berdaq-qaraqalpaq ádebiyatınıń bayteregi

DOCX 12 pages 34.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

tema: berdaq-qaraqalpaq ádebiyatınıń bayteregi xix ásirde jasap dóretiwshilik etken ullı aǵartıwshı shayır berdaq eli-xalqına, keleshek áwladlarǵa ózinen biybaha miyras qaldırǵan tariyxıy tulǵalardıń biri bolıp tabıladı. ol moynaq rayonınıń aral teńizi boyında tuwılǵan. berdaq ullı demokrat hám tereń oyshıl shayır, ol xix ásirdegi qaraqalpaq ádebiyatınıń maqtanıshı hám onıń tiykarın salıwshısı. berdaqtıń atı hám onıń bahalı ádebiy dóretpeleri elimizdıń barlıq tuwısqan xalıqlarına teńdey qádirli. óziniń pútkil ómirin qaraqalpaq xalqına qaraqalpaq xalqına xızmet etiwge baǵıshladı hám basqalardı da usıǵan shaqırdı. ol bizge máńgi ólmeytuǵın sóz marjanların qaldırǵan haqıyqıy xalıq shayırı. ol óz dáwirinde hár qanday zorlıq-zombılıqlarǵa qarsı turıp, jámiyettegi jaman illetlerdi áshkaralap, watanlasların awızbirshilikli, márt bolıwǵa shaqırdı. aǵartıwshılıqqa, ásirese, jetkinshek áwladtıń bilim alıwı ushın ótkir tili, zawıqlı qosıǵı, shireli sózi menen bar kúsh-jigerin jumsaydı. bul onıń pútkil poeziyalıq miynetlerinde óz sáwleleniwin tapqan. sonday-aq, babamızdıń xosh hawaz baqsı bolǵanı, onıń jolın qızı húrliman hám aqlıǵı qarajan baqsılardıń dawam ettirgen. berdaq babamızdıń shıǵarmalarınan kóp sanlı …

2 / 12

haqqında sóylegendey juwapkerli is», degen edi ózbekistan qaharmanı, xalıq jazıwshısı t.qayıpbergenov. usı aytılǵanınday, biz bul ullı filosof haqqında qansha izlensek te, onıń danalıq penen jazılǵan shıǵarmaları tuwralı pikir júrgizsek te az. onıń dóretpelerin keleshek áwladlarǵa, hátteki, shet elli turistlerge keńnen úgit-násiyatlaw, esteligin máńgilestiriwdey qolımızdan keletuǵın sawaplı háreketlerdi islew biziń hár birimiz ushın qarız hám parız bolıp tabıladı. grammatika: feyil sóz shaqabı tayanısh sózler- feyil, feyildiń dáreje kategoriyaları, feyildiń meyil kategoriyası, feyildiń máhál kategoriyası, bolımlı, bolımsız formaları. adam yamasa basqa zatlardıń, tábiyat qubılıslarınıń halatların bildiretuǵın sóz shaqabı. feyil basqa sóz shaqaplarınan mánilik jaqtan háreketti, forması boyınsha dáreje, túr, meyil, máhál, bet san kategoriyalarına, bolımlı hám bolımsızlıq formalarına iye bolıwı menen ajıralıp turadı. feyiller tiykarınan atlıqlarǵa baylanıslı qollanıladı. feyildiń dáreje kategoriyası. feyiller tiykarǵı leksikalıq mánisi menen birge, bir neshe leksika-grammatikalıq mánilerge de iye boladı. onıń dáreje kategoriyasına tán mániler túbir menen dórendi feyiller arqalı bildiriledi. feyil dárejeleri mánilik jaqtan beske bólinedı túp …

3 / 12

tildi hám t.b. sheriklik dáreje. eń keminde eki yamasa bir neshe islewshiniń qatnası menen birgelesip, sheriklesip islengen háreketti bildiredi. sheriklik dáreje forması túbir hám dórendi túbir feyillerge -ıs//-is, -s qosımtalarınıń jalǵanıwı arqalı jasaladı: qaǵıs, qazıs, oylas, kóteris, toparlas, sálemles hám t.b. mısalı: palwanlar gúresti. adamlar oylastı. ózgelik dáreje. i̇s-hárekettiń grammatikalıq subekt arqalı emes, basqa bir ózge subekt arqalı islengenligin bildiredı aldırdı, kiyindirdi, oqıttı, sóyletti, órgizdi, tergizdi, qutqardı hám t.b. ózgelik dáreje formasınıń jasalıwına tómendegi qosımtalar qatnasadı: -dır//-dir, -tır//-tir. kón-dir, kiyin-dir, són-dir hám t.b. -ıt//-it, -t. :rk-it, qorq-ıt, súyre-t, oqı-t hám t.b. -qız//-kiz, -qız//-giz. al-ǵız, je-giz hám t.b. belgisiz dáreje. belgisiz dáreje feyilleri is-hárekettiń belgisiz islewshi tárepinen islengenin bildiredi. bul dáreje -ıl//il, -l qosımtası arqalı jasaladı: otın shabıldı. salı orıldı. feyildiń meyil kategoriyası. i̇s-hárekettiń obektivlik haqıyqatlıqqa bolǵan mánilik qatnasların bildiredi. sóylewshiniń haqıyqatlıqqa bolǵan qatnası is-háreket arqalı bildirilip, sol is-háreket buyrıq, tilek, shárt hám anıq xabarlaw mánilerinde keledi. házirgi qaraqalpaq tilinde feyildiń …

4 / 12

k ii bet -ıń//-iń, -ń ii bet -ıń//-iń, -ń (lar), -ıńız, -ińiz, -ńız//-ńiz iii bet –sın//-sin iii bet –sın//-sin tilek meyil. is-hárekettiń isleniwine sóylewshiniń tilek-niyetlerin, intasın, árman etiwin, ótinish, soranıw hám t.b. qatnasların bildiredi. tilek meyil mánisindegi feyiller ele islenbegen, biraq isleniwi tiyis bolǵan is-háreketti ańlatadı. tilek meyildiń morfologiyalıq kórsetkishleri -ayın//-eyin, -ǵay//-gey, -qay//-key affiksleri bolıp esaplanadı. mısalı, alayın, kómekleseyin, barǵay, kelgey, barǵayman, ótkeymen. shárt meyil. shárt meyil forması ekinshi bir tiykarǵı is-hárekettiń isleniw ya islenbew shártin bildiredi. shárt meyil qatnasqan gápte, kóbinese eki is-háreket boladı. ol tiykarınan -sa//-se qosımtası arqalı bildiriledı paxtanı erte ekseń, utasań. shárt meyil tómendegishe betlenedi. birlik kóplik i bet oqısam i bet oqısaq ii bet oqısań, oqısańız ii bet oqısańlar, oqısańızlar iii bet oqısa iii bet oqısa bolımsız forması birlik kóplik i bet kelmesem i bet kelmesek ii bet kelmeseń, kelmeseńiz ii bet kelmeseńler, kelmeseńizler iii bet kelmese iii bet kelmese maqset meyili. i̇slewshiniń is-háreketiniń isleniw …

5 / 12

ıqlanadı. mısalı: men qalaǵa kettim. mashina menen baratırman. muzeyge oqıwshılar baradı. feyildiń máhál kategoriyası feyil arqalı ańlatılatuǵın is-háreket yamasa halat belgili bir waqıtta hám belgili bir keńislikte iske asırıladı. sonlıqtan da máhál kategoriyası – uluwma feyil ushın tán kategoriya. máhál túsinigin anıqlawda sóylew waqtı sheshiwshi xızmetti atqaradı, sebebi feyildiń máhál katgoriyası feyil tárepinen ańlatılǵan is-hárekettiń sóylew waqtına qatnasın bildiredi. sóylew waqtına qaray feyiller ótken, házirgi hám keler máhál bolıp úshke bólinedi. ótken máhál. ótken máhál formasındaǵı feyiller is-hárekettiń sóylew waqtına shekem bolıp ótkenligin yamasa ótpegenligin hár túrli belgiler menen sıpatlap kórsetedi. ótken máhál feyilleri sintetikalıq (anıq ótken máhál, nátiyjeli ótken máhál, anıq emes burınǵı ótken máhál) hám analitikalıq (burınǵı ótken máhál, jaqın ótken máhál, tamamlanbaǵan ótken máhál, tákirarlanıwshı ótken máhál, niyetli ótken máhál, dawamlı ótken máhál) formalarında qollanıladı. mısalı, jaydıń ishine taza kórpesheler tóselgen. oylasıq usınıń menen pitti. házirgi máhál. házirgi máhál feyilleri sóylew waqtında bolıp atırǵan is-háreketti bildiredi. házirgi …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "berdaq-qaraqalpaq ádebiyatınıń bayteregi"

tema: berdaq-qaraqalpaq ádebiyatınıń bayteregi xix ásirde jasap dóretiwshilik etken ullı aǵartıwshı shayır berdaq eli-xalqına, keleshek áwladlarǵa ózinen biybaha miyras qaldırǵan tariyxıy tulǵalardıń biri bolıp tabıladı. ol moynaq rayonınıń aral teńizi boyında tuwılǵan. berdaq ullı demokrat hám tereń oyshıl shayır, ol xix ásirdegi qaraqalpaq ádebiyatınıń maqtanıshı hám onıń tiykarın salıwshısı. berdaqtıń atı hám onıń bahalı ádebiy dóretpeleri elimizdıń barlıq tuwısqan xalıqlarına teńdey qádirli. óziniń pútkil ómirin qaraqalpaq xalqına qaraqalpaq xalqına xızmet etiwge baǵıshladı hám basqalardı da usıǵan shaqırdı. ol bizge máńgi ólmeytuǵın sóz marjanların qaldırǵan haqıyqıy xalıq shayırı. ol óz dáwirinde hár qanday zorlıq-zombılıqlarǵa qarsı turıp, jámiyettegi jaman illetlerdi áshkaralap, wa...

This file contains 12 pages in DOCX format (34.8 KB). To download "berdaq-qaraqalpaq ádebiyatınıń bayteregi", click the Telegram button on the left.

Tags: berdaq-qaraqalpaq ádebiyatınıń … DOCX 12 pages Free download Telegram