kompleks birikmalar

PPTX 16 pages 108.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 108.4 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

toshkent tibbiyot akademiyasi toshkent tibbiyot akademiyasi davolash fakulteti 112a guruh talabasi eshmurodova feruzabonu tibbiy kimyo mavzu: kompleks birikmalar koriladigan masalalar kompleks birikmalar tuzilishi kompleks birikmalar hosil bolishi kompleks birikmalar sinflanishi kompleks birikmalarning nomlanishi kompleks birikmalar tuzilishi tarkibida murakkab - "kompleks" ion tutgan birikmalar kompleks birikmalar deyiladi. yangi kimyoviy bog’ hosil qilmasdan yoki yangi elektron jufti yuzaga kelmasdan oddiy molekulalardan murakkab molekulalar hosil bo’lishi kompleks birikmalarni yuzaga keltiradi.kompleks birikmalarda olingan va berilgan elektronlarning soniga qarab valentlikni bilib bo’lmaydi. kompleks birikmalar 2 ta polyar molekulalarni o’zaro ta’siridan hosil bo’ladi. masalan: nh 3 + hcl = [nh4]cl kristall cacl2 + 8nh 3 = [ca(nh3 )8]cl2 kristall cucl2 + 2nh4oh = cu(oh)2¯ + 2 ko’k cho’kma agar cho’kmaga ko’p miqdorda nh4oh qo’shsak, cho’kma eriydi. cu(oh)2¯ + 2nh4oh + 2nh4cl = [cu(nh3)4]cl + 4h2 o ko’k rangli erit fe(cn)2 + 4kcn = k4[fe(cn)6] sari fe(cn)3 + 3kcn = k3[fe(cn)6] qizil qon tuzi agar reaktsiya sharoiti …

2 / 16

a tushuntirdi. bu nazariyaga ko’ra: kompleks birikmada markaziy o’rinni kompleks hosil qiluvchi - zaryadlangan metal atomi (kation) egallaydi. kompleks hosil qiluvchi ion yoki atom atrofida u bilan bog’langan ma’lum sondagi anionlar yoki neytral molekulalar bilan o’ralgan bo’ladi. bu anion yoki molekulalar ligandlar deyiladi. ularning soni esa, koordinatsion son . deyiladi. kompleks hosil qiluvchi va ligandlar ichki sferani tashkil etadi va kvadrat qavs ichiga olinadi. ichki sferaga kirmagan ionlar tashqi sferani tashkil etadi. ┌─ ─┐ k + │ cn - cn - │ k + │ cn- fe 3+ cn - │ k 3 [fe(cn)6] k+ │ cn - cn- │ └─ ─┘ kompleks birikmalar hosil bolishi koordinatsion birikmalar hosil qilish uchun birikish, almashinish, oksidlanish -qaytarilish reaksiyalaridan foydalaniladi. hosil qilingan koordinatsion birikmani reaksion aralashmadan ajratib olish ham katta ahamiyatga ega. buning uchun: 1) erituvchini bug'latib konsentrlangan reaksion aralashma hosil qilib, uni muz va tuz aralashmasi bilan sovutib yoki unga shu moddaning …

3 / 16

i keltirish mumkin. 1. suvsiz tuzlar (cuso4, niso4, cocl2) suv bilan o'zaro ta'sirlashganida kristallgidratlarga (masalan, cuso4 • 5h2o, niso4 • 7h2o, cocl2 • 6h2o) aylanadi. bu tuzlarning suvdagi eritmalarida [cu(h2o)4]2+, [ni (h2o)6]2+ va [co(h2o)6]2+ tarkibli kompleks ionlar mavjud. 2. al3+, cr3+, sn2+, zn2+, pb2+ va co2+ ionlarining tuzlari eritmasiga alohida - alohida probirkalarda ozginadan naoh eritmasi qo'shilganda eritmada metallarning gidroksidlari cho'kmaga tushadi. probirkalarga mo'l miqdorda naoh eritmasi quyib cho'kmalarni eritiladi, natijada har bir eritmada [al(oh)6]3-, [cr(oh)6]3-, [sn(oh)4]2- [zn(oh)4]2-, [pb(oh)4]2-, [co(oh)4]2- tarkibli gidrokso koordinatsion birikmalarning ionlari hosil bo'ladi. 3. cu2+, zn2+ va ni2+ tuzlari eritmasiga konsentrlangan ammiak eritmasidan qo'shiladi. hosil bo'lgan metall gidroksidlar mo'l miqdordagi ammiak eritmasida eritiladi. natijada [cu(nh3)4] (oh)2, [zn (nh3)6] (oh)2, [ni(nh3)6] (oh)2 tarkibli birikmalar hosil bo'ladi. kompleks birikmalar sinflanishi kompleks ionning zaryadiga qarab, kompleks birikmalar uchga bo’linadi: 1) kation, [cu(nh3)4]so4 = [cu(nh3)4] 2+ + so42- 2) anion k4[fe(cn)6] = 3k+ + [fe(cn6)] 3- 3) neytral [pt(nh3)4cl2 ] …

4 / 16

okobalt (iii)-xlorid. no, so gruppalar to’g’ridan-to’g’ri metall atomi bilan bog’langan bo’lsa, ularni nitrozil, karbonil deyiladi. kation kompleks birikmalarda oldin ligandlarning soni, so’ng nomi o’qilib, so’ngra kompleks hosil qiluvchi o’qiladi va uning oksidlanish darajasi ko’rsatiladi, oxiridf tashqi sfera ioni o’qiladi. [cu(nh3)4]so4 - tetraaminmis (ii) - sulfat [al(h2o)6]cl3 - geksaakvaalyuminiy (iii) - xlorid [crcl(h2o)5]cl2 - xloropentaakvaxrom (iii) - xlorid. anion kompleks birikmalarda oldin tashqi sfera ioni so’ngra ligandlarning soni va nomi o’qilib, oxirida kompleks hosil qiluvchining nomiga –at qo’shimchasi qo’shib o’qiladi va uning oksidlanish darajasi aytiladi. k2[be(oh)4] – kaliy tetragidroksoberillat (ii) k4 [fe(cn)6 ] - kaliy geksatsianoferrat (ii) na[bij4] - natriy tetraiodovismutat (iii) neytral kompleks birikmalarni nomlashda avval ligandlarning soni va nomi o’qilib, so’ngra kompleks hosil qiluvchi o’qiladi. [fe(co)4 ] - tetrakarbonil temir [pt(nh3)4 cl2] - diamindixlor platina kompleks birikmalarning nomlanishi koordinatsion birikmalarni nomlashda ba‘zan ularning rangidan yoki shu moddani kashf etgan olim ismidan foydalaniladi. a. vener koordinatsion birikmalarni nomlash uchun «ratsional …

5 / 16

onlar va undan keyin kation nomi aytiladi (ularning orasiga defis qo’yilmaydi). anionlarni atashda dastlab oddiy anion, undan keiyn ko’p atomli anion nomi aytiladi. ularning nomiga «at» qo’shimchasi qo’shiladi. masalan, k2[pt(no2)2cl] – kaliy dixlorodinitroplatinat (ii). ligandlar sonini ifodalovchi qo’shimchalar. oddiy ligandlar sonini ifodalashda di - ,tri-, penta -, geksa – va hokazo qo’shimchalar ishlatiladi, masalan: k4[fe(cn)6] – kaliy geksatsianotemir (ii). к3[fe(cn)6] – kaliy geksatsianotemir (iii). [al(h2o)6] cl – geksakvoalyuminiy xlorid. markaziy ionning oksidlanish darajasini ko’rsatish uchun uni qavs ichida lotin raqamlari ifodalanadi. masalan: [сu(nh3)2] (oh) – diaminmis (i) gidroksid va hakazo. image1.png image2.png image3.png image4.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompleks birikmalar"

toshkent tibbiyot akademiyasi toshkent tibbiyot akademiyasi davolash fakulteti 112a guruh talabasi eshmurodova feruzabonu tibbiy kimyo mavzu: kompleks birikmalar koriladigan masalalar kompleks birikmalar tuzilishi kompleks birikmalar hosil bolishi kompleks birikmalar sinflanishi kompleks birikmalarning nomlanishi kompleks birikmalar tuzilishi tarkibida murakkab - "kompleks" ion tutgan birikmalar kompleks birikmalar deyiladi. yangi kimyoviy bog’ hosil qilmasdan yoki yangi elektron jufti yuzaga kelmasdan oddiy molekulalardan murakkab molekulalar hosil bo’lishi kompleks birikmalarni yuzaga keltiradi.kompleks birikmalarda olingan va berilgan elektronlarning soniga qarab valentlikni bilib bo’lmaydi. kompleks birikmalar 2 ta polyar molekulalarni o’zaro ta’siridan hosil bo’ladi. masalan: nh 3 + h...

This file contains 16 pages in PPTX format (108.4 KB). To download "kompleks birikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: kompleks birikmalar PPTX 16 pages Free download Telegram