antropometriya

DOCX 43 pages 129.2 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 129.2 KB

File type DOCX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

bismillahir rahmonir rahiym 1. antropometriya — odamning jismoniy rivojlanganligini, tanasi va uning qismlarini o‘lchash usullari majmui. eng oddiy antropometrik tekshirishlarni ham tibbiyot hamshiralari (statsionarlarda, poliklinikalarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida) o‘tkazadi. bo‘yni bo‘y o‘lchagich (rostomer) bilan o‘lchanadi: asbobning maydonchada o‘rnatilgan vertikal tirgovuchi va santimetrlarga bo‘lingan qismi bo‘ladi, gorizontal joylashgan surgich tirgovuch bo‘ylab suriladi. bo‘yni o‘lchashda bemor tirgakka tovoni, dumbalari, kuraklari va ensasini tekkizib, orqa- sini o‘girib turadi. boshi shunday holatda bo‘lishi kerakki, tashqi eshituv yo‘lining yuqori chekkasi va ko‘z burchaklari bitta gorizontal chiziqda tursin, surgichni boshgacha tushiriladi va shkaladagi bo‘linmalar surgichning pastki chekkasi bo‘yicha sanaladi (21-rasm). ayrim hollarda bemorlarning bo‘yi o‘tirgan holatda o‘lchanadi, bu holda bemorning bo‘yiga kursichadan polgacha bo‘lgan masofa qo‘shiladi. hali yurmagan yosh bolalarning bo‘y uzunligi maxsus gorizontal bo‘y o‘lchagich bilan o‘lchanadi gavda vazni to‘g‘ri o‘rnatilgan va yaxshi muvozanatga keltirilgan o‘nlik tibbiy tarozida nahorga, ich kiyimda, yaxshisi qovuq va ich ich bo‘shatilgandan keyin o‘lchanadi. og‘ir yotgan bemorlarni o‘tirgan holatda …

2 / 43

da, shuningdek maksimal nafas olish cho‘qqisida bajariladi o‘pkaning tiriklik sig‘imi — spirometr asbobida o‘lchanadi. buning uchun bemor chuqur nafas olib, spirometr asbobiga puflaydi. erkaklarda normada o‘pkaning tiriklik sig‘imi ayollarnikiga qaraganda katta bo‘ladi. muskul kuchi — dinamometr asbobida qo‘l va oyoqlarda alohida o‘lchanadi . antropometrik o‘lchashlardan keyin, hamshira vrach bemorni ko‘zdan kechirayotganda ishtirok etadi. ekg qilish va tashxisni aniqlash uchun boshqa shoshilinch tekshirishlar o‘tkazishda yordamlashadi, sanitariya tozalovi o‘tkazish uchun bemorni sanitariya-tozalov xonasiga olib boradi. 2. arterial bosim sistola va diastola vaqtida tomirlar devoriga tushadigan qon bosimidir. u sog‘lom odamlarda ham yurak tomirlar sistemasiga baho berish maqsadida o‘lchanadi. arterial bosim yurakdan otilib chiqadigan qon miqdoriga, qon oqimiga, umumiy periferik tomirlarning nechog‘li qarshilik ko‘rsatishiga, tomirlar devorining elastikligiga bog‘liq. istolik (maksimal), diastolik (minimal) arterial bosim va puls arterial bosimi farqlanadi istolik bosim — arterial sistemada chap qorincha sistolasidan keyin paydo bo‘ladigan, puls to‘lqini maksimal ko‘tarilgan vaqtdagi bosimdir. diastolik bosim esa yurak diastolasi oxirida puls …

3 / 43

oydalanilmoqda prujinali manometri bo‘lgan apparatlar — tonometrlar deyiladi. bunda arterial bosim prujina qarshiligi kuchi bilan o‘lchanib, bu kuch millimetrli bo‘linmalari bo‘lgan siferblat bo‘ylab harakatlanadigan strelkalarga o‘tadi. apparat prujinali manometr, manjetka, nokcha-ballon va asbob qismlarini o‘zaro tutashtiradigan rezina naychalar tizimidan iborat. arterial bosim bilvosita usul (korotkov usuli) bilan o‘lchanadi. bu usul manjetkadagi havo bosimini asta-sekin pasaytirishga va bu bosim darajasini korotkov tonlari paydo bo‘lgan va yo‘qolgan paytlarda qayd qilishga asoslangan. arterial bosim ma'lum soatlarda yaxshisi ertalab, tushki ovqatgacha, muayyan tana vaziyatida, imkon boricha bir xil o‘rtacha havo haroratida va normal atmosfera bosimida o‘lchanadi. agar bemor charchagan yoki qo‘zg‘algan holda bo‘lsa, bosimni o‘lchamaslik lozim. arterial bosimni yelka arteriyasida o‘lchash usuli. arterial bosimni o‘lchash vaqtida tekshirilayotgan odam tinch o‘tirishi yoki yotishi, gaplashmasligi va o‘lchashni kuzatib turmasligi kerak. bemorning qo‘liga tirsak bo‘g‘imidan ikki-uch santimetr yuqoriga manjetkani siqmasdan, u bilan teri orasida faqat bitta barmoq sig‘adigan joy qoldirib o‘raladi va mahkamlanadi. yekshirilayotgan kishining qo‘lini qulay …

4 / 43

aqamlar sistolik bosimni ko‘rsatadi. manjetkadagi bosimning bundan keyingi pasayishida eshitilgan tonlar pasayadi va asta-sekin yo‘qoladi. yon yo‘qolgan vaqtda manjetkadagi bosim minimal bo‘lib, bu diastolik bosimga mos keladi. siferblatdagi raqamlar minimal bosimni ifodalaydi. bemorning bosimi past bo‘lganda arterial bosim ko‘rsatkichlari to‘g‘risida birmuncha aniq ma'lumotlar olish uchun manjetkaga havo asta- sekin kiritiladi. yonlarning birinchi marta paydo bo‘lishi diastolik bosimni ko‘rsatadi. manjetkadagi bosim ko‘tarilganda tonlarning yo‘qolish paytidagi raqamlar esa sistolik bosimni ko‘rsatadi. arterial bosimni ossillyator bilan ham o‘lchash mumkin: bu prujinali manometr strelkasining tebranishlari ustidan kuzatishdan iborat. manjetkaga yelka arteriyasi to‘liq bosilguncha havo haydaladi, so‘ngra ventilni ochib havo asta-sekin chiqara boshlanadi va qonning dastlabki porsiyalari arteriyaga tushib, ossillyatsiyalar, ya'ni sistolik arterial bosimni ko‘rsatadigan strelkaning tebranishlarini beradi. manometr strelkasining tebranishlari avvaliga kuchayadi, so‘ngra asta-sekin kamayadi, bu minimal bosimga muvofiq keladi. kasalliklarning turiga qarab arterial bosim o‘zgarib, normadan oshib ketishi (gipertoniya) yoki pasayib ketishi (gipotoniya) mumkin. gipertoniya — gipertoniya kasalligida, nefritda (buyraklar yallig‘lanishi) va ichki …

5 / 43

adi 3. puls deb, tomir urishi yurak qisqarishi natijasida qon tomir- larining ritmik tebranishlariga aytiladi. chap qorincha tomonidan aortaga ritmik haydaladigan qon arterial oqim ichida tebranishlar hosil qiladi va arteriyalar devori- ning cho‘zilishiga va kuchayishiga olib keladi. puls uning sonlari (chastotasi), ritmi, tarangligi va to‘liqligi bilan belgilanadi puls normada minutiga 60 dan 80 gacha o‘zgarib turadi. puls keng chegaralarda o‘zgarib turishi va uning tezligi yoshga, jinsga, tana va tashqi muhit haroratiga, shuningdek jismoniy harakatga bog‘liq. eng tez puls homilaning ona qornidagi davrida va bola hayotining dastlabki yillarida qayd qilinadi 25-60 yoshgacha puls barqaror bo‘lib qoladi. ayollar pulsi erkaklarnikiga nisbatan tezdir. muskul harakati qanchalik kuchli bo‘lsa, puls shunchalik tez bo‘ladi puls arteriyalar yuza joylashgan sohalarda tekshiriladi (55-rasm). pulsni kuzatish joyi asosan bilak arteriyasidadir. pulsni chakka arteriyalarida, uyqu, son arteriyalarida ham paypaslab ko‘rish mumkin. puls odatda bilakning kaft yuzasida, i barmoq asosida, bilak arteriyasida aniqlanadi. muskullar va paylar tarangligi paypaslashga xalaqit bermasligi …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "antropometriya"

bismillahir rahmonir rahiym 1. antropometriya — odamning jismoniy rivojlanganligini, tanasi va uning qismlarini o‘lchash usullari majmui. eng oddiy antropometrik tekshirishlarni ham tibbiyot hamshiralari (statsionarlarda, poliklinikalarda, sanatoriylarda, dam olish uylarida) o‘tkazadi. bo‘yni bo‘y o‘lchagich (rostomer) bilan o‘lchanadi: asbobning maydonchada o‘rnatilgan vertikal tirgovuchi va santimetrlarga bo‘lingan qismi bo‘ladi, gorizontal joylashgan surgich tirgovuch bo‘ylab suriladi. bo‘yni o‘lchashda bemor tirgakka tovoni, dumbalari, kuraklari va ensasini tekkizib, orqa- sini o‘girib turadi. boshi shunday holatda bo‘lishi kerakki, tashqi eshituv yo‘lining yuqori chekkasi va ko‘z burchaklari bitta gorizontal chiziqda tursin, surgichni boshgacha tushiriladi va shkaladagi bo‘linmalar su...

This file contains 43 pages in DOCX format (129.2 KB). To download "antropometriya", click the Telegram button on the left.

Tags: antropometriya DOCX 43 pages Free download Telegram