toshkent tibbiyot akademiyasi 1-kurs talabasi turdaliyeva nigina

PDF 30 pages 1.0 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PDF

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

toshkent tibbiyot akademiyasi 1-davolash 1-kurs 112-guruh talabasi turdaliyeva nigina amir temur va temuriylar davrida o’zbek davlatchiligi mavzu: 4. markazlashgan davlatning parchalanishi. shohruh mirzo hukmronligi davrida temuriylar saltanati. movarounnahrda mirzo ulug’bek hukmronligi. mirzo ulug’bek davrida madaniyat, ilm-fan va adabiyot ravnaqi. alisher navoiyning siyosiy va adabiy faoliyati. reja markazlashgan davlatni parchalanishi o'zaro toju-taxt uchun kurash abdullatifm razillik botqog'iga botirib uni o'z otasining qotiliga aylantirdi. garchi u taxt egasi bo'lsa-da, xalq uni “padarkush" (otasining qotili) sifatida la’natlar, ulug'bek tarafdorlari unga dushmanlik ko'zi bilan qarar edi. biroq qotil padarkush taxtda uzoq o'tira olgani yo'q. 1450-yilning 8-mayida, shahar handag'i yonida, bog'inavdan nariroqda unga qarshi suiqasd qilinib o’ldiriladi uning kesilgan boshini registondagi ulug'bek o'zi qurdirgan madrasa peshtog'iga namoyishkorona tarzda ilib qo'yadilar, deb ta’riflagan edi. bu qotillikdan so'ngtezda samarqand taxtiga temuriylardan biri mirzo ulug'bekning jivani hamda kuyovi mirzo abduilo o'tiradi. mirzo abdullo o'zining bir yillik hukmronlik davrida mamlakatda barqarorlikni tiklashga, mirzo ulug'bekning madaniy sohadagi ishlarini davom etdrishga, …

2 / 30

arigacha bo'lgan yerlarni o'z ichiga oldi. o 'z hukmronligi davrida abu said doimiy ravishda hokimiyatini mustahkamlashga, isyonkor amaldor-noiblarni jazolashga asosiy e’tiborini qaratdi. hirot taxtiga da’vogarlardan biri umarshayxning evarasi, yosh temuriy shahzoda sulton husayn (1438-1506) abul qosim bobur vafotidan (1457 y.) keyin xuroson mulki uchun o'z harakatlarini boshlab yuborgan edi. u xv asr 60- yillaridan katta harbiy otryadga bosh bo’lib, 1461-1464-yillarda hirot, obivard, niso, mashhad va xorazmda hokimiyat uchun goh muvaffaqiyatli goho muvaffaqiyatsiz kurashlami olib bordi. 1469-yili erta bahorda temuriylarga avvaldan tegishli bo'lgan g'arbiy eron yerlarini qaytarib olish maqsadida sulton abu said oqqo'yunlo' turkmanlariga qarshi yurishni boshlaydi. abu saidning o 'g ‘illari sulton husayn bilan toju-taxt uchun kurashishga botina olmay, movaraunnahrga qaytib ketadilar. sulton husayn esa 1469- yi! 24-martda tantanali sur’atda hirotga kirib keladi. natijada temuriylar saltanati yana ikki qism: xuroson va movaraunnahrga bo'linib kctadi. movaraunnahr esa ketma-ket sulton abu saidning o 'g ‘illari sulton ahmad (1469-1494), sulton mahmud (1494-1496) hamda …

3 / 30

temuriylar davlatining janubida ahvol o'zgacha edi. sulton husayn (boyqaro) (1469-1506) davlati o'z tarkibiga xorazm, xuroson, eronning bir qismini olgan bo'lib, u temuriylar tarixida oxirgi yirik davlat arbobi bo'lib qoldi. uning deyarli 40 yillik hukinronlik davri ham o'zaro kurashlardan xoli bo'lmasa- da, lekin mamlakatda iqtisodiy va madaniy hayot yuksak darajada saqlanib qoldi. mamalakat obodligi, farovonligi, iqtisodiy hayotning bir ine’yorda kechishi, fan- madaniyatning yuksalishida o 'z davrining tadbirli va oqil hukmdori sulton husaynning roll nihoyatda katta bo'ldi. temuriylar hukmronligi (1405-1506-yy.) davrida ilm-fan va madaniy hayot garchi xv asr boshidan ichki nizolar, o'zaro kurashlar mamlakat ichki hayotiga salbiy ta’sir o'tkazgan bo'lsa-da, lekin temuriy hukmdorlardan shohruh (1405-1447), mirzo (jlug‘bek (1409-1449), sulton husayn (boyqaro) (1469- 1506), qisman sulton abu said (1451 1469) davrlarida iehki osoyishtalik, ma’rifat va madaniyatga e’tibor tufayli iimu-fan va madaniyat yuksalib, movarounnahr va xuroson yana sharqning ma'rifat va madaniyat markazi nomini qaytarib oladi. bu vaqtda nafaqat poytaxt hirot va samarqand, balki movarounnahr …

4 / 30

iyatga yetarli homiylik qilgan shaxs - bu o'zi ham buyuk olim bo'lgan mirzo ulug'bek hisoblanadi. shuningdek, samarqandda bu davrda bir necha boshqa madrasalar ham bo'lib (xonim, feruzshoh, shohmalik, qutbiddin va boshqalar) u yerlarda ham salohiyatli olimlar dars berishar edi. 1424-1429 yillarda samarqand yaqinidagi obirahmat anhori bo'yida mirzo ulug‘bek rasadxona qurdiradi. uning sa’yi-harakatlari tufayli zamonasining 100 dan oshiq olim lari samarqandga yig'ildilar. ular orasida taftazoniy, mavlono ahmad, o'z zamonasining “aflotuni” deb nom olgan qozizoda rumiy, g‘iyosiddin koshiy, muhammad hafoviylar va boshqa taniqli zotlar ham bor edi. 1420-vil samarqand madrasasi ochilganda, unda 100 dan ziyod talaba o'qigan, madrasada 50 tadan ko'proq talabalar uchun maxsus hujralar mavjud bo'lgan. zayniddin vosifiyning yozishtcha, 1420-yil samarqand madrasasi ochilganida unda 90 tadan oshiq olim qatnashgan. ilk ma’ruzani mavlono hafoviy o'qigan vaqtida, uni faqat ikki kishi -mirzo ijlug'bek va qozizoda rumiy tushungan xolos. rasadxona ichi koinot, yer kurrasi tasvirlari bilan bezaigan bo'lib, xalq ichida shuning uchun “naqshi jahon" …

5 / 30

undan tashqari ulug‘bekning “tarixi arba’ ulus” (to'rt ulus tarixi) nomli tarixiy asari va musiqaga bag1 ishlangan beshta risolasi.ham mavjuddir. ulug'bekning o'ta salohiyatli olim bo'lganligini uning zamondoshlari ci'iyosiddin jamshid, abdurazzoq samarqandiy, davlatshoh samarqandiy va boshqalar ham e’tirof etganlar. jumladan, o'zbek adabiyotining asoschisi buyuk shoir va mutafakkir alisher navoiy (1441-1501)bu xususda: temurxon naslidin sulton ulug‘bek ulug'bek davrida, shuningdek, samarqand sharqning madaniy markaziga aylanganligi uchun mashhur faylasuf ali ibn muhammad jurjoniy, taniqli tabib mavlono nafis, shoir xayoliy buxoriy, “yusuf va zulayho” dostonining muallifi durbek, qasida janrining taniqli namoyondasi o'zbek shoiri sakkokiy, mashhur xattot abdurahim xorazmiy va boshqalar ulug'bek homiyligi ostida samarqandda yashab ijod qildilar. shuningdek, sharqning ko’plab taniqli olim va shoirlari, fuzaloi-ulamolari samarqandga tez-tez kelib turdilar. ulug'bek davrida o'ziga xos tarixnavislik maktabi ham paydo bo'ldi. mustaqillik tufayli buyuk ajdodimiz mirzo ulug‘bekning bizga qoidirib ketgan merosi haqiqiy jihatdan o'rganila boshlandi. 1994 yili prezidentimiz tashabbusi bilan mirzo ulug‘bekning 600 yillik tavallud to'yi respublikamizda va jahonda …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toshkent tibbiyot akademiyasi 1-kurs talabasi turdaliyeva nigina"

toshkent tibbiyot akademiyasi 1-davolash 1-kurs 112-guruh talabasi turdaliyeva nigina amir temur va temuriylar davrida o’zbek davlatchiligi mavzu: 4. markazlashgan davlatning parchalanishi. shohruh mirzo hukmronligi davrida temuriylar saltanati. movarounnahrda mirzo ulug’bek hukmronligi. mirzo ulug’bek davrida madaniyat, ilm-fan va adabiyot ravnaqi. alisher navoiyning siyosiy va adabiy faoliyati. reja markazlashgan davlatni parchalanishi o'zaro toju-taxt uchun kurash abdullatifm razillik botqog'iga botirib uni o'z otasining qotiliga aylantirdi. garchi u taxt egasi bo'lsa-da, xalq uni “padarkush" (otasining qotili) sifatida la’natlar, ulug'bek tarafdorlari unga dushmanlik ko'zi bilan qarar edi. biroq qotil padarkush taxtda uzoq o'tira olgani yo'q. 1450-yilning 8-mayida, shahar handag'i yoni...

This file contains 30 pages in PDF format (1.0 MB). To download "toshkent tibbiyot akademiyasi 1-kurs talabasi turdaliyeva nigina", click the Telegram button on the left.

Tags: toshkent tibbiyot akademiyasi 1… PDF 30 pages Free download Telegram