inert gazlar

PPTX 15 pages 312.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 312.0 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiatshunoslik va geografiya fakulteti kimyo ta’lim yo’nalishi 1-bosqich “a” guruh talabasi jalilov boburbekning noorganik kimyo fanidan tayyorlagan andijon – 2015 mavzu: ““inert gazlar reja: 1.inert gazlarning sanoat miqyosidagi ahamiyati. 2.inert gazlarning tabiatda tarqalishi. 3.inert gazlarning eng muxim birikmalari. i.1 inert gazlarni tabiatda tarqalishi d.i.mendeleyev davriy sistemasining viii- gruppasining asosiy gruppachasida oltita element joylashgan. bular geliy – he, neon – ne, argon – ar, kripton – kr, ksenon – xe, radon – rn. bu gruppacha elementlari inert(nodir) gazlar nomi bilan yurutiladi. inert gazlar deb atalishiga sabab ular boshqa elementlar bilan reaksiyaga kirishmaydi. shu bilan birga, inert gazlarning boshqa xususiyati ham bor, bu xususiyat shundan iboratki, ularning molekulalari faqat birgina atomdan tuzilgan, boshqacha aytganda, ularning atomlari o`zaro birikkan emas. ular gazsimon elementlar bo`lib ularning nomlari xossalarini yoki tabiatda tarqalishini, nodirligini ifodalovchi yunoncha so`zlardan olingan. masalan: geliy – …

2 / 15

elementlar atomlarining geliydan radonga tomon yadro zaryadi, atom radiuslari, qutblanishi ortib boradi. shu qatorda bu elementlarning reaksiyaga kirishuvchanligi ham ortib boradi, ionlanish patensiali esa kamayib boradi. radonning ionlanish patensiali ksenonning ionlanish patensialidan kamroq bo`lsa ham, radioaktivligi sababli radon xossalari ksenonga nisbatan kamroq o`rganilgan. xozirgi vaqtda nodir gazlarning xossalari asosan ksenon misolida o`rganilgan. nodir gazlarning atomlarining ionlanish energiyasi juda yuqori, elektronga moyilligi esa juda kichik. ularning molekulalari odatdagi sharoitda bir atomdan tuzilgan. atomlarida juftlanmagan elektronlar bo`lsa ham, ksenon va radonning ftor bilan hosil qilgan birikmasi ( xef , xe f ), ksenonning ftor va kislorod bilan hosil qilgan birikmasi ( xef o ) olingan. nodir gazlar ma’lum sharoitda suv bilan klatratlar, ya’ni gidratlar hosil qiladi: ar • 6h o, kr • 6 h o, xe • 6 h o ushbu birikmalar hosil bo`lishida valent bog`lar hosil bo`lmaydi, ammo muz tuzilishidagi bo`shliqlar klatratlar hosil qilishda alohida ahamiyatga ega. inert gazlarni organik moddalar …

3 / 15

ktrini tadqiqlaydi. u quyoshning nurlanishi chiziqli spektrida yorqin sariq chiziqni oshkor qiladi, uni d deb belgilaydi, u natriyning (sariq) d chizig`iga mos tushmaydi. jansen bilan bir vaqtda mazkur chiziqni ingliz astronomi n. loker ham ko`radi, uning no’malum elementga tegishli ekanini tushunadi. shu yilning 26- oktyabr kuni j.jansen va n.lokerning xatlari parij akademiyasida o`qiladi, ularda yuqorida aytilgan hodisa bayon qilinadi. quyoshda bu yangi elementning kashf qilinishi sharafiga mahsus medal(nishon) chiqariladi. bu tarixiy hikoyada hamma gap ham to`g`ri emas ekan. d.n.trifonov, v.d.trifonov kitobida n. loker quyosh tutilganda xind okeani qirg`og`ida bo`lmagan va binobarin, to`la quyosh tutilishini kuzatmagan deyiladi. j.jansen kuzatgan hodisa quyosh tutilganidan keyin kuzatilgan ekan. xaqiqiy axvol bunday bo`lgan. j.jansen birinchi marta quyosh protuberanslarini (cho`g`lanma quyosh moddasining juda ulkan otilmalarini) quyosh tutilishidan keyin kuzatgan va ular tabiatini baholay olgan. neon. neon elementining ochilish tarixi. bu elementni 1898 yilda v.ramzay va m.travers kashf qilgan. mazkur hodisa kripton kashf qilinishidan bir necha kun …

4 / 15

siy guruhcha elementi bo`lib, tartib raqami 10, atom massasi 20.179. 1m havoda 16 sm ga yaqin neon bo`ladi. elektron konfiguratsiyasi quyidagicha: argon argon elementining ochilish tarixi. g.kavendish (1785) o`zining laboratoriya yozuvlaridan birida ta’kidlashicha, u nitrogen (azot) bilan ortiqcha oksigen aralashmasidan elektr uchqun o`tkazganda aralashmaning dastlabki hajmining 1/125 qismidan ko`p bo`lmagan miqdorda qoldiq (pufak) olgan. bu sirli pufak elektrik razryadning keyingi davomida o`zgarmay qolgan. 1880 yillar boshida v.ramzay g.kavendish tajribasi tafsifiga e’tibor beradi (uni tarixiy kitobdan topib oladi). ammo, u bu tajribani takrorlashni o`z laborantkasi k.vilyamsga buyuradi. bundan, hech yangilik chiqmagan bo`lsa kerak. ingliz fizigi j.reley gazlarning zichligini (elementlarning atom massalarini) aniqlashga bag`ishlangan ko`p tajribalar o`tkazadi. ularni aniqlaganda atomlar massalari (h atomi massasiga nisbatan) butun sonlar bo`lib chiqmagan. vaholanki, ingliz shifokor v.praut 1815-1816 yillarda barcha kimyoviy elementlar atomlari hidrogen atomlaridan tarkiblangan deb aytgan edi. v.prautning xaq-noxaqligini isbotlash uchun gazlar tarkibi va tabiatini yangitdan tadqiqlab chiqish talab qilinardi. kripton. kripton yunoncha “kryptos” …

5 / 15

uni ayrim fraksiyalarga(qismlarga) ajratish bilan shug`ullandilar. ular yarim kechagacha 50 dan ortiq fraksiya oladilar; ohirgi fraksiyada n°56 spektroskopik usul bilan kriptonni topib oladilar. yangi element (gaz) kripton deb ataladi, u yunonchada sirli, yashirin degan ma’noni anglatadi. ksenon. ksenon elementining ochilish tarixi. bu element v.ramzay va m.travers tomonidan 1900 yilda kashf qilingan. ular suyuq havoni haydab (bug`lantirib), uni ayrim qismlarga (fraksiyalarga) ajratishgan 57- raqamli fraksiyaning spektrini olimlar kuzatishgan. bu spektr o`ziga xos bo`lgan va ular yangi gaz bo`lsa kerak degan xulosa qilishgan (1898), ammo toza ksenon 1900 yilda olingan. “ksenon” nomi yunoncha ksenos so`zidan olingan bo`lib - begona (notanish) degan ma’noni anglatadi. davriy sistemadagi o`rni. atomining tuzilishi. ksenon kimyoviy belgisi – xe. ksenon davriy sistemaning 5 davr viii guruh asosiy guruhcha elementi, tartib raqami 54, atom massasi 131.30. olinishi. sanoatda suyuq havodan olinadi. ishlatilishi. ksenon elektrvakuum texnikada va gaz yorug`lik lampalarida ishlatiladi. fizik xossalari. ksenonning atom radiusi 0.218 nm, ionlanish patensiali …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inert gazlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiatshunoslik va geografiya fakulteti kimyo ta’lim yo’nalishi 1-bosqich “a” guruh talabasi jalilov boburbekning noorganik kimyo fanidan tayyorlagan andijon – 2015 mavzu: ““inert gazlar reja: 1.inert gazlarning sanoat miqyosidagi ahamiyati. 2.inert gazlarning tabiatda tarqalishi. 3.inert gazlarning eng muxim birikmalari. i.1 inert gazlarni tabiatda tarqalishi d.i.mendeleyev davriy sistemasining viii- gruppasining asosiy gruppachasida oltita element joylashgan. bular geliy – he, neon – ne, argon – ar, kripton – kr, ksenon – xe, radon – rn. bu gruppacha elementlari inert(nodir) gazlar nomi bilan yurutiladi. inert gazlar deb atalishiga sabab ular boshqa elementlar bil...

This file contains 15 pages in PPTX format (312.0 KB). To download "inert gazlar", click the Telegram button on the left.

Tags: inert gazlar PPTX 15 pages Free download Telegram