islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik

DOCX 19 pages 28.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.7 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: islomda inson huquqlari himoyasi,ijtimoiy tenglik,adolat va tolerantlik reja: 1. islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik g’oyalari. 2. islomda axloqiy qadriyatlar. 3. islom dinining jahon sivilizatsiyasi rivojidagi o‘rni. qur’on va hadis — islom ta’limotining asosiy manbalari. «qur’on» arabcha «qara’»-o’qimoq, oddiy o’qish ham shuningdek, ma’lum matnni ohang bilan o’qish, ya’ni «qiroat qilish», «tilovat qilish» mazmunidagi fe’ldan, «o’quv», «o’qiladigan kitob» ma’nosini beradi. qur’oni karim – olloh tarafidan 23 yilga yaqin muddat mobaynida muhammad payg’ambarga oyatma-oyat, sura-sura tarzida nozil qilingan ilohiy (sakral) kitobdir. bu kitob islom dinining muqaddas manbasi hisoblanadi. islom ilohiyot maktablaridan biri ahl as-sunna va-l-jamoa ta’limotiga ko’ra, qur’on olloh taoloning so’zi va uning azaliy ilmidir. arab tarixchilarining xabar berishlaricha, xalifa usmon qur’onni mutolaa qilib o’tirganida fitnachi musulmonlar tomonidan o’ldirilgan. u kishining qoni qur’on sahifasiga to’kilgan, degan naql xalq orasida keng tarqalgan. bundan kufadagi kitob savdogarlari foydalanib, ko’p nusxada «qonli» qur’on nusxalari tayyorlab sotganlar. hozirgi paytda jahon muzey va …

2 / 19

igan yangi manbalar vujudga kelishi zarur bo’ldi. islom olimlari muhammad payg’ambarning hayot yo’li, u aytgan hikmatlari, ibratli xabarlar, qo’rsatgan yo’l-yo’riqlari, uning va saqobalarining yaxshi ishlari o’g’it va nasihatlarini bilgan shaxslardan eshitib to’play boshlaganlar. bu yangima’lumotlarni «hadis», ya’ni «hikoya», «xabar», «hikmat» deb aytish mumkin. hadislar to’plami- sunna deb yuritiladi. sunniy yo’nalishdagi musulmonlar tan olgan, hadislargina sunna hisoblanib, u qur’ondagi keyindagi ikkinchi manba qisoblanadi. qadislarning dastlab muhammadning’ qarindoshlari, xalifalar, saqobalar ishlatgan, ya’ni ular biron-bir ko’rsatmani (avvalo huquqiy xarakterdagi ko’rsatmani) qonunlashtirish uchun o’zlari muhammadning so’zidan eshitgan so’zlarni dalil qilib keltirganlar. ui-1x asrlarda ming-minglab hadis to’plangan yoki to’qilgan. hadisshunoslik savob ish hisoblangan, hadislarni to’plash mustaqil bilimga aylangan, bu ishga ixtisoslashgan ilohiyot peshvolari esa muxaddislar, deb atalganlar. hadislarning aksariyati huquqiy va ahloqiy normalarni, marosim va urf- odatlar, oilaviy munosabatlar, kasb-kor, savdo-sotiq, ilm, ota-ona, farzand, qarindosh-urug’, do’stlik, yaxshilik yoki yomonlikka oid bo’lgan. ammo tarxiy mazmunga ega bo’lgan. muhammad tarjimai-holini, xalifalar, saqobalar faoliyatini bayon etgan qadislar qam …

3 / 19

i zaif hisoblangan va tashlab yuborilgan. payg’ambarimiz alayhissalom hadislarining asliyatini ilmiy asosda aniqlash va jamlash masalasida imom al-buxoriyning xizmatlari beqiyosdir. bu yo’nalishda buyuk muhaddis birinchilardan bo’lib ishlab chiqqan talab va qonun- qoidalar hadis ilmida «imom al-buxoriy shartlari» («shurut al-imom al-buxoriy») yoki «sahih al-buxoriy shartlari» («shurut «sahih al-buxoriy»«) deb atalib, undan keyingi barcha muhaddislar tayanib asarlar yaratadigan asosiy dasturulamal vazifasini o’tagan. tasavvuf ta’limoti mohiyati. tasavvuf – islomdagi mistik¬asketik oqimdir. mistitsizm, mistika so’zlari qadimiy yunon tilidagi mystikos – «yashirin», «sirli» so’zidan olingan bo’lib, ilohiyat bilan bevosita muloqot qilish mumkinligi haqidagi ta’limot. bu ta’limot insonning xudo bilan aql va hissiyotdan yuqori bo’lgan sirli aloqasi bo’lib, uning natijasida insonda xudoni bilish hosil bo’ladi. qadimiy sharq va yunon dinlarida ham insonni g’ayritabiiy kuchlar bilan bog’laydigan urf-odatlar (misteriyalar) – mistitsizm elementlari bor edi. yakkaxudolik dinlarining barchasida mistitsizmga xos unsurlar mavjud. hayotning barcha sohalari diniy e’tiqod bilan bog’liq bo’lgan o’rta asrlarda uning roli katta bo’ldi. tasavvuf, sufiy …

4 / 19

an kishilarning «sufiya» ismi bilan mashhur bo’lishi, yunoncha asarlarning tarjima qilinishi va falsafaning musulmonlar orasida tarqalishidan avval sodir bo’lgan, degan dalillarni ilgari suradi va «sufiy» so’zining yunon tilidan olinganligiga qarshi chiqadi. endilikda bu so’zning «suf» (jun chopon) so’zidan kelib chiqqanligi haqidagi o’rta asr musulmon olimlari ta’kidlagan fikr umumqabul qilingan fikr hisoblanadi. chunki sufiylarning asosiy belgilari ularning dag’al jundan kiyim kiyishlari edi. shimoliy arabiston va suriyada xristianlikning turli sektalariga mansub jahongashta monax va anaxoretlar «sufiy» deb atalar edi, degan ma’lumotlar ham bor. tasavvufga asos bo’lgan tarkidunyochilik kayfiyati deyarli islom bilan bir davrda yuzaga keldi. sufiylikning ilk namoyandalari deb payg’ambarning abu¬d¬dardo, abu zarr, huzayfa (vafotlari vii asrning ikkinchi yarmi) kabi sahobalari hisoblanadi. ammo islomdagi mistik-asketik oqimning shakllanishi viii asrning o’rtalari-ix asrning boshlariga tegishli. bu davrda sufiylar qatoriga muhaddislar, qorilar, qussoslar, vizantiya bilan chegara urushlarida qatnashgan jangchilar, kosiblar, tijoratchilar, jumladan, islomni qabul qilgan xristianlar kirganlar. bu davrda sufiy yoki at¬tasavvuf terminlari hali keng …

5 / 19

, hokim va harbiylardan o’zini yiroq tutish, halol va harom orasini juda uzoq tutish (vara’), o’zini olloh ixtiyoriga topshirish (tavakkul) va h.k. tasavvuf tariqatlari. movarounnahrga sufiylik xuroson orqali kirib keldi. keyingi davr sufiylarining talqiniga ko’ra, movarounnahrda sufiylik oqimi aqoid olimi shayx abu ya’qub yusuf al-hamadoniy (v. 1140-41 y.) shaxsidan boshlanadi. unga ko’ra, yusuf al-hamadoniy maktabi ikki tarmoqqa ajratiladi. kalom falsafasi. kalom falsafadan bir necha jihatlari bilan ajralib turadi. falsafa borliq tuzilishi, olamning paydo boiishi masalalarini fizik jarayonlar tahlili asosida o‘rganadi. bunga metafizik yondashuv deyiladi. metafizika boriiqning eng umumiy qonuniyatlarini, moddiy va ruhoniy mavjudotlarni, materiyadan tashqaridagi olam (g‘ayb olami) sir-sinoatlari yechimini mantiqiy tushuntirishga harakat qiladi. kalom esa fizik jarayonlarni tahlil qilmaydi. uning predmeti alloh zoti va sifatlari, inson amallari, illat va fazilatlarining ilohiy manbalaridir. shu yo'nalishda kalom ilmi falsafaga tegishli boigan boriiq tuzilishi, narsa va jismlaming yaratilishi muammolariga ham murojaat etadi. biroq kalom ularni mistik dunyoqarash vositasida o‘rganadi. mistika ruh tajribasini …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik"

mavzu: islomda inson huquqlari himoyasi,ijtimoiy tenglik,adolat va tolerantlik reja: 1. islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik g’oyalari. 2. islomda axloqiy qadriyatlar. 3. islom dinining jahon sivilizatsiyasi rivojidagi o‘rni. qur’on va hadis — islom ta’limotining asosiy manbalari. «qur’on» arabcha «qara’»-o’qimoq, oddiy o’qish ham shuningdek, ma’lum matnni ohang bilan o’qish, ya’ni «qiroat qilish», «tilovat qilish» mazmunidagi fe’ldan, «o’quv», «o’qiladigan kitob» ma’nosini beradi. qur’oni karim – olloh tarafidan 23 yilga yaqin muddat mobaynida muhammad payg’ambarga oyatma-oyat, sura-sura tarzida nozil qilingan ilohiy (sakral) kitobdir. bu kitob islom dinining muqaddas manbasi hisoblanadi. islom ilohiyot maktablaridan biri ahl as-sunna va-l-jamoa ta’lim...

This file contains 19 pages in DOCX format (28.7 KB). To download "islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik", click the Telegram button on the left.

Tags: islomda inson huquqlari himoyas… DOCX 19 pages Free download Telegram