антик давр физикаси. ўрта аср шарқ араб мамлакатларидаги физика.

DOC 86,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1403789683_47373.doc антик давр физикаси. ўрта аср шарқ араб мамлакатларидаги физика. режа: 1. араб халифалиги даврида фаннинг ривожланиши. 2. ал- хоразмий, у.хайём, м. беруний, абу али ибн сино физика фани ривожланишига қ¢шган хиссалари. 3. физика ривожланиши бошланишидан аввалги давр. 4. антик фаннинг характери. 5. қадимги юнон олимларининг натура фалсафий қарашлари. 6. аристотель физикаси. 7. архимеднинг механика сохасидаги изланишлари. хозирги фаннинг пайдо бўлиши кадимги греция билан боғланган. кадимги шарқнинг фаннинг ривожланишида улкан хизматларига қарамай ҳозирги фаннинг асл ватани греция хисобланади, чунки шарқда илм ўрганишда “шундай бўлади” деган тушунча, “шундай экан” деб қабул қилинса, грекларда унинг исботини талаб қилишган, нега шундайлиги сўралган. ҳозирги замон физика фанининг ватани греция эканлиги физик терминларнинг жахон буйича сақланиб қолингани бунинг далилидир. 1. фанларнинг номлари: математика, механика, физика, биология, география ва бошкалар. 2. грек тилидан олинган илмий терминлар: масса, атом, электрон, изотоп ва бошкалар. 3. формулаларнинг грек алфавитида ишлатилиши. 4. грек олимларининг илмий адабиётларда купинча учраб туриши. 1) …

асрлардаги олимлар асосан натура -фалсафий қарашга эга эдилар, уларнинг мушохадаси фанни фалсафий тушунтирар эдилар. қадимги грек олимларининг натура фалсафий қарашларидан бири улар оламни ягона картинасини тузишга харакат килишди, шу сабабли хам биринчи материя ҳақида тушунча пайдо булди, материя ва харакатнинг й¢қолмаслиги ҳақидаги илк тушунчалар пайдо б¢ла бошлади. демак, биринчи марта атом т¢ғрисида тушунчалар пайдо б¢ла бошлади. масалан: демокритнинг атом тузилиши т¢ғрисидаги фалсафий дунёқараши қуйидагилар эди: 1. хеч нарсадан, хеч нарса пайдо булмайди, пайдо б¢ладиган нарсалар парчаланиш ва бирикишдан иборатдир. 2. тасодифан бирор нарса пайдо б¢лмайди, пайдо б¢лишига сабаб б¢лади. 3. соф б¢шлик ва атомдан бошқа нарса й¢қ. 4. атом бепоёндир ва турлича шаклдадир. 5. моддалар бир- биридан атомлар сони билан фарқ қилади. аристотель эрамиздан олдинги 384-322 йиллари грециянинг шимолидаги стагер шахрида македония шохи саройининг врачи оиласида туғилган. 18 ёшида афинага келиб платон академиясида ¢қиган. у платон академиясининг “ақли” деган ном олган. 335 йили академия кошида ликей (лицей) мактаб очган. аристотель …

. “материомантиқ”. аристотель фазовий жисмлар қ¢зғалмас ер атрофида айланма харакат қилади деб тушунтиради. ер устидаги жисмларнинг харакати икки жисм таъсирида вужудга келади деб тушунтиради. аристотель фикрича барча жисмлар б¢шликда бир хил тезлик билан тушади деб тушунтирган. бунга сабаб жисмларнинг б¢шликдан қ¢рқишидир деб изоҳ берган. аристотель ¢зининг табиат қонунларига қараши билан физика фанининг отаси деб тан олинган. архимед (287-212) эрамиздан олдин сицилия оролидаги сиракуза шахрида астроном фидия оиласида туғилган. у александрияда ¢қиб сицилияга математикани яхши ¢рганган олим сифатида қайтади. унинг асосий илмий ишлари “статика” элементларини ифода этади. у фақатгина олим б¢лмай, инженерлик сохасида хам к¢п ихтиролар қилган. экин суғорадиган ускуналар, винтлар ихтиро этган. жисмларнинг сузиши ва нихоят архимед қонуни. у ¢зининг сицилия оролини римликлардан мудофа этишда қатнашади ва тош отар сопконлар ва ричаглардан фойдаланишни маслаҳат беради. 212 йилда рим аскарининг қ¢ли билан ¢лдирилади. куёш атрофида ернинг айланишини биринчи б¢либ архимед айтган. унинг физика фанини ривожлантиришдаги хиссаси қуйидагилардир: 1. текис фигураларнинг мувозанатлик …

овий жисмлардан иборатлигини исбот қилишган. табиат қонунларини ¢рганишда уларнинг ¢заро боғлиқлик қонуниятларини очишга харакат қилишган. дунёнинг ягона физик харитасини яратишга асос солишган. v – vii – асрда арабларнинг жуда катта худудга чиқиб, эрон, ироқни босиб олди ва жуда катта араб халифалигини вужудга келтириб, ¢зи босиб олган жойларда араб тили ва динини ¢тказа бошлади. араб халифалигида аббосийлар сулоласи хокимиятини қ¢лга олганларидан с¢нг пойтахтни куфадан боғдодга к¢чиришган эди. шу сулола даврида, айниқса хорун ал-рашид (785-809 йиллар) ва унинг ¢гли маъмун (813 - 833) халифалик қилган замонларда халифаликда иқтисодий ва маданий хаёт анча жонланди. богдод шарқнинг йирик илмий ва маданий марказига айланди, илм фан равнақ топиб, фалсафа, математика, табиёт ва бошқа фанлар ривожланди. араб халифалиги даврида багдод, самарқанд, хоразм, бухоро каби йирик шахарлардг қатнаган савдогарлар илмий ва маданий алоқаларни ¢ргатишда хам мухим роль ¢йнади. араб халифаси ва кейинги даврда ўрта осиё алломалари хам табиий, астрономия, математика ва фалсафа фанлари б¢йича тадқиқот ишлари билан …

алгебра фанини асоси ҳисобланади. хоразмий астрономия билан шуғулланиб, ix- асрнинг 20 – йилларида ўзининг машҳур астрономик жадваллари «зиж» ини ёзди. унда келтирилган маълумотномалар ҳозирги кунда ҳам ўз мавқеини йўқотгани йўқ. ўрта аср шарқ олимлари ичида абу райхон берунийнинг илмий мероси алоҳида ўрин тутади. абу райхон ибн ахмад беруний 973 йилнинг 4 сентябрида хоразмнинг қадимий пойтахти қиёт ҳозирги беруний шахрида туғилган. беруний даврида қиёт шахри мамлакатнинг асосий ҳунармандчилик, ишлаб чиқариш ва савдо маркази сифатида танилган. беруний олимнинг тахаллуси бўлиб беруний форсча «берун» (ташқари) сўзидан келиб чиққан. беруний сўзи шахар ташқарисидан келган деган маънони билдиради. абу райхон унинг лақабидир. олимнинг отасини аҳмад ўзини эса муҳаммад деб атардилар. абу райхон беруний, муҳаммад хоразмий, ал-фарғоний, фаробий ўша даврларда машҳур бўлган сингари олимларнинг асарларини мустақил ўрганди, унинг биринчи устози абу носир ибн ироқ номли математика олими эди. ҳозиргача берунийнинг 152 асари маълум бўлиб, бизга унинг фақат 30 таси сақланиб етиб келган. жами асарларининг 70 таси …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"антик давр физикаси. ўрта аср шарқ араб мамлакатларидаги физика." haqida

1403789683_47373.doc антик давр физикаси. ўрта аср шарқ араб мамлакатларидаги физика. режа: 1. араб халифалиги даврида фаннинг ривожланиши. 2. ал- хоразмий, у.хайём, м. беруний, абу али ибн сино физика фани ривожланишига қ¢шган хиссалари. 3. физика ривожланиши бошланишидан аввалги давр. 4. антик фаннинг характери. 5. қадимги юнон олимларининг натура фалсафий қарашлари. 6. аристотель физикаси. 7. архимеднинг механика сохасидаги изланишлари. хозирги фаннинг пайдо бўлиши кадимги греция билан боғланган. кадимги шарқнинг фаннинг ривожланишида улкан хизматларига қарамай ҳозирги фаннинг асл ватани греция хисобланади, чунки шарқда илм ўрганишда “шундай бўлади” деган тушунча, “шундай экан” деб қабул қилинса, грекларда унинг исботини талаб қилишган, нега шундайлиги сўралган. ҳозирги замон физика фан...

DOC format, 86,0 KB. "антик давр физикаси. ўрта аср шарқ араб мамлакатларидаги физика."ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: антик давр физикаси. ўрта аср ш… DOC Bepul yuklash Telegram