radioaktivlik

PDF 36 pages 14.6 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.6 MB

File type PDF

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

microsoft powerpoint - radiokimyo tashpulatov x.sh. 2  radioaktivlik  yadro reaksiyalari  elementlar sintezi  yadroning barqarorligi  radioaktiv yemirilish qatorlari  yadro reaksiyalari kinetikasi  atom energiyasidan foydalanish  radioaktiv nurlarning organizmga ta’siri 3  radioaktivlikni 1896 yil fransuz fizigi genri bekkerel ochgan  u uranit rudasi yonida qoldirilgan fotografik qog’ozda dog’ paydo bo’l- ganligini ko’radi va ruda o’zidan ko- rinmas nur chiqaradi, degan xulosaga keladi  maria va pyer kyurilar 2 ta yangi element – po va ra ni ochishadi (0.1 g ra olish uchun 3 yildan ziyod vaqt ketgan)  o’z-o’zidan yemiriladigan atomlarga radioaktiv atomlar deyiladi.  1898 yil ernest rezerford tabiiy radioaktiv atomlardan 3 xildagi nur- lar chiqishini kuzatadi. 4  3 xildagi yemirilishlar:  alfa (α) yemirilish►he yadrosi: 2p+2n  beta (β) yemirilish► yuqori energiyali elektronlar  gamma (γ) yemirilish► qisqa to’lqin uzunlikdagi radioto’lqinlar 5 6 7 8  yadro tarkibidagi proton va neytronlar …

2 / 36

ingan:  hozirga qadar 118 element ham sintez qilingani ma’lum. 13  turli omillar yadroning barqarorligiga ta’sir qiladi.  bular protonlar soni z va neytronlar soni n;  ularning nisbati n/z;  bog’liqlik barqarorlik belbog’i bilan tasvirlanishi mumkin va u n/z=1 chiziqdan o’tadi;  40ca gacha n=z yadro barqaror;  keyingi elementlar uchun n/z nisbat 1-1.5 oralig’ida: 56fe da 1.15, 209bi da 1.52;  n/z 1.5 dan katta bo’lsa, beta yemirilishga moyil;  n/z 1 dan kichik bo’lsa, positron yemirilsish yoki elektronning yadroga qulashi kuzatiladi;  bi dan keyingi barcha elementlar beqaror; 14 15  z>83 elementlar barqaror izotoplarga ega emas;  2, 8, 20, 28, 50, 82 proton yoki 2, 8, 20, 28, 50, 82, 126 neytronga ega elementlar eng barqarordir (“sehrli sonlar”) 16 1 7  radioaktiv yemirilish qatorlari eng barqaror izotoplar hosil bo’lishiga olib keladi;  tabiiy radioaktiv yemirilishning asosiy 3 ta qatori mavjud:  toriy qatori …

3 / 36

4c ning yarim yemirilish davri 5715 yilga teng. 2 3  yechish:  dastlab formuladan k topiladi:  k = 0.693/5715 = 1.21∙10-4 yil-1. formuladan t topiladi: ln 11.6/15.2 = - (1.21∙10-4)∙t t = 2235 yil. k 693.0t 2 1  kt n nln o t  2 4  bog’lanish energiyasi – yadro hosil bo’layotganda ajralib chiqadigan energiya.  bog’lanish energiyasi a=56 bo’lgan elementgacha ortib boradi.  a=56 dan keyin bu qiymat yanada og’irroq atomlarda kamayib boradi.  yadro reaksiyalarida ajaralib chiqayotgan energiya eynshteynning massa va energiyani bog’lovchi formulasi orqali topiladi: e = m∙c2  bu yerda c=3∙108 m/s. 2 5 2 6 = 4 g geliy sintezi 2 vagon ko’mir yonishi 2 7 2 8  masala:  235u neytronlar bilan bombardimon qilinganda, quyidagicha parchalanish ro’y beradi. 1 g 235u parchalanganda ajralib chiqadigan energiyani (j) hisoblang.  zarrachalar massalari: 235u=235.04mu, 142ba=141.92mu,  92kr=91.92mu, 1n=1.0087mu. mu=1.6605∙10-27 kg. 2 9 …

4 / 36

’qimaga 10-2 j radiatsiya ta’siri.  rem ► rentgen ekvivalent odam. 1 rem = 1 rad x nbt (nisbiy biologik ta’sir)  20 rem ► oq qon tanachalarining kamayishi;  100-400 rem ► qayt qilish, diarea, yara, rak xavfining ortishi;  500-1000 rem ► 2 oy ichida o’lim;  1000-2000 rem ► 2 hafta ichida o’lim;  > 2000 rem ► soatlar ichida o’lim.  3 3  vindskeyl (byuk britaniya) (7-12 okt. 1957). 5 daraja.  3 mil oroli (aqsh) (3 mart. 1979). 5 daraja.  chernobil (26 apr. 1986). 7 daraja. 200 kishi yuqori dozada zaharlandi. 3 oy ichida 32 o’lim. 12 kg pu atmosferaga chiqdi.  fukusima (11 mart. 2011). 7 daraja. 3 4 3 5  nishonlangan atomlar yordamida reaksiya yo’nalishini o’rganish;  materiallarning sifatini tekshirishda;  60co izotopi tibbiyotda rak kasalligini davolashda;  131i qalqonsimon bez tashxisida;  turli radioizotoplar oziq-ovqat mahsulotlarni saqlashda. 36

5 / 36

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radioaktivlik"

microsoft powerpoint - radiokimyo tashpulatov x.sh. 2  radioaktivlik  yadro reaksiyalari  elementlar sintezi  yadroning barqarorligi  radioaktiv yemirilish qatorlari  yadro reaksiyalari kinetikasi  atom energiyasidan foydalanish  radioaktiv nurlarning organizmga ta’siri 3  radioaktivlikni 1896 yil fransuz fizigi genri bekkerel ochgan  u uranit rudasi yonida qoldirilgan fotografik qog’ozda dog’ paydo bo’l- ganligini ko’radi va ruda o’zidan ko- rinmas nur chiqaradi, degan xulosaga keladi  maria va pyer kyurilar 2 ta yangi element – po va ra ni ochishadi (0.1 g ra olish uchun 3 yildan ziyod vaqt ketgan)  o’z-o’zidan yemiriladigan atomlarga radioaktiv atomlar deyiladi.  1898 yil ernest rezerford tabiiy radioaktiv atomlardan 3 xildagi nur- lar chiqishini kuzatadi. 4  3 xildagi yem...

This file contains 36 pages in PDF format (14.6 MB). To download "radioaktivlik", click the Telegram button on the left.

Tags: radioaktivlik PDF 36 pages Free download Telegram