o’simliklar chidamliligining mexanizmlari

DOCX 28 pages 83.5 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.5 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim ,fan va innavasiyalar vazirligi mirzo ulugʼbek nomidagi oʻzbekiston milliy universiteti biologiya fakulteti 5410100-biologiya (turlar bo’yicha )yo’nalishi kechki bo’lim 4-kurs talabasi astanakulova maftunaning “o’simliklar fiziologiyasi” fanidan yozganmustaqil ishi mavzu: stress , moslashuv, chidamlilik o’simliklar chidamliligining umumiy mexanizmlari reja 1. o’simliklarning o’sishiga tashqi sharoit omillarining ta’siri 2. o’simliklarning noqulay omillar ta’siriga chidamliligi. qurg’oqchilika chidamlilik 2.1 noqulay omillar ta’sirida o’simliklarda paydo bo’ladigan nospesifik o’zgarishlar (stresslar) 2.2 o’simliklarning qurg’oqchilikka chidamliligi. 3. o’simliklarga yuqori va past haroratlarning ta’siri 3.1 o’simliklarning yuqori harorat ta’siriga chidamliligi. 3.2. o’simliklarning past harorat ta’siriga chidamliligi. 3.3 o’ta sovuq ta’sirida o’simlik to’qimalarida bo’ladigan o’zgarishlar. 3.4. qishlash vaqtida o’simliklarga ta’sir qiluvchi boshqa noqulay omillar. 4. o’simliklarning tuproq sho’rligiga, zararli gazlar, radiasiya, ksenobiotiklar va infeksion kasalliklarga chidamliligi 4.1tuproqning sho’rlanishi va uning o’simliklarga ta’siri. 4. 2. o’simliklarning zararli gazlar va radiasiya ta’siriga chidamliligi. 4.3. o’simliklarning ksenobiotiklar ta’siriga chidamliligi. 4. 4.o’simliklarning infeksion kasallik ta’siriga chidamliligi. o’simliklarning o’sishiga tashqi sharoit omillarining ta’siri …

2 / 28

ardinal nuqtasi bor : 1) minimal, 2) optimal, 3) maksimal. bu nuqtalar darajasi o’simliklarning turlariga bog’liq. quyidagi jadvalda ayrim o’simliklarning urug’larining unib chiqishi uchun harorat darajalari keltirilgan (00 c ). o’simliklarning nomi minimal optimal maksimal arpa,so’li, bug’doy kurgaboqar makkajo’xori oshqovoq qovun, bodring g’o’za 0 - 5 5 - 10 5 - 10 10 -15 15 - 18 10 – 12 25 - 31 31 - 37 37 - 44 37 – 44 31 – 37 25 – 35 31 - 37 37 - 44 44 - 50 44 - 50 45 - 50 40 - 46 haroratning minimal va maksimal nuqtalarida o’sish eng past darajada bo’ladi yoki to’xtaydi. lekin nobud bo’lmaydi. o’sishning to’xtab qolishi uzoqqa cho’zilganda o’simlik kasallikka chalinishi yoki asta-sekin nobud bo’lishi mumkin. optimal harorat darajasi o’sishning eng faol bo’lishini ta’minlaydi. o’simliklar haroratga bo’lgan munosabatlari asosida bir necha guruhga bo’linadi : 1) issiqsevar o’simliklar - minimal harorat darajasi 10 …

3 / 28

qolishi bilan farq qiladi. etiollangan o’simliklarning bo’g’in oraliqlari uzun bo’ladi. mexanik to’qimalari yaxshi rivojlanmaydi, hujayralararo bo’shliqlar katta bo’ladi, barglar rivojlanmay qoladi. o’simliklar past bo’yli bo’lib qoladi. tog’lik rayonlarda o’simliklarning ko’proq past bo’yli bo’lishining sababi ham ko’proq qisqa to’lqinli nurlar bilan ta’minlanishiga bog’liq. gazlarning miqdori. havo tarkibi, ayniqsa kislorod va karbonat angidridning miqdori ham ham o’sishga ta’sir etadi. ammo havo tarkibdagi kislorod ikki martagacha kamaytirilsa ham o’simliklarning o’sishiga ta’sir etmaydi. tuproq tarkibidagi kislorodning kamayib ketishi esa ildizlarning o’sishiga ta’sir etishi mumkin. bu albatta o’simlik turlariga ham bog’liq. tuproqda ildizlarning faol o’sishi uchun pomidorga - 16, so’liga - 8 , soyaga - 6 va sholiga - 3 kislorod kerakligi aniqlangan. o’sish tezligiga sezilarli darajada karbonat angidrid miqdori ham ta’sir etadi. havo tarkibidagi co2 ko’payganda hujayra po’stining cho’ziluvchanligi ortadi va qisqa muddatga to’qimalarning o’sishi tezlashadi. bu hujayra po’stida ph ning pasayishi bilan bog’liq deb tushuntiriladi. ekinzorlarda, tup soni juda qalin bo’lganda o’simliklarning o’sib …

4 / 28

r kichik bo’ladi, poya va ildizlar qisqaradi, barglarning hajmi ham kamayadi.suvning kam bo’lishi hosildorlikni ham keskin pasayishiga olib keladi. mineral oziqlanish. o’simliklarning mineral oziqlanishi ham o’sish jarayonida katta ahamiyatga ega. zarur elementlarning birontasini chiqarib tashlash avvalo o’sishning to’xtatishga keyinchalik esa nobud bo’lishiga olib keladi. ammo mineral elementlarning ko’p bo’lishi ham o’sish samaradorligini ancha pasaytirishi mumkin. ayniqsa azot miqdori ko’p bo’lishi o’simlikning yer ustki qismlarining o’sishini juda tezlashtirib yuboradi, bu esa vegetasiya davrining cho’zilishiga va urug’lar pishishini kechikishiga olib keladi. azotning yuqori konsentrasiyasi hujayralarning differensiasiya fazasini kechiktiradi va natijada gullarning hosil bo’lishi ham ancha kech boshlanadi. dastlabki hayotning paydo bo’lishidan boshlab organizmlarning tashqi muhitning noqulay omillari ta’siriga moslashuvi va chidamliligi sodir bo’laboshladi. chunki noqulay omillar organizmlarning,jumladan o’simliklar tanasida kechayotgan fiziologik va biokimyoviy jarayonlarning jadalligiga ta’sir etadi. ayniqsa: suv yetishmaslik, haroratning minimumdan past yoki maksimumdan yuqori bo’lishi, har xil tuzlarning to’planishi natijasida tuproq eritmasi konsentrasiyasining kuchli bo’lishi, patogen mikroorganizmlarning ko’payishi, zararli gazlar …

5 / 28

sqa va uzoq muddatli bo’lishi mumkin. evolyusiya davomida bunday noqulay omillar ta’siriga o’simliklar moslasha boradi. o’simlik to’qimalarida o’ziga xos fiziologik-biokimyoviy o’zgarishlar ro’y beradi, natijada o’simlik shu sharoitga moslasha boradi va kelajak avlodlarning noqulay sharoitga bo’lgan chidamliligi orta boradi. ya’ni o’zlarini himoyalash qobiliyati paydo bo’lib, ular rivojlana boradi. o’simliklarning aniq bir yashash muhitiga moslashuvi adaptasiyalanish deyiladi. bunday funksiyalarning mavjudligi barcha fiziologik jarayonlar kabi zaruriy hisoblanadi. noqulay omillarning qisqa yoki uzoq muddatli ta’siriga moslashmagan o’simliklarning metabolitik jarayonlari kuchli zararlanadi va ular nobud bo’lishlari mumkin. noqulay omillar ta’siridan organizmda paydo bo’ladigan nospesifik o’zgarishlar yig’indisi-stress bo’lib, bu o’zgarishlarni ro’yobga keltiradigan kuchli ta’sir etuvchi omillar stressorlar deyiladi. o’simliklar tanasida stressni ro’yobga keltiruvchi omillarni uchta asosiy guruhga ajratish mumkin: 1. fizikaviy - suv yetishmasligi yoki ortiqligi,yorug’lik va haroratlarning o’zgarishi, radioaktiv nurlar va mexanik ta’sirlar. 2. kimyoviy - har xil tuzlar, gazlar, gerbisidlar, fungisidlar, sanoat chiqindilari va boshqalar. 3. biologik - shikastlovchi hasharotlar, patogen mikroorganizmlar, parazitlar, boshqa …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklar chidamliligining mexanizmlari"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim ,fan va innavasiyalar vazirligi mirzo ulugʼbek nomidagi oʻzbekiston milliy universiteti biologiya fakulteti 5410100-biologiya (turlar bo’yicha )yo’nalishi kechki bo’lim 4-kurs talabasi astanakulova maftunaning “o’simliklar fiziologiyasi” fanidan yozganmustaqil ishi mavzu: stress , moslashuv, chidamlilik o’simliklar chidamliligining umumiy mexanizmlari reja 1. o’simliklarning o’sishiga tashqi sharoit omillarining ta’siri 2. o’simliklarning noqulay omillar ta’siriga chidamliligi. qurg’oqchilika chidamlilik 2.1 noqulay omillar ta’sirida o’simliklarda paydo bo’ladigan nospesifik o’zgarishlar (stresslar) 2.2 o’simliklarning qurg’oqchilikka chidamliligi. 3. o’simliklarga yuqori va past haroratlarning ta’siri 3.1 o’simliklarning yuqori harorat ta’siriga chidam...

This file contains 28 pages in DOCX format (83.5 KB). To download "o’simliklar chidamliligining mexanizmlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklar chidamliligining me… DOCX 28 pages Free download Telegram