adabiy asar tuzilishi

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662584162.doc αζαρ adabiy asar tuzilishi reja: 1. badiiy adabiyotda mazmun va shakl birligi. 2. asarning asosiy temasi va g`oyasi. 3. obraz va tipiklik. 4. badiiy asar syujeti va kompozitsiyasi. asar mazmuni unda aks etgan hayot. yozuvchining hayot voqealariga munosabati goyani belgilaydi. mazmun va shakl birligi badiiy asarda badiiylikning zarur sharti. mazmun va shakl badiiy asarni tahlil qilish jarayonida uni bir butunlikda to`g`ri tushunishimizga imkon beradigan, o`zaro uzviy bog`langan ichki va tashqi tomonlardir. chunki, mazmun badiiy asarning mohiyatini ifodalasa, shakl shu mohiyatning namoyon bo`lishi, ya`ni ifodalanish usulidir. shu ma`noda badiiy asarning mazmuni unda aks etgan hayotiy faktlardan iborat bo`ladi. bu faktlar esa yozuvchining ma`lum nuqtai nazari asosida yoritiladi. chunonchi, badiiy asarda (hikoya, roman yoki pyesada) odamlar, ularning o`zaro aloqalari, turmush voqea-hodisalari aks ettirilar ekan, bularning hammasi shu asarda bir butunlikni tashkil etadi. bu bir butunlik, tabiiyki, turmushni obrazli aks ettirish tufayli vujudga keladi. inson esa hayotda yakka holda yashamaydi, u doim …

hayot voqea-hodisalari tasvirida asar mazmuni va yozuvchining g`oyaviy pozitsiyasi ifodalanadi. asar temasi ham uning mazmunidan kelib chiqadi. 26yozuvchi hayot materialini o`z dunyoqarashiga, o`z manfaatlariga muvofiq tanlagani uchun uning shu voqea-hodisalarga bo`lgan munosabati va ularni tasvirlashdagi nuqtai nazari adabiy asarning g`oyaviy mazmunini, ya`ni yozuvchining badiiy umumlashmalari asosidagi yetakchi fikrini, voqelikka bergan g`oyaviy bahosini belgilaydi. bu g`oyaviy mazmun yozuvchi tanlagan hayotiy voqea va lavhalar tasvirida, asarda ishtirok etadigan obrazlar xatti-harakati, o`y-fikrlari, kechinmalari va xarakterida mujassamlashadi, ya`ni mazmun shaklga ega bo`lib, o`z mohiyatini butun to`laligi bilan namoyon qiladi. shunday qilib, adabiyotda mazmunning shaklga ega bo`lishi g`oyaviy-tematik negizning inson xarakterida namoyon bo`lib, uning kechinmalari va xatti-harakatlari orqali yozuvchi qayta ishlagan hayotiy materialni konkretlashtirishi va ravshanlashtirishida amalga oshadi. inson xatti-harakatlari adabiy asarda kompozitsiya va syujetda, uning o`y-fikrlari, his-tuyg`ulari va kechinmalari esa asar tilida ochiladi. shu zaylda asar mazmuni uning shaklini–yozuvchi tasvirlangan hayotiy manzaralar, xarakterlar, obraz va personajlar, syujet voqealari, asar kompozitsiyasi va tilini belgilaydi. binobarin, …

i tasvirlar ekan, to`raxonov obrazida ma`naviy quruq kishilar xususiyati va xarakterini yoritadi, ularga o`z munosabatini bildiradi, shu bilan birga, kitobxon e`tiborini ham shu obrazlar orqali ifodalangan masalalarga tortadi. demak, badiiy asarning asosiy temasi yozuvchining biror voqea-hodisani muhokama qilish yoki ravshanlashtirish uchun, biror xarakterning shakllanishini ko`rsatib berish uchun o`z oldiga qo`ygan maqsadlaridan, ya`ni yozuvchi tanlagan va tasvirlagan hayotiy voqealar, asarda qo`ygan va yoritgan masalalari yig`indisidan iboratdir. boshqacha aytganda, tema nima haqidadir yozish, nima to`g`risidadir fikr yuritishdan iboratdir. shuning uchun badiiy asarda tema g`oya bilan uzviy bog`liq bo`ladi. tema tushunchasi asarning butun mohiyatidan kelib chiqadi. badiiy asar temasini odatda voqelik belgilaydi. tematika keng ma`noda ma`lum bir davr yozuvchilari ijodidagi temalar yig`indisidan iboratdir. tematika tor ma`noda asardagi asosiy temaga tobe bo`lgan boshqa kichik temalar yig`indisini anglatadi. ana shu asosiy va kichik temalarning hammasi birgalikda asarning g`oyaviy-tematik bir butunligini ta`minlaydi. 27badiiy asar g`oyaviy-tematik jihatdan kichik bo`laklardan tashkil topishiga qaramay, unda bir butunlik mavjuddir. asarning …

asarning asosiy g`oyasi hisoblanadi. binobarin, yozuvchi turmushga, hayotiy hodisalarga qanday munosabatda bo`lsa, ularni shu xilda tasvirlab, kitobxonlarda ham o`zi tasvirlagan voqea-hodisalarga ana shunday munosabat tug`diradi. shuning uchun asosiy g`oya ham, asosiy tema kabi asardagi obrazlarda, ularning xatti-harakatida mujassamlashgan va voqea-hodisalarda ifodalangan g`oyalardan tashkil topadi hamda yozuvchining shu obraz va hodisalarga, ya`ni hayotga bo`lgan munosabatini anglatadi. demak, g`oya bilan tema uzviy birlikda mavjuddir. tema va g`oya munosabati asarning g`oyaviy-tematik birligini ta`minlaydi. g`oya ijodiy ish jarayonida yuzaga keladi, u asarda konkret materialida ifodalanadi. shunga ko`ra, asarning g`oyaviy-tematik mohiyati obrazlarni va hodisalarni analiz qilish orqali aniqlanadi. obraz san`at va adabiyotning obrazlar vositasida voqelikni aks ettirish haqidagi asosiy tushunchasidir. adabiyot va sa`nat voqelikni obrazlar vositasida aks ettirar ekan, har bir asarda tasvirlangan narsa, predmet yoki ishtirok etuvchi shaxslar keng ma`noda obraz deyiladi. ammo obraz termini san`at va adabiyotda biroz chegaralangan ma`noda-faqat insonga nisbatan qo`llaniladi. chunki obyektiv hayotdagi hamma narsa inson izmida ekan, demak, adabiyot …

razi ayrim asarlarning asosiy mazmunini tashkil etishi mumkin. ammo ularda ham, asosan, inson ko`zga tashlanadi: yozuvchi peyzaj va buyum obrazida 28kishilarning, ma`lum davrdagi sotsial guruhning dunyoqarashi va his-tuyg`ularini aks ettiradi. demak, adabiyot va sa`natda inson obrazi bo`lmaganda edi, qolgan barcha narsalar (keng ma`nodagi obrazlar) ma`nosiz va mohiyatsiz bo`lib qolar edi. shu tarzda konkret insonga nisbatan qo`llanilgan obraz terminini shunday ta`riflash mumkin: yozuvchining hayotiy kuzatishlari asosida shakllangan, uning badiiy to`qimasida aks etgan, ma`lum g`oyani tashuvchi inson hayotining konkret va ayni paytda umumlashgan tasviri obraz deb ataladi. obraz asarda tutgan o`rni va vazifasiga ko`ra, adabiyotda personaj, bosh obraz, ikkinchi darajali obraz, xarakter, tip kabi terminlar bilan ifodalanadi. chunonchi, personaj badiiy asarda ishtirok etuvchi shaxslar jamini anglatadi. agar personaj asar voqealari markazida turib, syujet voqealarini harakatga keltirsa, asar konfliktining hal etilishida yetakchi rol o`ynasa, yozuvchining g`oyasini ifodalasa, u asarning bosh obrazi sanaladi. personaj asar markazida turmasa ham, biror jihati bilan yozuvchi g`oyasini ifodalashga, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "adabiy asar tuzilishi"

1662584162.doc αζαρ adabiy asar tuzilishi reja: 1. badiiy adabiyotda mazmun va shakl birligi. 2. asarning asosiy temasi va g`oyasi. 3. obraz va tipiklik. 4. badiiy asar syujeti va kompozitsiyasi. asar mazmuni unda aks etgan hayot. yozuvchining hayot voqealariga munosabati goyani belgilaydi. mazmun va shakl birligi badiiy asarda badiiylikning zarur sharti. mazmun va shakl badiiy asarni tahlil qilish jarayonida uni bir butunlikda to`g`ri tushunishimizga imkon beradigan, o`zaro uzviy bog`langan ichki va tashqi tomonlardir. chunki, mazmun badiiy asarning mohiyatini ifodalasa, shakl shu mohiyatning namoyon bo`lishi, ya`ni ifodalanish usulidir. shu ma`noda badiiy asarning mazmuni unda aks etgan hayotiy faktlardan iborat bo`ladi. bu faktlar esa yozuvchining ma`lum nuqtai nazari asosida yoritiladi...

DOC format, 2.0 MB. To download "adabiy asar tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiy asar tuzilishi DOC Free download Telegram