiya asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: valeologiya asoslari PDF 76 pages Free download Telegram