elementar zarralar fazoviy juftlikning saqlanmaslik xususiyati

DOC 278.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403762972_46449.doc n 14 7 he 4 2 a h 1 1 he 4 2 n 14 7 o 17 8 h 1 1 a a a a 137 1 = a 2 5 10 p f m g - » 38 10 - » - x x , 0 t h = г ÷ ÷ ø ö ç ç è æ ÷ ÷ ø ö ç ç è æ ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - - - t m n t n m n , , e e - e t m n n n , , e - m - t 0 p n n ¹ h r r - ® h ( ) ( ) r r y y = - r h ( ) ( ) r r y y - = - r e ) 1 ( 0 - = h h n …

avo, suv, tuproq, va olovdan tashkil topgan (anaksimen) deyishsa, boshqalari esa olam strukturaga ega bo’lmagan va eng kichik bo’linmas atomlardan (demokrit) tuzilgan degan g’oyalarni ilgari surishgan. 19 — asrda mendeleyev tomonidan elementlar davriy jadvalining tuzilishi, ma’lum ma’noda faylasuflar g’oyalarni tasdiqladi. lekin olamni mendeleyev jadvali elementlari orqali tushuntiradigan bo’lsak, uning juda murakkabligini sezamiz. bu ximiyaviy elementlar xossalarining takrorlanishi ham ularning asosida yanada fundamental tuzilmalar borligini bildiradi. 19 — asr oxirida, aniqrog’i 1896 yili a.bekkerel tomonidan radioaktivlik hodisasining ochilishi va bu hodisaning keyinchalik keng ko’lamda o’rganilishi elementar zarrralar fizikasida katta yutuq bo’ldi. shu yildan boshlab, to 1932 yilgacha atom tuzilishi to’laligicha o’rganib bo’lindi va 1932 yildan keyingi davr yadro fizikasi erasi deb ataladigan bo’ldi. endi to 1932 yilgacha bo’lgan muhim yutuqlarni sanab o’tamiz. 1. barcha moddalar 10-10 m o’lchamli neytral zarralar — atomlardan tuzilgan. bu fakt 19 — asrdayoq to’la tasdiqlangan edi. 2. lekin, atom qadimgi faylasuflar faraz qilgandek bo’linmas, strukturasiz tuzilma …

, proton va neytronlarning bog’lanish energiyasi mev larda o’lchanadi. shu sababli atom yadrolari turg’un tuzilmadir. atom tuzilishi va uning xususiyatlarini o’rganish natijasida atomni tashkil qilgan tarkibiy qismlar ham o’rganila borildi. elektronning ochilishi 1897 yil bilan belgilanib, uni j. tomsonning katod nurlarining q/m solishtirma zaryadini o’lchash tajribasi bilan bog’lashadi. lekin elektronning mavjudligi 1911 yili r.millikenning uning zaryadini o’lchashi bilan to’la tasdiqlandi. 1919 yili e.rezerford -azot atomining - zarralar bilan to’qnashishidan hosil bo’lgan -vodorod atomi azot atomiga tegishli degan fikrga keldi, ya’ni + ( + . u hosil bo’lgan vodorod atomi yadrosini proton (grekcha protos — birinchi) deb atadi. 1920 yili rezerford massasi protonga teng va zaryadi nolga teng bo’lgan zarracha mavjud bo’lishini bashorat qildi. bu zarracha neytron deb ataldi va ancha izlanishlardan so’ng 1932 yili j. chedvik tomonidan tajribada kuzatildi. u 1930 yili v.bote va g.beker tomonidan o’tkazilgan berilliy elementini - zarralar bilan bombardimon qilganda qattiq neytral nurlanish hosil bo’lishi tajribasini …

larni dastlabki davrlarda zarracha deb qabul qilishga imkon bermadi. lekin tez orada bunday xususiyatlar boshqa zarralar uchun ham xosligi ayon bo’ldi. graviton s — gravitatsion ta’sir tashuvchisi, elementar zarralar olamida gravitatsion ta’sirining o’ta kuchsizligi sababli, bu zarracha tajribada haligacha kuzatilmagan. 1930 yili p.dirak tomonidan antizarralar, ya’ni har qanday zarrachaning qarama — qarshi ishorali zaryadga ega bo’lgan jufti mavjudligi aytildi.1932 yili esa k. anderson tomonidan birinchi antizarracha –e+ tajribada kuzatildi. 1935 yili yapon fiziki x. yukava tomonidan yadro kuchlari tabiatini tushuntirish uchun pi —mezonlar -(+, (0, (- kiritildi. zaryadlangan pionlar 1947 yili, neytral pion esa 1950 yili tajribada topildi. 1930 yili k. anderson va s. nedermayyer tomonidan myuon (myu —mezon) tajribada kuzatildi. 1930 yili v. pauli tomonidan (- parchalanishni tushuntirish maqsadida (— neytrino tushunchasi fanga kiritildi. va 1950 yillarning o’rtalaridagina bu zarracha tajribalarda kuzatildi. shunday qilib, 1940 yillar oxiriga kelib elementar zarralar soni 15 tagacha yetdi. lekin koinot nurlari bilan bo’ladigan …

nuqtai — nazardan ixcham sistematikasiga kelishidan oldingi holdagi klassifikatsiyasi va o’zaro ta’sir turlariga to’xtalib o’tamiz. umuman, zarralar fizikasida 4 xil o’zaro ta’sir turi mavjud. 1. kuchli o’zaro ta’sir. bu ta’sirda qatnashuvchi zarralar adronlar deb ataladi. bu o’zaro ta’sir proton va neytronlarni yadroda ushlab turadi. yoki kvarklar shu kuch orqali bog’lanib adronlarni tashkil qiladi. 2. elektromagnit o’zaro ta’sir. bu ta’sirda asosan zaryadlangan zarralar qatnashadi. lekin neytral zarralar ham o’z strukturasiga egaligi sababli bu ta’sirda qatnashishi mumkin. masalan, neytron murakkab strukturaga egaligi, ya’ni shu sababli magnit momentiga egaligi sababli. bu ta’sir hozirgi paytda eng yaxshi o’rganilgan ta’sir turi hisoblanadi. 3. kuchsiz o’zaro ta’sir. bu ta’sir deyarli barcha zarrachalarga xosdir. bu ta’sir ostida sodir bo’ladigan jarayonlar ancha sekin yuz beradi. atom yadrolarining (- parchalanishi kuchsiz o’zaro ta’sirga misol bo’ladi. 4.gravitatsion o’zaro ta’sir universaldir. bu ta’sirda barcha zarralar qatnashadi. har qanday o’zaro ta’sir uchta kattalik bilan xarakterlanadi. bu kattaliklar — ta’sir intensivligi, ta’sir radiusi, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elementar zarralar fazoviy juftlikning saqlanmaslik xususiyati"

1403762972_46449.doc n 14 7 he 4 2 a h 1 1 he 4 2 n 14 7 o 17 8 h 1 1 a a a a 137 1 = a 2 5 10 p f m g - » 38 10 - » - x x , 0 t h = г ÷ ÷ ø ö ç ç è æ ÷ ÷ ø ö ç ç è æ ÷ ÷ ø ö ç ç è æ - - - t m n t n m n , , e e - e t m n n n , , e - m - t 0 p n n ¹ h r r - ® h ( ) ( ) …

DOC format, 278.0 KB. To download "elementar zarralar fazoviy juftlikning saqlanmaslik xususiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: elementar zarralar fazoviy juft… DOC Free download Telegram