o‘zbekistonning antik davr davlatchiligi: salavkiylar va yunon–baqtriya davlatlari

DOCX 13 pages 467.3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 467.3 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o‘zbekistonning antik davr davlatchiligi: salavkiylar va yunon–baqtriya davlatlari reja: 1. sug‘diyona va baqtriya yunon-makеdon sulolasi - salavkiylar hukmronligi ostida. 2. salavkiylar davlatining inqirozi. 3. baqtriya davlatining qayta tiklanishi. diodot va yevtidеmlar sulolasi davrida davlatning kеngayishi va kuchayishi. 4. ellin madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari va uning o‘rta osiyoga yoyilishi. tayanch so‘zlar salavkiylar, yunon–baqtriya davlati, shaharsozlik, me’morchilik an’analari, moddiy madaniyat, marg‘iyona devori, satrap, podsho, antiox, ahamoniylar davlati, oliy sud, ish boshqaruvchi, podsho devonxonasi, moliya boshqaruvchisi, soliqlar yig‘imini boshqaruvchisi, xat–hujjatlar ishlarining boshqaruvi, bosh qonun boshqaruvi, qo‘shinlar bosh qo‘mondoni, yeparxlar, geparxlar, strateglar, polislar, katoykiyalar. salavkiylar davlati o‘tgan asrning 50 – yillari tarixshunosligida o‘rta osiyo tarixiga doir «antik», «antik davr» tushunchalari muomalaga kirgan edi. qadimgi davr bilan shug‘ullanuvchi tadqiqotchi olimlar – arxeologlar va tarixchilarning ko‘pchiligi «antik», «qadimgi» atamani o‘rta osiyo tarixiga nisbatan ham ishlatish mumkin degan nuqtai nazar tarafdori bo‘ldilar. mil. avv. iv asrdan boshlab o‘rta osiyoning asosiy dehqonchilik vohalari ijtimoiy–iqtisodiy rivojlanishning batamom yangi, faol …

2 / 13

ntik» atamasi “antiguite”, “antigutiy, antigue” qabilida ishlatilib, «uzoq o‘tmish», «o‘tmish qadimiyat», «qadimgi» deb tarjima qilinadi. mil. avv. 323 yilda aleksandr bobilda to‘satdan vafot etganidan so‘ng u barpo etgan davlatdagi markaziy hokimiyatiga qarshi kuchlarning harakatlari faollashuvi oqibatida yunon-makedonlar yurishlari natijasida vujudga kelgan davlat parchalanib uning o‘rniga nisbatan barqarorroq bo‘lgan yunon–ellinistik davlat uyushmalari paydo bo‘ladi. aleksandr davlatining parchalanishi va uning xarobalarida yangi davlatlar tizimining paydo bo‘lishi tinchlik yo‘li bilan emas balki, makedoniyalik aleksandrning yaqin sarkardalari – diadoxlar o‘rtasidagi tinimsiz urushlar tufayli bo‘lib o‘tdi. ularning o‘rtasida jangu–jadallar natijasida aleksandr mulklari bo‘lib olinadi. bu paytda yunonlar va makedonlar o‘rta osiyoda hokimiyatni boshqaruvchi qatlamlarini tashkil etar edilar. aleksandr vafotidan keyin baqtriya va so‘g‘diyona kipr orolidan bo‘lgan yunon stasanor qo‘l ostiga o‘tadi. bu paytda ikki diadox – yevmen va antigon aleksandr davlatining asosiy yerlarini qo‘lga kiritish uchun o‘zaro kurashayotgan edilar. antigon aleksandr davlatining katta qismiga hukmronlik o‘rnatishga muvaffaq bo‘ldi. ammo, uning bu hukmronligi uzoqqa cho‘zilmadi. makedoniyalik …

3 / 13

iya, shimoliy mesopotamiya, bobil, eron, o‘rta osiyoning janubiy viloyatlari va afg‘onistonning katta qismini o‘z ichiga olgan edi. bu ulkan davlatning asoschisi –aleksandrning yirik sarkardasi salavka edi. antik davri tarixchisi pompey trogning yozishicha, «salavka ba’zi bir o‘lkalarni muzokaralar yo‘li bilan egalladi, ammo baqtriya, parfiya, sug‘d yerlarida u qattiq qarshilikka uchradi va og‘ir janglar olib borishiga to‘g‘ri keldi». bu ma’lumotni yunon tarixchisi arrian ham tasdiqlab, u shunday xabar beradi: «salavka baqtriyaliklar, sug‘diylar, parfiyaliklar va girkaniyaliklar bilan ko‘p urushlar olib borgach, ular yerlariga hukmronlik qila boshladi». o‘rta osiyo yerlarining salavka tomonidan bosib olinishi mil. avv. 306–301 yillarga to‘g‘ri keladi. biroq, hindistondagi harbiy–siyosiy vaziyat tufayli bu hududlardagi yurishlar salavkiylar foydasiga hal bo‘lmadi. mil. avv. iv asrning oxirlarida bu yerdagi chandragupta asos solgan kuchli maurya davlati salavkaga qattiq qarshilik ko‘rsatiganligi sababli salavka sulh tuzishga majbur bo‘ldi. uning hindistondagi mag‘lubiyati salavkiylarning o‘rta osiyodagi noiblari ahvoliga sezilarni darajada salbiy ta’sir ko‘rsatdi. bu holat bu yerda salavkiylarga qarshi …

4 / 13

bi etib tayinlaydi. antiox vayron etilgan qal’alarni tikladi, quyi murg‘ob vohasini o‘rab olgan yirik va qalin mudofaa devor (marg‘iyona devori) bunyod etdi, qo‘zg‘olonlarni bostirdi. u salavkiylar qudratini namoyish etish maqsadida atrof o‘troq va ko‘chmanchi aholi ustiga harbiy yurishlar uyushtirdi. antiox tomonidan o‘tkazilgan bir qancha harbiy–siyosiy va diplomatik tadbirlar tufayli o‘rta osiyodagi salavkiylarga qarshi harakatlar bostirildi. o‘rta osiyo viloyatlari salavkiylar davlati siyosiy tarixida yetakchi o‘rinlardan birinchi egallaydi. o‘zining uzoq yillik hukmronligi davrida (mil. avv. 293–261 yy.) antiox g‘arbga qilgan ko‘pgina yurishlari bilan shuhrat qozondi. u o‘z davlatining sharqiga, jumladan o‘rta osiyo yerlariga kam e’tibor qaratdi. bu paytda o‘rta osiyoda iqtisodiy o‘zgarishlar yuz berdi. tinch hayot boshlanib qishloq xo‘jaligi, hunarmandchilik va savdo–sotiq anchagina rivojlanadi. salavkiylar davlati markazidan chetda bo‘lishiga qaramay, o‘rta osiyo viloyatlari ular davlatining eng muhim qismi edi. o‘rta osiyo harbiy–strategik va iqtisodiy ahamiyatga ega bo‘lib, salavkiylar bu hudud bo‘ylab o‘tgan savdo yo‘llari bo‘yida shaharlar va tayanch harbiy istehkomlar qurdirib ularda …

5 / 13

boshqaruv markazlaridan ancha uzoqda joylashgan edi. ikkinchidan, salavkiylar davlatining chegaralarida joylashgan ko‘chmanchilarning doimiy xavfi mavjud edi. mil.avv. iii asrdan boshlab ko‘chmanchilarning ko‘chishlari boshlanishi natijasida chegaralardagi bu xavf yanada kuchayadi. salavkiylar davlatida ichki siyosiy boshqaruv masalalari ham ancha murakkab edi. katta hududlarni qamrab olgan bu davlatda ijtimoiy–iqtisodiy rivojlanish darajasi va jamiyat siyosiy tashkiloti turlicha bo‘lgan. ko‘plab viloyatlarni yagona davlatga birlashtirish ancha murakkab vazifa edi. salavkiylar davlatning o‘ziga xos xususiyatlaridan biri u faqat harbiy yurishlar natijasida, kuch ishlatish yo‘li bilan paydo bo‘lgan edi. shuning uchun ham davlatning asosiy vazifalaridan biri qaram etilgan xalqlarni zo‘ravonlik bilan ushlab turish yoki birlashtirib turish edi. sharq xalqlari, mahalliy zodagonlaridan bir qismi yoki ayrimlari boshqaruv tizimiga jalb etilgan bo‘lsa–da, asosiy boshqaruvchilar makedonlar va yunonlardan iborat bo‘lgan. salavkiylar sulolasida davlat boshlig‘i podsho bo‘lib, uning hokimiyati mutlaq edi. podsho bir vaqtning o‘zida fuqarolar ma’muriyati oliy boshlig‘i, qo‘shinlarning bosh qo‘mondoni, oliy sudya va hatto, bosh qonun chiqaruvchi vazifalarini bajargan. manbalarning …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonning antik davr davlatchiligi: salavkiylar va yunon–baqtriya davlatlari"

o‘zbekistonning antik davr davlatchiligi: salavkiylar va yunon–baqtriya davlatlari reja: 1. sug‘diyona va baqtriya yunon-makеdon sulolasi - salavkiylar hukmronligi ostida. 2. salavkiylar davlatining inqirozi. 3. baqtriya davlatining qayta tiklanishi. diodot va yevtidеmlar sulolasi davrida davlatning kеngayishi va kuchayishi. 4. ellin madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari va uning o‘rta osiyoga yoyilishi. tayanch so‘zlar salavkiylar, yunon–baqtriya davlati, shaharsozlik, me’morchilik an’analari, moddiy madaniyat, marg‘iyona devori, satrap, podsho, antiox, ahamoniylar davlati, oliy sud, ish boshqaruvchi, podsho devonxonasi, moliya boshqaruvchisi, soliqlar yig‘imini boshqaruvchisi, xat–hujjatlar ishlarining boshqaruvi, bosh qonun boshqaruvi, qo‘shinlar bosh qo‘mondoni, yeparxlar, geparxlar,...

This file contains 13 pages in DOCX format (467.3 KB). To download "o‘zbekistonning antik davr davlatchiligi: salavkiylar va yunon–baqtriya davlatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonning antik davr davl… DOCX 13 pages Free download Telegram