o'zbek ma'rifatparvarlari

PPTX 15 pages 92.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 92.7 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o’zbek ma’rifatparvarlari o’zbek ma’rifatparvarlari jadidchilik jadidchilik yoki jadidizm (arabcha: جديد jadīd — yangi) – xix asr oxiri xx asr boshida turkiston, kavkaz, qrim, tatariston hayotida muhim ahamiyat kasb etgan ijtimoiy-siyosiy, maʼrifiy harakat[1]. jadidchilik dastlab, xix asrning 80-yillarida qrimda vujudga keldi. xix asrning 90-yillaridan oʻrta osiyoda tarqaldi. kelib chiqishi jadidchilik dastlab xix asrning 80-yillarida qrimda ismoil gaspirali rahbarligida qrim tatarlar oʻrtasida vujudga kelgan. ismoil gaspirali (gasprinskiy, gaspiralik) — qrim-tatar millatiga mansub ziyoli qatlam vakili, pedagog, noshir, yirik siyosiy va jamoat arbobi . jadidchilik harakati namoyandalari koʻpincha oʻzlarini taraqqiyparvarlar, keyinchalik jadidlar deb atashgan. oʻsha davrning ilgʻor taraqqiyparvar kuchlari, birinchi navbatda, ziyolilar mahalliy aholining umumjahon taraqqiyotidan orqada qolayotganligini his etib, jamiyatni isloh qilish zaruriyatini tushunib yetgandilar. jadidchilik mohiyat eʼtibori bilan avvalo siyosiy harakat edi. uning shakllanish va magʻlubiyatga uchrash davrlari boʻlib, ularni shartli ravishda toʻrtga boʻlish mumkin. turkiston, buxoro va xiva hududida bu davrlar 1895–1905; 1906–1916; 1917–1920; 1921–1929-yillarni oʻz ichiga oladi. turkiston jadidchiligi …

2 / 15

avvaliga past boʻlgan. jadidlar iqtisod va boshqaruv sohasida bir qator talablar, chunonchi, soliqlarni kamaytirish talabi bilan chiqishdi. ular dastlab buxorodagi amirlik tuzumi doirasida islohotlar joriy qilmoqchi boʻlishdi. buxoroda vobkentlik dehqon joʻraboy ilk yangi usul maktabini ochgan edi. buxorodagi jadidchilik harakatiga ayrim johil mullalar, har qanday yangilik va islohotlarning dushmani boʻlgan qadimchilar oqimi qarshi chiqdi. xx asr boshlarida buxoro jamiyati 2 guruhga: ikrom domla rahbarligidagi taraqqiyparvarlar va mulla abdurazzoq boshchiligidagi qadimchilarga boʻlingan edi. 1908-yil „buxoroi sharif shirkati“ tuzilib, darsliklar nashr etish va kitob savdosi bilan shugʻullandi. ushbu insonlar shirkatning tashkilotchilari edi: 1909-yil dekabrda jadidlar buxoroda „tarbiyai atfol“ („bolalar tarbiyasi“) maxfiy jamiyatini tuzishdi (asoschilari: abdulvohid burhonov, homidxoʻja mehriy, ahmadjon hamdiy, mukammil burhonov,hoji rafe). bu jamiyat turkistonlik va buxorolik yoshlarni istanbuldagi„buxoro taʼmimi maorif jamiyati“ boʻlimiga oʻqishga joʻnatdi. xorijdagi taʼlim yoshlar dunyoqarashida tubdan burilish yasadi. jadidchilik buxoro va turkistonda bir vaqtda boshlangan boʻlsa ham, amirlikdagi ogʻir muhit uning taraqqiyotini tezlashtirdi. 1910-yildan boshlab buxoroda jadidchilik …

3 / 15

katda xon hokimiyatini saqlab qolgan holda ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar oʻtkazish orqali erkin bozor munosabatlarining rivojlanishiga keng yoʻl ochib berishni maqsad qilib qoʻygan edi. xivada jadidchilikning soʻl oqimi esa mayda sarmoyadorlar, hunarmandlar va xalqning turli tabaqa vakillarini birlashtirgan boʻlib, qozikalon bobooxun salimov uning rahbari edi. ular xiva xonligida yangi usul maktablari tashkil qilish orqali xalq ommasining siyosiy faolligini oʻstirish maqsadini qoʻyishgan edi. 1904-yil „jamiyati xayriya“ tuzilib, uning koʻmagi bilan xiva shahrida dastlabki yangi usul maktabi ochildi (1904-yil 10-noyabrda). xiva jadidlari maʼrifiy ishlar bilan kifoyalanib qolmasdan, xon tuzumiga qarshi kurash ham olib bordilar. birinchi jahon urushigacha xiva jadidlarining yagona markazi va dasturiy hujjatlari boʻlmagan. biroq jadidchilik harakati xiva xonligida katta ijtimoiy-siyosiy kuchga aylanib, 1914-yil avgustda u partiya shaklini olgan. g’oya va maqsadlari turkistonni oʻrta asrlarga xos qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish shariatni isloh qilish xalqqa maʼrifat tarqatish turkistonda muxtoriyat hukumatini barpo etish uchun kurash buxoro va xivada konstitutsiyaviy monarxiya va parlament keyinchalik …

4 / 15

rat sadriddin ayniy abdurashid mukamilov muhtorjon yo’ldoshevich saidjonov rahmonberdi madazimov zahiriddin qosimov tavallo ashurali zohiriy majid qodiriy ibrohim davron rahmat rafiqov g’ozi yunus rafiq mo’min abdulhamid cho’lpon abduvahob ibodiy muinjon aminjonov devoniy elbek munavvarqori abdurashidxonov is’hoqhon ibrat bekjon rahmonov bahovuddin aminjonov po’lat soliyev abdulqodir muhiddinov mirmulla shermuhammedov qayum ramazon saidnosir mirjalilov bahrom haydariy shokirjon rahimiy abduvosiq muhammedov nozimaxonim abdulla rahmatzoda dadamirzaqori shayxov abdusalom akramov salimxon tillaxonov hoshim shoyiq ahmad nayim mo’minjon muhammadjonov porso xo’jayev abdulhay tojiyev xolid said polvonniyoz hoji yusupov obidjon mahmudov usmonxon eshonxo’ja o’g’li sulaymon xo’jayev komilbek norbekov mulla abdullohbek musobekhoji o’g’li akrom usmonov jadid ma’rifatparvarlarining siyosiy va ijodiy faoliyati yangi o‘zbek adabiyoti shakllanishida qanchalik ahamiyatga ega bo‘lganligi olimlarimiz tomonidan yetarli darajada tadqiq etilgan. ammo bu jadidchilikni o‘rganish nihoyasiga yetdi, degani emas. jadidlar mafkurasi, jadid adabiyotining o‘ziga xos xususiyatlari, badiiy va ilmiy adabiyotlarda jadid ma’rifatparvarlarining yangi adabiyot taraqqiyotiga ta’siri masalalarida hali ochilmagan qo‘riqlar mavjud. e’tiboringiz uchun rahmat image1.jpg …

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek ma'rifatparvarlari"

o’zbek ma’rifatparvarlari o’zbek ma’rifatparvarlari jadidchilik jadidchilik yoki jadidizm (arabcha: جديد jadīd — yangi) – xix asr oxiri xx asr boshida turkiston, kavkaz, qrim, tatariston hayotida muhim ahamiyat kasb etgan ijtimoiy-siyosiy, maʼrifiy harakat[1]. jadidchilik dastlab, xix asrning 80-yillarida qrimda vujudga keldi. xix asrning 90-yillaridan oʻrta osiyoda tarqaldi. kelib chiqishi jadidchilik dastlab xix asrning 80-yillarida qrimda ismoil gaspirali rahbarligida qrim tatarlar oʻrtasida vujudga kelgan. ismoil gaspirali (gasprinskiy, gaspiralik) — qrim-tatar millatiga mansub ziyoli qatlam vakili, pedagog, noshir, yirik siyosiy va jamoat arbobi . jadidchilik harakati namoyandalari koʻpincha oʻzlarini taraqqiyparvarlar, keyinchalik jadidlar deb atashgan. oʻsha davrning ilgʻor taraqqiy...

This file contains 15 pages in PPTX format (92.7 KB). To download "o'zbek ma'rifatparvarlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek ma'rifatparvarlari PPTX 15 pages Free download Telegram