tijorat huquqining ob'ektlari

DOCX 14 pages 77.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.7 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

4-mavzu. tijorat huquqining ob'ektlari. reja: 1. tijorat huquqi ob'ektlari tushunchasi 2. tijorat huquqi ob'ektlarining turlari 1.tijorat huquqi ob’ektlari tushunchasi huquqiy munosabatlarning ob’ekti huquq sub’ektlarining harakatlari qaratilgan, huquq va majburiyatlar uning ustida belgilangan moddiy va nomoddiy ne’matlardir. faqatgina qonunchilik ob’ekt ustida o‘rnatiladigan huquq va majburiyatlar, harakatlar qonun-hujjatlari va axloq normalari asosida amalga oshirilishini talab etadi. shu sababli ham ayrim toifa ob’ektlarning muomalada bo‘lishini cheklovchi qoidalarni o‘rnatadi. bozor munosabatlari sharoitida tijorat huquqi ob’ektlari doirasi kengaydi. masalan, ob’ekt sifatida xususiy mulk, qimmatli qog‘ozlar ob’ekt sifatida tijorat muomalasida ishtirok etishi e’tirof etildi. mazkur ob’ektlar xilma-xil ko‘rinishlarda bo‘lib, ularning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda sub’ektlar ulardan foydalanadilar, egalik qiladilar va uning taqdirini belgilovchi muayyan harakat sodir etadilar. milliy qonunchilik ham ularning muxofazasini belgilovchi, huquqiy kafolatini ta’minlovchi turli qonun hujjatlarini qabul qilgan. tijorat huquqi ob’ektini ta’riflashda fuqarolik huquqi ob’ekti bilan bog‘liq holda tushuntirish maqsadga muvofiq. masalan, ayrim mualliflar shaxsning muayyan ehtiyojlarini qondiruvchi ne’matlarga yo‘naltirilgan fuqarolik huquqi sub’ektlarining …

2 / 14

mkin. boshqacha aytganda, jismoniy va yuridik shaxslar foydalanishi va tasarruf etishini amalga oshira oladigan, erkin suratda olish, sotish huquqi va odob-axloq normalari bilan cheklanmagan yoki taqiqlanmagan har qanday moddiy narsalar va moddiy qiymatliklar qadriyatlar boylik hisoblanib, tijorat huquqining ob’ekti bo‘la oladi. qisqa qilib aytganda, fuqarolik huquqidagi ishlar va xizmatlar, inson sha’ni va qadr-qimmatiga oid bo‘lmagan foyda olish maqsadini kuzlagan har qanday munosabatlar tijorat huquqi ob’ekti bo‘la oladi. 2.tijorat huquqi ob'ektlarining turlari tovar – tijorat huquqi ob’ekti sifatida. tijorat muomalasida "tovar" tushunchasi ba'zan "mahsulot" tushunchasi bilan aralashib ketadi. tovarlar ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan va boshqa faoliyat turlari (masalan, konchilik va boshqalar) natijasida olingan narsalardir. fuqarolik huquqi nuqtai nazaridan tovarlar moddiy shaklga ega bo'lgan fuqarolik huquqlari ob'ektlari hisoblanadi. “tovar” atamasi tijorat huquqi uchun alohida ahamiyatga ega. mahsulot tijorat munosabatlarining markaziy ob'ekti hisoblanadi. fuqarolik huquqlari ob'ektlarining mutlaq ko'pchiligi tovarning iqtisodiy shaklida namoyon bo'ladi va shuning uchun fuqarolik (mulk) aylanmasi tushunchasiga kiradi. savdoda foydalanish …

3 / 14

ri; mahsulotlarni oldindan tanlash; alohida talab qilinadigan tovarlar. ma'lum bir mamlakatda to'liq ishlab chiqarilgan tovarlar hisobga olinadi . 1) ma'lum bir mamlakat ichkarisida, uning hududiy dengizi yoki dengiz tubidan olingan foydali qazilmalar; 2) ma'lum bir mamlakatda etishtirilgan yoki yig'ilgan o'simlik mahsulotlari; 3) ma'lum bir mamlakatda tug'ilgan va o'sgan hayvonlar; 4) ma'lum bir mamlakatda o'stirilgan hayvonlardan olingan mahsulotlar; 5) ma'lum bir mamlakatda ov va baliq ovlash natijasida olingan mahsulotlar; 6) dengiz baliq ovlash mahsulotlari va ma'lum bir mamlakat kemasi tomonidan olingan dengiz baliq ovining boshqa mahsulotlari; 7) ma'lum bir mamlakatning qayta ishlash kemasi bortida olingan mahsulotlar; 8) ma'lum bir davlatning hududiy dengizidan tashqarida dengiz tubidan yoki dengiz tubidan olingan mahsulotlar, agar ushbu mamlakat ushbu dengiz tubini yoki ushbu yer qa'rini o'zlashtirish uchun mutlaq huquqlarga ega bo'lsa; 9) ma'lum bir mamlakatda ishlab chiqarish yoki boshqa qayta ishlash operatsiyalari natijasida olingan chiqindilar va parchalar (qayta ishlangan xomashyo), shuningdek, ma'lum bir mamlakatda to'plangan va …

4 / 14

lanalmaydi. masalan, bino va inshootlar, xayvonot va o‘simlik dunyosi, transport vositalari va boshqalarga. lekin barcha moddiy ne’matlar bir “ashyo” tushunchasining tarkibiy qismi hisoblanadi. ushbu holatlarni inobatga olgan holda h.rahmonqulov ashyo tushunchasiga ta’rif berganda tabiiylik va moddiylik xususiyat- lariga alohida e’tibor qaratadi. ashyolar xalq farovonligi uchun, respublika fuqarolarining moddiy va madaniy ehtiyojlarini qondirish uchun xizmat qiladi. fuqarolik huquqida ashyolar jonli ashyolar ham, masalan, uy hayvon- lari; jonsiz ashyolar ham, shuningdek uy-joylar, ishlab chiqarish qurollari, asbob-uskunalar, kiyim-kechaklar va boshqa narsalar insonlarning yashashi uchun muhim ahamiyatga egadir. huquq sub’ektlarining muayyan ashyo to‘g‘risidagi, jumladan, ashyodan foydalanish tartibi va uni tasarruf etish usullari to‘g‘risidagi xatti-harakatlarini belgilaydigan huquq normalari- ning yig‘indisiga ashyo haqidagi qoida deb aytiladi. ashyolarning jamiyatdagi tayinlanishlariga qarab, ularning har qaysisi uchun turlicha huquqiy qoida, masalan, yerdan foydalanish qoidasi, korxo- nalardan foydalanish, ularni tasarruf etish kabi qoidalar belgilanadi. fuqarolik huquqida ashyolar o‘zlarining iqtisodiy tayinla- nishlariga, shuningdek huquq normalarida aks ettirilgan jismiy va boshqa xususiyatlarga …

5 / 14

an bo‘lishi kerak (masalan, fkning 214-moddasi va o‘zbekiston respublikasining “davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish to‘g‘risida”gi qonuni 4-moddasida ko‘rsatilgan va o‘zbekiston respublikasining mutlaq mulki hisoblanuvchi ob’ektlar). muayyan muomala ishtirokchilarigagina qarashli bo‘la oladigan yoki muomalada bo‘lishga maxsus ruxsatnoma bilan yo‘l qo‘yiladigan (muomalada harakatlanishi cheklangan ob’ektlar) fuqarolik huquqi ob’ektlari turli qonunlarda ko‘rsatilgan tartibda belgilanadi (masalan, ov miltig‘i faqat ruxsat olish va ro‘yxatdan o‘tish tarti- bida jismoniy shaxs egaligiga o‘tishi mumkin va h.k.). binobarin, qonun birinchi navbatda ashyolarni muomalada bo‘lish xususiyatiga qarab farqlaydi. fuqarolik muomalasidan chiqarilgan ashyolar fuqarolar va tashkilotlar egaligida bo‘lishi mumkin emas. yuqorida ko‘rsatilganidek yer, yer osti boyliklari, suv va o‘rmonlar davlatga xos mulk bo‘lganligidan ular faqat foydalanishgagina berilishi mumkin. fuqarolik muomalasidan chiqarilgan ashyolar fuqarolar va boshqa tashkilotlarga sotilishi mumkin emas. bu ashyolar garovga qo‘yilmaydi va kreditorlarning talablarini qondirish uchun ular hisobidan haq undirilmaydi. agar fuqarolik muomalasidan chiqarilgan ashyo qonuniy asos- larga ko‘ra fuqarolarning mulki bo‘lib qolsa, ya’ni fuqarolarning tasarrufiga o‘tsa, u …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tijorat huquqining ob'ektlari"

4-mavzu. tijorat huquqining ob'ektlari. reja: 1. tijorat huquqi ob'ektlari tushunchasi 2. tijorat huquqi ob'ektlarining turlari 1.tijorat huquqi ob’ektlari tushunchasi huquqiy munosabatlarning ob’ekti huquq sub’ektlarining harakatlari qaratilgan, huquq va majburiyatlar uning ustida belgilangan moddiy va nomoddiy ne’matlardir. faqatgina qonunchilik ob’ekt ustida o‘rnatiladigan huquq va majburiyatlar, harakatlar qonun-hujjatlari va axloq normalari asosida amalga oshirilishini talab etadi. shu sababli ham ayrim toifa ob’ektlarning muomalada bo‘lishini cheklovchi qoidalarni o‘rnatadi. bozor munosabatlari sharoitida tijorat huquqi ob’ektlari doirasi kengaydi. masalan, ob’ekt sifatida xususiy mulk, qimmatli qog‘ozlar ob’ekt sifatida tijorat muomalasida ishtirok etishi e’tirof etildi. mazkur ob’e...

This file contains 14 pages in DOCX format (77.7 KB). To download "tijorat huquqining ob'ektlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tijorat huquqining ob'ektlari DOCX 14 pages Free download Telegram