lotin tili tarixi

PPTX 11 pages 660.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 660.5 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

lotin tili tarixi lotin tili tarixi tayyorladi : sayfulla nasimov 1 lotin tili lotin tili — hind-yevropa tillari oilasining italiy tillari guruhiga mansub; italiyaning oʻrta qismidagi latsiy viloyatida miloddan avvalgi 8-asrda yashagan lotin qabilasining tili. lotin tilining asta-sekin rim hududidan tashqariga tarqalishi va qadimgi italiyaning boshqa tillarini siqib chiqarishi miloddan avvalgi 4—3-asrlarga toʻgʻri keladi. apennin yarim orolning lotinlashuvi (yunon tili hukmron boʻlgan janubiy italiya va sitsiliya bundan mustasno) miloddan avvalgi 1-asrda yakunlanadi. rim imperiyasining gullab-yashnashi, yangi-yangi mustamlakalarning bosib olinishi natijasida lotin tili shimoliy afrika, ispaniya, galliya, germaniya, dunayboʻyi hududlariga tarqaladi. lotin tilidagi eng qadimgi yodgorliklar miloddan avvalgi 3-asrga mansub. 2 lotin tilida yozilgan arxeologik manba 3 lotin tili tarixi qadimgi davr lotin tili tarixi bir-biridan u yoki bu darajada farqlanuvchi 5 ta davrga ajratiladi: 1) eng qadimgi lotin tili davri (miloddan avvalgi 6—4-asrlar); 2) klassik davrgacha boʻlgan lotin tili davri (miloddan avvalgi 3—2-asrlar, adabiy lotin tilining shakllanish vaqti); 3) klassik, …

2 / 11

i va grammatik kurilishi barqarorlashdi. adabiy lotin tili tarqalgan barcha hududlarda u maʼmuriy boshqaruv, savdo-tijorat, maktab tili edi; oʻrta asrlarda butun gʻarbiy yevropa umumiy yozuv tili boʻlib qoʻllandi; 18—19-asrlargacha diplomatiya, ilm-fan va falsafa tili, 20-asrda esa katolik cherkovi tili, vatikanning (italyan tili bilan birga) rasmiy tili boʻlib qoldi. lotin tili yevropa madaniyati rivojida ulkan rol oʻynadi. yevropa tillaridagi siyosiy, ilmiy va texnik terminologik tizimlarning leksik jihatdan boyishi va koʻpayib borishiga ijobiy taʼsir koʻrsatdi. lotin tili qadimiy til lotin tili qadimiy hind-yevropa tillariga xos, uni xett tili, hind-eron, kelt tillari bilan yaqinlashtiruvchi xususi-yatlarni saqlab qolgan. asosiy fonetik jihatlari unda unlilar chuzikli-gining fonologi k farqlanishiga egaligi, urgʻu soʻzning oxirgi boʻgʻiniga tushmasligi, undoshlarning kuchsizlanib borishi kabilardan iborat. morfologik xususiyatlari: fleksiyadan shakl yasashning asosiy vositasi sifatida foydalanish, fleksiyaning 5 turi mavjudligi, turlanishning 6 kelishikka asoslanishi, feʼllarda 3 xil mayl (indikativ, konʼyunktiv, imperativ) va 2 xil nisbat (aktiv va oʻrta passiv) farqlanishi va boshqa soʻz …

3 / 11

oʻzlar bilan beriladi. masalan: lotincha ren - yunoncha nephros - buyrak-nefrit (buyrak yalligʻlanishi), lotincha lien - yunoncha splen - taloq-splenit (taloq yalligʻlanishi). miloddan avvalgi iv asri oxirlarida rim imperiyasining g'arbiy va sharqiy (vizantiyaning konstantinopoldagi poytaxti bilan) qismlarga boʻlinishi yunon tilining faoliyati kengayishiga, vizantiyada va gʻarbda yunon yozuvi va tilining asta-sekin oʻz rolini yoʻqotishiga olib keldi. miloddan avvalgi 476- yil g'arbiy rim imperiyasi agʻdarilgandan soʻng ogʻzaki lotin tili asta-sekin oʻzining rasmiy rolini yoʻqota boradi. eski roman (lot. romanus) tillari oʻrtasidagi farq tobora kuchaya boshladi. roman tillarining (italyan, ispan, portugal, fransuz, keyinroq yana bir qator boshqa tillar, masalan rumin, moldavan) keyingi rivojlanish davri ix asrga to'g'ri keladi. roman tillariga asos vazifasini ogʻzaki lotin tili bajardi. shu bilan birga adabiy lotin tili kitobiy, «ilm» tili sifatida sun'iy ravishda oʻsishni gʻarbiy yevropada yana 100 yillar mobaynida oʻrta asrlar davrida - oʻrta asr lotini, yuksalish (xiv-xvi asrlar) davrida gumanitar lotin nomi bilan davom ettirdi. lotin …

4 / 11

shu davrda xalqaro tibbiy atamashunoslik lotin tili asosiga koʻchadi. yirik italyan anatomi, ilmiy odam anatomiyasi bunyodkori andrey (andreas) vezaliy (1514-1564) anatomiya fani boʻyicha dars bergan va lotin tilida oʻzining «de humani corporis fabrica» - «inson tanasining tuzilishi» nomli klassik asarini yozgan. vezaliy lotincha anatomik atamashunoslikning takomillashishida «toʻgʻri» sof lotin tilining qayta tiklanishida sels asarlariga asoslanib koʻp xayrli, ibratli ishlarni amalga oshirgan. atoqli ingliz hakimi, qon aylanish tizimini kashf etgan uilyam garvey (1578-1657) oʻzining «exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus» – «hayvonlarda yurak va qon harakati borasida anatomik tadqiqot» asarini lotin tilida yozgan. lotin tilida yevropa mamlakatlarining atoqli mutafakkirlari, faylasuflari, olimlari, hakimlari: f.bekon, t.moor, m.malpigi, t.gobbs, i.nyuton, r.dekart, g.v.leybnis, n.kopernik, k.linney va koʻplab boshqalar oʻz asarlarini yozib qoldirganlar. tibbiyotdagi roli rossiyada fanning dastlabki qadamlari lotin tilida bitilgan asarlarning tarjimasi bilan ham bogʻliq. rus ma'rifatchi olimi yepifanit slavineskiy, ma'lumotlariga qaraganda, andrey vezaliyning anatomiya haqidagi asarining qisqartirilgan variantini rossiyada eng …

5 / 11

edi. masalan: rus xirurgi n.i.pirogov (1810-1881)ning operativ xirurgiya va topografik anatomiyaga oid («muzlatilgan murda ustida uch yo'nalishda oʻtkaziladigan aralash topografik anatomiya», 1889) asari va boshqalar. atoqli rus farmakologi i.y.dyadkovskiy oʻzining mashhur «odam tanasiga dori-darmon ta'sir etishi usullari» nomli dissertatsiyasini lotin tilida yozib, himoya qilgan. 1865- yilgacha rus fuqaro va harbiy farmakopeyalari lotin tilida bosib chiqarildi. kasallik tarixi ham lotin tilida yozilar edi. shunga qaramay, xix asrda lotin tili ilmiy, yozma, kitobiy muloqotning xalqaro vositasi sifatida hamma joylarda milliy tillarga o'z o'rnini boʻsha- tib berdi. 10 e’tiboringiz uchun rahmat 11 image1.jpeg image2.jpg image3.jpg image4.jpg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lotin tili tarixi"

lotin tili tarixi lotin tili tarixi tayyorladi : sayfulla nasimov 1 lotin tili lotin tili — hind-yevropa tillari oilasining italiy tillari guruhiga mansub; italiyaning oʻrta qismidagi latsiy viloyatida miloddan avvalgi 8-asrda yashagan lotin qabilasining tili. lotin tilining asta-sekin rim hududidan tashqariga tarqalishi va qadimgi italiyaning boshqa tillarini siqib chiqarishi miloddan avvalgi 4—3-asrlarga toʻgʻri keladi. apennin yarim orolning lotinlashuvi (yunon tili hukmron boʻlgan janubiy italiya va sitsiliya bundan mustasno) miloddan avvalgi 1-asrda yakunlanadi. rim imperiyasining gullab-yashnashi, yangi-yangi mustamlakalarning bosib olinishi natijasida lotin tili shimoliy afrika, ispaniya, galliya, germaniya, dunayboʻyi hududlariga tarqaladi. lotin tilidagi eng qadimgi yodgorliklar m...

This file contains 11 pages in PPTX format (660.5 KB). To download "lotin tili tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: lotin tili tarixi PPTX 11 pages Free download Telegram