abu ali ibn sino (avicenna)

PPTX 19 pages 8.8 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.8 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

презентация powerpoint samarqand davlat tibbiyot instituti birinchi renessans hodissasining yirik namoyandasi abu ali ibn sinoning hayoti va faoliyati ibn sino (asl ismi husayn, otasining ismi abdulloh) buxoroning afshona qishlogʻida hijriy 370 (980) yilning safar oyida, amaldor oilasida tugʻildi. 986 yilda ibn sino oilasi buxoroga koʻchib keladi va shu vaqtdan boshlab yosh husayn boshlangʻich maʼlumot olishga, ilm-fanni oʻrganishga kirishadi. uning yoshligi, yigitlik chogʻlari somoniylar hukmronligining soʻnggi yillariga, xususan nuh ii ibn mansur somoniy hukmronligi davri (976–997) ga toʻgʻri keladi. ibn sino isteʼdodli, xotirasi kuchli, zehni oʻtkir boʻlganligidan oʻz davrida maʼlum boʻlgan ilmlarni tezdan egallay boshladi. 10 yoshidayoq kuʼoni karimni boshdan-oyoq yod oʻqir edi. 13 yoshlaridan boshlangʻich matematika, mantiq, fiqh, falsafa ilmlari bilan shugʻullana boshlaydi. ibn sino yosh boʻlishiga qaramay, abu abdullo notiliy rahbarligida falsafani, hasan ibn nuh al-qumriydan tibbiyot ilmini har tomonlama oʻrganadi, asta-sekin tabiblik bilan ham shugʻullanadi. u oʻzidan avval oʻtgan sharq mutafakkirlarining asarlarini chuqur oʻrganish bilan birga, qadimgi yunon …

2 / 19

asarlari, geometriya, astronomiya, oʻsimlik, hayvonot olami, mantiqqa oid risolalari, “hayy ibn yaqzon” falsafiy qissasi soʻngti yillarda yozilgan. u isfahonda rasadxona qurish bilan mashgʻul boʻldi. umrining soʻngti yillarida feodal urushlar kuchayib ketganligi, ijtimoiy-siyosiy hayotda oʻzi ham faol qatnashganligi tufayli u isfahon, ray, hamadon shaharlari orasida sarson-sargardonliqda yurib, 1037 yil 18 iyunda isfahon shahrida 57 yoshida qulunj kasalligidan vafot etdi. o’rta osiyoning mashhur qomusiy allomasi va faylasufidir. buxorolik ibn sino (avisenna) 300 dan ortiq asar muallifidir. ularning orasida «tib qonunlari» va «bilim kitobi»,”donishnoma”, “xay ibn yakzon”ayniqsa keng dovruq qozongan. ibn sino merosining tahlili uning ilmiy qiziqishlari doirasi benihoyat keng, u tom ma’noda qomusiy bilimlar egasi bo’lganidan dalolat beradi. ibn sino fanlarning ularni tadqiqot obyektlariga ko’ra ajratishga asoslangan tasnifini taklif qilgan. uning fikricha, falsafaning vazifasi mavjudotni, ya’ni barcha narsalarni kelib chiqishini, o’zaro munosabatini o’rganishi lozim. bu olam yaxlit murakkab borliq deydi. u borliqni ikkiga bo’ladi. 1. zaruriy vujud, ya’ni xudo. 2. imkoniy vujud, …

3 / 19

olmaydi, demak u haqiqiy bilim emasdir, deb yozadi. ibn sino ko’rish haqidagi ta’limotni ishlab chiqdi. ko’rish jarayonini tushuntirar ekan, u ayni vaqtda platonning bu boradagi ta’limoti asossiz ekanligini ko’rsatadi. ibn sino yorug’likni ko’rishning asosiy vositasi sifatida alohida qayd etadi. alloma sezgilarni va tuyg’ularning barcha shakllarini o’rganib, ularning fiziologik asoslarini, ya’ni miya tuzilishida sezgi markazlarining joylashuvini tushuntirishga harakat qildi. miyani aks ettirish faoliyatining bosh apparati deb talqin qilib, ibn sino hissiy bilish shaklini miya bilan bog’ladi va uni idrok etish va sezish asosi deb e’tirof etdi. ibn sino ta’limotiga ko’ra, in’ikos faqat aks ettiruvchi tizimga bog’liq emas. sezish markazi miyaning old qismida, tasavvur qilish markazi – miyaning o’rta qismida, eslab qolish qobiliyati – miyaning orqa qismida joylashgan. «kitob un-najot» asarida ibn sino har bir sezgining fiziologik asoslarini tadqiq etar ekan, hissiy bilish jarayonida asablar muhim rol o’ynashini qayd etadi. uning fikricha, miya asablar vositasida sezgilar va harakatlarni insonning boshqa a’zolariga uzatadi. …

4 / 19

rsalar yo’qolganidan keyin ham ularni xotirada saqlab qoladi. ibn sinoning fikricha, mohiyat uch tarzda namoyon bo’ladi. birinchi – narsa sezgilarda ularni kuzatish jarayonida aks etadi. bu yerda narsalarning sezgi organlarida bevosita aks etishi nazarda tutilmoqda. ibn sino in’ikos konsepsiyasini bilish jarayoni sifatida qayd etar ekan, bilish darajalari to’g’risidagi masalani ko’taradi. ma’lumki, bu mo’ljal yangi davr falsafasida ishlab chiqilgan va nemis klassik falsafasida o’zining tadrijiy yakunini topgan. ikkinchi – obyektiv borliqda amalda mavjud bo’lmagan narsaning mohiyati anglanadi. bu yerda formal ahamiyat kasb etuvchi va moddiy borliq bilan bog’lanmaydigan ideallashtirilgan obyektlar mohiyatini bilish nazarda tutiladi. bu mohiyat inson aqlining ijodiy qobiliyatini namoyon etadi. uchinchi – narsa obrazi muayyan sharoitlarda biluvchining jonida aniq aks etishi mumkin. bu tamoyilda narsani sezgi bog’liq bo’lgan aloqalardan mavhumlashtirish imkonini beruvchi abstraksiyaning kuchi qayd etiladi. bunda narsaning obrazi uning substrati mavjud emasligiga qaramay aks etishi mumkin. shundan kelib chiqib ibn sino oqilona bilishda abstraksiya muhim rol o’ynashini qayd …

5 / 19

nyoqarashining shakllanishida qadimgi sharq madaniyati, yunon ilmi, falsafasi, markaziy osiyo xalqlarining mustaqillik uchun olib borgan kurashlari muhim rol oʻynadi. ibn sino tarjimai holida forobiyning “metafizika maqsadlari”, “fusus ul-hikam” kabi muhim risolalarini qunt bilan oʻrganganligi, ulardan keng foydalanganligini taʼkidlab oʻtadi. ibn sino asarlarining umumiy soni 450 dan oshadi, lekin bizgacha faqat 160 ga yaqin asari yetib kelgan, xolos. koʻp risolalari shaharma-shahar koʻchib yurish, feodal urushlari, saroy toʻpolonlari, turli falokatlar tufayli yoʻqolib ketgan. koʻp manbalarda ibn sino avvalo tabib sifatida talqin etiladi, holbuki tabobat uning ilmiy sohalari orasida eng muhimlaridan biridir, xolos. ibn sino asarlarining asosiy qismi yaqin va oʻrta sharqning oʻsha davr ilmiy tili hisoblangan arab tilida, baʼzilari fors tilida yozilgan. uning bizga maʼlum boʻlgan katta asari “kitob ush-shifo” (“shifo kitobi”) 22 jilddan iborat boʻlib, 4 ta katta boʻlimini mantiq, fizika, matematika, metafizikaga doir masalalar egallagan. uning ayrim qismlari lotin tiliga, ovroʻpodagi boshqa tillarga, sharq tillariga, shuningdek, rus, oʻzbek tillariga tarjima …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu ali ibn sino (avicenna)"

презентация powerpoint samarqand davlat tibbiyot instituti birinchi renessans hodissasining yirik namoyandasi abu ali ibn sinoning hayoti va faoliyati ibn sino (asl ismi husayn, otasining ismi abdulloh) buxoroning afshona qishlogʻida hijriy 370 (980) yilning safar oyida, amaldor oilasida tugʻildi. 986 yilda ibn sino oilasi buxoroga koʻchib keladi va shu vaqtdan boshlab yosh husayn boshlangʻich maʼlumot olishga, ilm-fanni oʻrganishga kirishadi. uning yoshligi, yigitlik chogʻlari somoniylar hukmronligining soʻnggi yillariga, xususan nuh ii ibn mansur somoniy hukmronligi davri (976–997) ga toʻgʻri keladi. ibn sino isteʼdodli, xotirasi kuchli, zehni oʻtkir boʻlganligidan oʻz davrida maʼlum boʻlgan ilmlarni tezdan egallay boshladi. 10 yoshidayoq kuʼoni karimni boshdan-oyoq yod oʻqir edi. 13 yos...

This file contains 19 pages in PPTX format (8.8 MB). To download "abu ali ibn sino (avicenna)", click the Telegram button on the left.

Tags: abu ali ibn sino (avicenna) PPTX 19 pages Free download Telegram