o’lchash hatoliklari va ularni baholash

DOC 140.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403782385_47137.doc x c - c = dc dc x c n c nx c dc xn n c - c = dc % 100 % 100 × - ± = × d ± = nx nx n nx x x x x x b % 100 % 100 × d ± » × d ± = n nx x x x x b % 100 × d = n x j % 100 ) ( min max n n n - d = e q n s d d = n q с d d = n nx x k x × = % 100 % 100 min max max max max × - d = × d = = n n x n x j k n d d d d d d d d 2 2 2 2 1 . ...... n с у f f f f …

ng kelib chiqishi sabablariga ko’ra muntazam, tasodifiy va qo’pol hatoliklarga bo’linadi. muntazam hatolik deyilganda faqat bitta kattalikni qayta–qayta o’lchanganda o’zgarmas bo’lib qoladigan yoki biror qonun bo’yicha o’zgaradigan o’lchash hatoligi tushuniladi. instrumental hatolik deyilganda qo’llanayotgan o’lchov asboblari hatoliklariga bog’liq bo’lgan o’lchash hatoliklari tushuniladi. tasodifiy hatolik deganda faqat bitta kattalikni qayta-qayta o’lchash mobaynida tasodifiy o’zgaruvchi o’lchash hatoligi tushuniladi. qo’pol hatolik deganda berilgan shartlar bajarilganda kutilgan natijadan tubdan farq qiladigan o’lchash hatoligi tushuniladi. kattalikning sanoqqa ko’ra topilgan qiymati o’lchov asbobining ko’rsatishi deyiladi. asbobning ko’rsatishi va o’lchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymati orasidagi farq o’lchov asbobining hatosi deyiladi. o’lchov asbobining absolyut hatoligi deb shu asbobning ko’rsatishi bilan o’lchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymati orasidagi farqqa aytiladi. agar bilan sanoq ko’rsatishidagi qiymatni ifodalab, bilan haqiqiy qiymatni belgilasak, quyidagi formuladan absolyut hatolikni topamiz. (2) absolyut hatolikning kattalik haqiqiy qiymatiga nisbati nisbiy hatolik deb ataladi. (3) odatda, хnх –haqiqiy qiymat va хn –topilgan qiymatlarga nisbatan «(x» juda kichik bo’ladi, shuning uchun …

n emas. hatosi kichik bo’lgan asboblar murakkab bo’lib, ularning bahosi qimmat. bu asboblar bilan ishlash paytida katta ehtiyotkorlik talab qilinadi. texnikaviy o’lchashlar uchun muayyan belgilangan qiymatdan oshmaydigan, yo’l quyiladigan hatosi bor asboblardan foydalaniladi. asbob ko’rsatishining standartlar yo’l qo’yadigan eng katta hatosiga yo’l quyiladigan hatо deb ataladi. hato miqdori o’lchashlar olib borilayotgan tashqi muhitga (atrof muhit harorati, atmosfera bosimi, tebranish va boshqalarga) bog’liq bo’lgani sababli asosiy va qo’shimcha hatolar tushunchalari kiritiladi. o’lchov asbobi uchun texnikaviy sharoitida yo’l quyilgan hatolik asosiy hatolik deyiladi. tashqi sharoit o’zgarishining asboblarga bo’lgan ta‘siridan kelib chiqqan hato, qo’shimcha hatodir. o’lchov asboblarining sifati ularning hatolaridan tashqari asboblar variatsiyasi, sezgirligi va sezgirlik chegarasi bilan tavsiflanadi. bir kattalikni ko’p marta takroriy o’lchashlar natijasida asbob bir nuqtadagi ko’rsatishlari orasidagi eng katta farq o’lchov asboblarining variatsiyasi deb ataladi. variatsiya o’lchanayotgan kattalikni ma‘lum bir miqdorgacha asta-sekin oshirib va kamaytirib aniqlanadi. variatsiya asbobning mexanizmi, oraliqlari, gisterezis va boshqa qismlardagi ishqalanishi sababli kelib chiqadi. variatsiya …

alik qiymatining asbob ko’rsatishiga ta‘sir qila oladigan eng kichik o’zgarishi sezgirlik chegarasi deyiladi. shkala va strelkaga ega bo’lgan asboblar uchun asbobning sezgirligiga teskari bo’lgan kattalik shkalaning bo’linmas qiymati deyiladi: , (9) bu erda с-shkalaning bo’linmas qiymati. ikkita yonma-yon belgi orasidagi farq shkala bo’linmasi deb ataladi. shkala bo’linmasining qiymati strelkani bir bo’linmaga siljitgan kattalik qiymatining o’zgarishini tavsiflaydi. ba‘zan kattalikning haqiqiy qiymatini topish uchun asbob ko’rsatishi to’zatish koeffitsienti к ga ko’paytiriladi: (10) o’lchash asbobi ko’rsatishining kechikshi uning inertsiyasini, ya‘ni kattalik o’zgarishi vaqtidan asbob ko’rsatishining siljishigacha o’tgan vaqtni tavsiflaydi. asbob ko’rsatishining kechikishi qancha kam bo’lsa, asbobning sifati shuncha yuqori bo’ladi. o’lchash vositlarining umumlashgan tavsifi asosiy va qo’shimcha hatoliklarning chegaraviy qiymatlari bilan ifodalanadigan aniqlik sinfidan iborat. o’lchash vositalarining aniqlik sinfi ularning aniqlik xossalarini tavsiflaydi, ammo ular shu vositalar yordamida olib borilgan o’lchashlarning bevosita ko’rsatkichi bo’la olmaydi. yo’l quyiladigan asosiy hatoliklar chegaralari keltirilgan hatoliklar ko’rinishida quyidagi sonlardan aniqlik sinfi beriladi: (1,0; 1,5; 2,0; 2,5; 3,0; …

pparati-extimollar nazariyasidan foydalanish zarur. o’lchash hatoliklari va ularni baholash. texnik o’lchashlarda, odatda, bir necha o’lchov vositalardan tuzilgan o’lchash zanjirlari yoki sistemalaridan foydalaniladi. shuning uchun o’lchash hatoligini baholashda o’lchash sistemasi hatoligini baholash zarur. o’lchash sistemasi hatoliklarini baholashning ikki usuli mavjud. birinchi usulda o’lchash sxemasi hatoliklari chegaralari sistemaga kiruvchi o’lchov vositalarining yo’l quyiladigan asosiy va qo’shimcha hatoliklari chegaralari bo’yicha baholanadi, ya‘ni aslida hatolik yuqoridan baholanadi, sistema hatoligining maksimal qiymati aniqlanadi. o’lchash sistemasining bu yo’l quyiladigan qiymatlari chegaralarining kvadratlari yig’indisidan olingan kvadrat ildiz sifatida baholanadi: (13) -o’lchash sistemasi hatoliklarni baholashning ikkinchi ehtimolli-statistik usuli ancha murakkab, ammo u jiddiyroq va to’g’riroqdir. normal sharoitda o’lchov vositalari turi uchun hatolikning matematik kutilmasi hatolikning muntazam tashkil etuvchisining matematik kutilmasi sifatida aniqlash mumkin: (14) agar o’lchov vositalaridan foydalanish sharoitlari normal sharoitlardan farq qilsa, u holda (15) bunda ayni o’lchov vositasi bilan o’lchanadigan fizik kattalik ning o’lchash natijasiga ta‘sir funksiyasi. hatoliklar yig’indisining o’rta kvadratik chetga chiqishi, ta‘sir funksiyasini e‘tiborga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’lchash hatoliklari va ularni baholash"

1403782385_47137.doc x c - c = dc dc x c n c nx c dc xn n c - c = dc % 100 % 100 × - ± = × d ± = nx nx n nx x x x x x b % 100 % 100 × d ± » × d ± = n nx x x x x b % 100 × d = n x j % 100 ) ( min max n n n - d = e q n s d d = n q с d d = n nx x k x × = % 100 % 100 min max max max max × - d = × d = = …

DOC format, 140.0 KB. To download "o’lchash hatoliklari va ularni baholash", click the Telegram button on the left.

Tags: o’lchash hatoliklari va ularni … DOC Free download Telegram