eritmalar nazariyasi

DOCX 15 pages 715.2 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 715.2 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

nazariy qism 5.1. nazorat uchun savollar 1. eritmalar nazariyasi. eritmalar turlari, tarkibi. biologik suyuqliklar eritmalar sifatida 2. erish jarayonini turli xil omillarga bog‘liqligi 3. elektrolitlar va noelektrolitlar. eruvchanlik. 4. gazlarning suvda eruvchanligini moddalar tabiatiga, xaroratga, bosimga, boshqa moddalar mavjudligiga bog‘liqligi 5. eritmalarning kolligativ xossalari 6. osmos va osmotik bosim. 7. osmotik bosim qanday omillarga bog‘liqligi 8. elektrolit eritmasida osmotik bosimni xisoblash 9. izotonik eritmalar, gipertonik va gipotonik eritmalar. 10. noelektrolitlarning molekulyar massasini aniqlash 5.2. mashg‘ulotning mazmuni eritma – bu ikki va undan ko‘p tarkibiy qismlarining o‘zaro ta’sirlashishi natijasida hosil bo‘ladigan, o‘zgaruvchan tarkibli, termodinamik barqaror gomogen sistemadir. erish jarayoniga ta’sir etuvchi omillar: erigan modda va erituvchi tabiati, bosim, harorat, begona moddalar mavjudligi. eritmalar konsentratsiyasi deb eritmaning ma’lum massa yoki hajmidagi erigan moddaning (g, ml, l, mol) miqdoriga aytiladi. konsentratsiya turlari: massa, hajm, mol ulushi; molyar konsentratsiya (molyarlik); molyar ekvivalent konsentratsiya (normallik); molyal konsentratsiya (molyallik); titr. eruvchanlikka haroratning ta’siri eruvchanlik uchun harorat …

2 / 15

eritma hosil bo‘ladi. boshqa tamondan, gazning suvdagi eruvchanligi harorat oshgan sari kamayib boradi. baland haroratda gaz molekulasining jarayondan chiqib ketishi uchun energiyasi oshib ketadi . masalan, sizlar ko‘rgansiz muzdek gazlangan alkogolsiz ichimlikni ochganda undan pufakchalar chiqishini. baland haroratda , butulka yorilib ketishi mumkin , barcha molekula eritmani tar etadi va butulkani ichida bosim oshib ketadi. bialgiyada aniqlanishicha , daryo va ko‘llarda suvning xarorati oshishi kislarod miqdorini ko‘paytiradi, suvning isishi biologik uyushmaga foydadir. elektroenergetik moslamalarda sho‘r suvni bug‘lantirib tuzni ajratib yuborish uchun o‘zining shaxsiy hovuzi bo‘lishi kerak, ichimlik suvini asrash barchamizning vazifamizdir. * eruvchanlikni turli xil omillarga bog‘liqligi 1. xarorat ta’siri gazlarning eruvchanligi ekzotermik jarayon (h o) bo‘lganligi sababli, xaroratni ko‘tarilishi bilan gazlarning suyuqliklarda erishi kamayib, aksincha xaroratni pasaytirish bilan eruvchanliklari ortib boradi. organik erituvchilarda gazlarni eruvchanligi ko‘pincha issiqlik yutilishi bilan boradi. bunday hollarda xaroratni ko‘tarilishi bilan gazlarni eruvchanligi ortib boradi. bosim ta’siri gazlarni suyuqliklarda erishi bosimni ortishi bilan ko‘payib boradi. …

3 / 15

ren c. timberlake. chapter 9 p. 286-292 genri qonunini ideal gazlar uchun va faqat suyultirilgan eritmalar uchun va past bosimda qo‘llash maqsadga muvofiqdir. gazlarni elektrolit eritmalarida erishi. gazlarning elektrolit moddalar eritmasidagi eruvchanligi, uning toza erituvchidagi eruvchanligidan farq qiladi. eritmada qattiq moddalar yoki erigan elektrolitlarni bo‘lishi gazlarning eruvchanligini kamaytiradi. bu bog‘liqlik sechenov qonuni asosida o‘rganiladi: gazlarning eritmadagi eruvchanligining toza erituvchidagi eruvchanligiga nisbatan pasayishining o‘nli logarifmi eritmadagi erigan modaning molyar konsentratsiyasiga to‘g‘ri proporsional: lg = kc shular asosida tirik organizm, qonning tarkibini o‘zgarishi bilan, ma’lum oraliqda kislorod, uglerod, (iv) oksidi va boshqa ayrim gazlarning eruvchanligini boshqarish imkoniyatiga egadir. ionli eritmalarning kolligativ xossalari eritmada molekulyar moddalarning mavjudligi, ularning ba’zi fizikaviy xossalariga ta’sir ko‘rsatadi. eritmaga ionli birikmalarni kiritish ularning muzlash va qaynash xaroratini o‘zgartiradi va shuningdek osmotik bosim vujudga kelishiga olib keladi. ionli eritmalar o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘ladi. shuni e’tiborga olish kerakki, 1 mol nacl erishida, eritmada 2 mol ionlar hosil bo‘ladi, va …

4 / 15

lamasiga qo‘shimcha sifatida elektrolit molekulasining tabiatiga bog‘liq bo‘lagan izotonik koeffitsient i qiymatini kiritib, o‘zgartirgan: posm = icrt vant-goffning izotonik koeffitsienti kolligativ xossaga ega (lot. colligative – yig‘ish), chunki uni xisoblab topganda eritmadagi barcha zarrachalarning xissasi xisobga olinadi. eritmaning moddalar konsentratsiyasiga bog‘liq bo‘lgan xossalari kolligativ xossalari deyiladi. bular qatoriga eritmaning muzlash xaroratini pasayishi, qaynash xaroratini ortishi, erituvchining eritma ustidagi bug‘ bosimining kamayishi va osmotik bosimi kiradi, chunki bu fizikaviy kattaliklar barchasi erigan moddaning konsentratsiyasi bilan bog‘liqdir. 2. erituvchining eritma ustidagi to‘yingan bug‘ bosimining pasayishi berilgan xaroratda suyuqlikning to‘yingan bug‘ bosimi o‘zgarmas kattalikdir. tajribalardan ma’lumki, suyuqlikda biron bir modda eritilganda uning ustidagi erituvchining to‘yingan bug‘ bosimi o‘zgarmas xaroratda kamayadi. bu xolat erituvchi va erigan modda orasidagi van-der-vaals tortishuv kuchlari mavjudligi bilan tushintiriladi. erituvchida biron-bir moddadan oz miqdorda eritganimizda, uning xajm birligidagi konsentratsiyasini kamaytiramiz va shu bilan biz eritma ustini tark etayotgan erituvchi molekulalarining sonini kamaytiramiz. buning natijasida eritma ustidagi erituvchining bug‘ bosimi …

5 / 15

ing to‘yingan bug‘ bosimi toza erituvchining bosimi va uning mol ulishini ko‘paytmasiga teng ekanligini aniqladi, ya’ni: , bu erda: po – toza erituvchi ustidagi to‘yingan bug‘ning bosimi; p – eritma ustidagi to‘yingan bug‘ning bosimi; no – erituvchining mollar soni; n – erigan moddaning mollar soni. amaliyotda raul qonunining boshqa shakli ko‘proq qo‘llanadi: (1) (p0-p)/p0 nisbati - eritma ustidagi bug‘ bosimining nisbiy pasayishi deb nomlanadi. raul qonuni quyidagicha o‘qiladi: «eritma ustidagi erituvchining to‘yingan bug‘ bosimining nisbiy pasayishi erigan moddaning eritmadagi mol ulushiga tengdir». bu erda: po – toza erituvchi ustidagi to‘yingan bug‘ning bosimi; p – eritma ustidagi to‘yingan bug‘ning bosimi; m1 erigan moddaning grammdagi miqdori; mr – erigan moddaning molekulyar massasi, g/mol; m –erituvchining molekulyar massasi, g/mol; m – erituvchining massasi, g. 4. eritmalarning kolligativ xossalari va osmotik bosim o‘rtasidagi bog‘liqlik. osmotik bosimni krioskopik usul bilan aniqlash. eritmalarning biologik jihatdan muxim bo‘lgan xossalaridan biri bu osmosdir. agar eritma va erituvchi bir …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eritmalar nazariyasi"

nazariy qism 5.1. nazorat uchun savollar 1. eritmalar nazariyasi. eritmalar turlari, tarkibi. biologik suyuqliklar eritmalar sifatida 2. erish jarayonini turli xil omillarga bog‘liqligi 3. elektrolitlar va noelektrolitlar. eruvchanlik. 4. gazlarning suvda eruvchanligini moddalar tabiatiga, xaroratga, bosimga, boshqa moddalar mavjudligiga bog‘liqligi 5. eritmalarning kolligativ xossalari 6. osmos va osmotik bosim. 7. osmotik bosim qanday omillarga bog‘liqligi 8. elektrolit eritmasida osmotik bosimni xisoblash 9. izotonik eritmalar, gipertonik va gipotonik eritmalar. 10. noelektrolitlarning molekulyar massasini aniqlash 5.2. mashg‘ulotning mazmuni eritma – bu ikki va undan ko‘p tarkibiy qismlarining o‘zaro ta’sirlashishi natijasida hosil bo‘ladigan, o‘zgaruvchan tarkibli, termodinamik barqar...

This file contains 15 pages in DOCX format (715.2 KB). To download "eritmalar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: eritmalar nazariyasi DOCX 15 pages Free download Telegram