fitratning hayoti va ijodi (1886-1939)

DOC 62,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662584137.doc fitratning hayoti va ijodi (1886-1939) fitratning hayoti va ijodi (1886-1939) reja: 1. fitrat va jadidchilik harakati. 2. fitratning ijtimoiy-siyosiy faoliyati. 3. fitratning adabiy-badiiy merosi. 4. fitrat - nasrnavis. 5. fitrat - dramaturg shoir va olim, va dramaturg, o`qituvchi va ma`rifatparvar abdurauf fitrat adabiyotimiz tarixida salmoqli o`rin egallaydi. o`zbek adabiyoti tarixini, ayniqsa 20-yillar adabiyoti tarixini fitratsiz tasavvur qilish qiyin. fitrat hayoti va ijodining adabiyotimiz tarixida tutgan o`rni va o`rganilishi masalasi. fitrat eski usuldagi maktabda, so`ng buxoro, istambul madrasalarida, dorilfununlarida tahsil ko`rib, arab, fors, turk tillarini mukammal o`rganadi. adibning otasi savdo ishlari bilan band bo`lib, asosan, onasi bibijon tarbiyasida a.navoiy, fuzuliy, badil, umar xayyom, zebuniso, uvaysiy asarlariga havas qo`yadi. uning taqdirida turkiya hayoti muhim ahamiyat kasb etadi. u turkiyada tashkil etilgan "buxoro ta`lim maorifi" uyushmasida faollik ko`rsatadi, behbudiy asos solgan jadid usulidagi maktablar takomiliga xizmat qiladi. uning ilk to`plami 1912 yilda "sayha" ("faryod") nomi bilan chop etiladi. "sayyohi hindi", "munozara" kabi …

miy tadqiqot institutida. samarqand pedakademiyasida. buxoro va toshkentdagi o`qituvchilar institutlarida. fan komiteti qoshidagi til va adabiyot institutida ishlagan. fitrat yirik olim, adabiyotshunos sifatida ham bir qancha asarlar yaratadi. jumladan, "adabiyot qonunlari", "eski o`zbek adabiyoti namunalari", "aruz haqida" kabi ilmiy kuzatishlari adabiyotshunoslik fani tarixida muhim roy o`ynaydi. shuningdek, uning umar xayyom, firdavsiy, navoiy, bedil. ahmad yassaviy, mashrab. turdi, muqimiy, furqat haqidagi tadqiqotlari ham adabiyotimiz tarixini o`rganishda muhim manba bo`lib xizmat etishi shubhasizdir. fitrat oktabr to`ntarishini xursandchilik bilan kutib oladi. biroq fevral inqilobi va oktabr to`ntarishi natijasida tug`ilgan umid uchqunlari o`zini oqlamadi. ammo, baribir vatanni -turkistonni milliy mustaqil ko`rmoq, xalqimiz jahondagi taraqqiy etgan xalqlar qatorida bo`lishini xoxlamoq uning asosiy orzu armonlari edi. shuning uchun ham u bugun faoliyatini shu niyatlar bilan bog`ladi. yolqinli asarlari bilan xalq ko`zini ochish, o`zligani anglashni oliy burch deb bildi. buesa mustabid tuzumga yoqmadi, unga uzoq markazning tazyiqi tufayli erlik amalparast rahbarlar tomonidan turli buxtonlar uyushtirildi. natijada 1938 …

shuningdek "yosh o`zbek shoirlari" (jamoa mualliflar) to`plamiga kirgan she`rlarida sharq mavzui. milliy ozodlik, shaxs erki motivlari, vatan, millat, tabiat, muhabbat hamda insonning turfa xil tuyg`ularinining aks ettirilishi, ularning g`oyaviy-badiiy qimmati. fitratning dastlabki she`riy to`plami "sayha" ("faryod") 1911 -yilda istambulda nashr etiladi. to`plamdagi she`rlarda asosan, vatan mavzui his-hayajon bilan ko`taringki ruxda madh etiladi: binmo sahari azmi tavofi vatani man. oh-oh, chi vatan, sajdagohi jonu tani man. ham mohi manu osoyishi, izzu sharafi man. ham qa`bai man, qiblai man, ham chamani man. (mazmuni: vatanimni ziyorat qilmoqqa erta tongda kel, hay-hay, qanday vatan bu! u mening sajdagohim jonu tanimdir. u mening osmondagi oyim, osoyishim izzatu-sharafim. kavbam, qiblam va chamanimdir.) "vatanparvarlik she`rlari to`plami bo`lgan "sayha"ni o`qigan kishilarni buxoro hukumatigana emas, shu bilan birga rus hukumati ham ta`qib qila boshlaydi. chunki bu she`rlarda buxoro mustaqilligi g`oyasi birinchi marta juda yorqin shaklda ifodalab beriladi", - deb yozgan edi f.xo`jaev. fitratning nasriy asarlari. fitratning nasriv asarlari, asosan. …

biyotimizni mumtoz dramatik asarlar bilan boyitishda uning xizmatlari beqiyosdir. hozirgi aniqlangan ma`lumotlarga ko`ra, fitrat jami o`n beshga yaqin drama asarlari yozgan bomib, ularning asosiy qismini tarixiy dramalar va fojialar tashkil etadi. adabiyotshunoslikda fitratning "begajon" (1916), "abo muslim" (1916), "temur sog`anasi" (1918), "o`g`izxon" (1919) kabi dramalari va fojialari haqida fikr yuritiladi. biroq bu asarlar nashr etilmagan, qo`lyozmalari ham hozircha to`lig`icha topilgan emas. uning "chin sevish" (1919), "hind ixtilolchilari" (qo`zg`olonchilari 1920), "abulfayzxon" (1924), "arslon" (1926), kabi asarlari xususida atroflicha fikr yuritish lozim. "chin sevish" va "hind ixtilolchilari"ning mavzui bitta, ya`ni ularda hindistonning ozodligi haqida so`z boradi. xx asr boshlarida sharq mamlakatlarida, shu jumladan hindistonda, mustamlakachilikka qarshi milliy ozodlik harakati kuchayib ketadi. hindlarning ingliz mustamlakachilari zulmiga qarshi olib borgan ozodlik kurashi tinch namoyishlar o`tkazish, mustamlaka tavarlarini boykot qilish, rasmiy mansab-unvonlardan voz kechish, soliq to`lashdan bosh tortish kabilar orqali amalga oshirildi. tabiiyki. hukumat itoat etmaslik bilan qarshilik ko`rsatishga zo`ravonlik bilan javob beradi. "chin sevish" …

roq, yurtda notinchlik, vatan dushmanlar izmida. shu bois sevishganlar ham tutqinliqsa. drama ularning ozod qilinishi, "yurtimizni qutqaramiz! yashasin istiqlol!" - degan xitoblar bilan yakunlanadi. "arslon" pyesasining g`oyaviy-badiiy xususiyatlari.pyesa fitratning eng sara asarlaridan biri bo`lib, muallifning izohiga qaraganda "burungi buxoro xonligida yashagan dehqonlar hayotidan olingan" besh pardali dramadir. asarda muallif inqilobdan oldingi davrdagi kambag` al va o` rta hoi dehqonlarning ayanchli hayotini, boy-bayonlarning zulmini realistik holatlarda yaqqol va ta`sirchan ko`rsatishga intilgan. dramadagi bosh qaxramon arslondir. u o`z mehnati bilan hayot kechiruvchi zahmatkash va o`z haq-huquqini, haqiqatni anglab etrnay, boyga pichoq ko`targan o`zbek-tojik dehqonlarining tipik bir timsolidir. asar boshida arslon shaxsiy orzu-havaslar og`ushida sevgilisi to`lg`un visoliga etishish hayoli bilan yashaydi. hayot kechirishning mashaqqatlariga qaramay, u o`z sevgilisiga erishib, fidoyi mehnat qilish, kimsalarga yalinmay yashash ishqi bilan yonadi. asarning asosini mana shu chin sevgi hamda adolat uchun kurash jarayonlari tashkil etadi. ammo hayot u o`ylaganganchalik bo`lmaydi. tez orada ijgimoiy muhit uni o`z qarama-qarshiliklari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fitratning hayoti va ijodi (1886-1939)"

1662584137.doc fitratning hayoti va ijodi (1886-1939) fitratning hayoti va ijodi (1886-1939) reja: 1. fitrat va jadidchilik harakati. 2. fitratning ijtimoiy-siyosiy faoliyati. 3. fitratning adabiy-badiiy merosi. 4. fitrat - nasrnavis. 5. fitrat - dramaturg shoir va olim, va dramaturg, o`qituvchi va ma`rifatparvar abdurauf fitrat adabiyotimiz tarixida salmoqli o`rin egallaydi. o`zbek adabiyoti tarixini, ayniqsa 20-yillar adabiyoti tarixini fitratsiz tasavvur qilish qiyin. fitrat hayoti va ijodining adabiyotimiz tarixida tutgan o`rni va o`rganilishi masalasi. fitrat eski usuldagi maktabda, so`ng buxoro, istambul madrasalarida, dorilfununlarida tahsil ko`rib, arab, fors, turk tillarini mukammal o`rganadi. adibning otasi savdo ishlari bilan band bo`lib, asosan, onasi bibijon tarbiyasida a.navo...

Формат DOC, 62,5 КБ. Чтобы скачать "fitratning hayoti va ijodi (1886-1939)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fitratning hayoti va ijodi (188… DOC Бесплатная загрузка Telegram