endogen geologik jarayonlar

DOCX 25 pages 342.3 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 342.3 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

endogen geologik jarayonlar inturizim magmatizim va tektonik harakatlar reja · endogen geologic jarayonlar. · intruziv magmatizm mohiyati. · intruziv magmatizm shakllari. · magma, uning tarkibi va mohiyati. · tektonik harakarlar tayanch iboralar: magma, lava, intruziya, vulqon, komponent, qorishma, jism, bosim, termodinamik, temperature, planeta, yulduz, tektonik, o’chog’, effuzif, endogen, deformatsiya, intensiv, zilzila, yoriq, materiya, ruda, slyuda, relef, ekzogen, qobig’, massa, tolk, asbest olovli, xamirsimon, turlanish, lakkolit, batolit, shtok, tomir, fakolit, dayka, liparit, tekstura, struktura, lopolit, labrador. magma va lava haqida tushincha. magma (zich moy – grekchadan) yer bag’rining chuqir qismidan chiqib keluvchi gazsimon mahsulotlar bilan tuyingan sovishidan magmatik tog’ jinslari hosil bo’livchi va yer qarining asosiy qismini tashkil qiluvchi silikat qorishma. vulkan botilishidan magma yer yuzasiga oqib chiqadi, o’zida erigan o’chuvchi komponentlardan holos bo’ladi va lava deb nomlanadi. zamonaviy tasavvurga ko’ra 50km dan keyin agar yuza sharoitida bo’lganida tog’ jinslari moddalarini eritib yuboradigan 1500 s temperatura bo’lishiga qaramasdan yer butun bir …

2 / 25

akti va sovishi aynan bir jarayonning o’zidir. yer qa'ridagi magmatizim–intruziv yer yuzasidagi–effuziv magmatizm deyiladi. yerning chuqir qa'rida materiyaning rivojlanishidan ajralayotgan energiya hisobiga boruvchi jarayonlar ichki yoki endogen jarayonlar deyiladi endogen jarayonlarning yer qaridagi materiyaning bir formadan boshqa formaga o’tishda uning harakati va bo’linishi natijasida yuzaga keladigan magnitizm, metamorfizm va deformatsiya ko’rinishlarida shakilanada. bu jarayonlarning harakteri va intensivligi borasida so’z borganda bevosita uning otilayotgan vulkan, zilzila, yoriq va boshqa deformatsiyalarning yer yuzasidagi shakillanishini kuzatish lozim. endogen jarayonlarda materiyaning bo’linishi foydali qazilmalarni juda muhim guruhlarini shakillanishiga (ko’pchilik metall rudalarni, slyo’dalarni, qimmatbaho toshlarni va boshqalarni), shuningdek stihiyali fojia ko’rinishlarini keltirib chiqaradi, qaysiki ularni o’rganish ular bilan bog’liq bo’lgan fojialar haqida oldindan ogohlantirish imkonini beradi. shuning uchun endogen jarayonlarni o’rganish faqatgina ilmiy ahamiyatga ega bo’lmasdan balki amaliy ahamiyatga ham ega. endogen jarayonlar chuqur yer qaridan chiqayotgan magmaning shakilanishi va uning yer yuzasiga chiqishi hisobiga yer tarkibini va shaklini o’zgartiradi. relyef ham chuqur magmatik jinslar …

3 / 25

gan jinslarni yerning chuqirroq zonalariga tushib qolishida yuz beradi. masalan, cho’kindi jinslarni yer qaridan chiqayotgan magma yaqiniga ya'ni yuqori tekstura va bosim tasiriga tushib qolishda, yoki bo’lmasa yer qobigining deformatsiyasi natijasida temperatura va bosimning keskin o’zgarishi hisobiga o’zgaradi. yer yuzasida shakillangan jinslar turg’unlik holati juda past ko’rsatgichga ega, jinslarning qayta shakilanishidan avvalgisiga o’hshamaydigan yangi jinslar hosil bo’ladi. bu jinslar metamorfik tog’ jinslari, ularni hosil qiluvchi jarayonga metamorfizm jarayoni deyiladi. metamorfizm jarayoni vaqtida foydali qazilma konlari ham hosil bo’lishi mumkin, misol uchun asbest, talk, mramorlar, ko’pchilik metallar va boshqalar. shunday qilib endogen jarayonlar ya'ni ichki agentlar doimo o’zgartiradi va bir vaqtni o’zida yangi sharoitga turg’un moddalar hosil qiladi, yer yuzasiga shakilangan materiya yer qa'rida turginsiz holatda uchraydi, agar shu muhitga tushib qolsa ularni qayta shakilantiradi. magmatik tog’ jinslari magmani asta-sekin sovib kristallanib qotishdan hosil bo’ladi. silikat tarkibli olovli massa-magma yer qobig’ining chuqur qismlarida paydo bo’lib, har hil gazsimon moddalar va suv …

4 / 25

granit, granodiorit, liparit va hokazo). 2. o’rta jinslar sio2 miqdori 53-64% (siyenit, diorit, trahit va hokazo). 3. asosli jinslar sio2 miqdori 44-53% (gabbro, bazalt, diabaz va hokazo). intruziv tog’ jinslari yer qobig’i orasida hosil bo’lib, keyingi tog’ hosil qiluvchi jarayonlar va chuqur nurashlar natijasida yer yuzasiga chiqib ochilib qoladi. nurash jarayonlarining bunday jinslarga kuchli ta'sir etishi ularning yotish shaklini yoki o’rnini aniqlashga imkon bermaydi. intruziv jinslar yerning ichki qismida qatlamlar orasida turli shakllarni hosil qilishga qarab batolit, shtok, qatlamli, tomir, lakkolit, lopolit, fakolit, dayka kabi turlarga ajratiladi. tog’ jinslarining hossalari ularning ichki tuzilishi va yer po’stida joylashishiga bog’liq. shuning uchun ham ularning struktkra va teksturasini bilish katta ahamiyatga ega. tog’ jinslarining strukturasi deb, ularning ichki tuzilishi, jins tashkil etuvchi mineral zarralarning katta-kichikligi, shakli, miqdoriy nisbati va bu zarralarning bir-biri bilan o’zaro aloqada bo’lishiga aytiladi. tog’ jinslarining teksturasi deb, ularni tashkil etuvchi minera zarrachalarining jinsda fazoviy joylashishi va jinslarning yahlitlik darajasiga …

5 / 25

hishasimon bo’lib, vulkon shishasiga obsidian va pemza kiradi. pemza zichligi 1 gg`sm3 dan kam bo’lgan. oq, kulsimon, sariq tusli ko’piksimon jins. u issiqlik tutuvchi beton, tsement, buyoqlar tayyorlashda ishlatiladi. diorit tula kristallangan donador jins. mineral tarkibi asosan plagioklazdan (65-70 % gacha) iborat rangli minerallar 30 % ni tashkil etib, amfibiol, avgit, biotitlardan iboratdir. gabbro qumtuproqqa tuyinmagan, massiv asosli intruziv jinsdir. gabbro tarkibida asosli plagioklaz (labrador, labrador-bitovnit, anorit), piroksen, amfibol uchraydi. foydalanilgan adabiyotlar 1. islomov o.i. “umumiy geologiya” «o’qituvchi» 1991 yil. 2. shoraxmedov sh.sh. “umumiy va tarixiy geologiya” «o’qituvchi» 1989 yil. 3. qurbonov a.s. “geologiya” «o’qituvchi» 1991 yil. 4. qurbonov a. “geologiya” o’qituvchi 1992 yil. tektonik harakatlar - yer qaʼrida sodir boʻlgan jarayonlar natijasida vujudga kelgan yer poʻsti harakatlari; yer poʻsti va asosan yer mantiyasidati kuchlar taʼsirida sodir boʻlib, poʻstni tashkil etgan jinslarni deformatsiyaga olib keladi. tektonik harakatlar, odatda, deformatsiyaga uchragan togʻ jinslarining kimyoviy tarkibi, fazaviy holati (mineral tarkibi) va ichki …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "endogen geologik jarayonlar"

endogen geologik jarayonlar inturizim magmatizim va tektonik harakatlar reja · endogen geologic jarayonlar. · intruziv magmatizm mohiyati. · intruziv magmatizm shakllari. · magma, uning tarkibi va mohiyati. · tektonik harakarlar tayanch iboralar: magma, lava, intruziya, vulqon, komponent, qorishma, jism, bosim, termodinamik, temperature, planeta, yulduz, tektonik, o’chog’, effuzif, endogen, deformatsiya, intensiv, zilzila, yoriq, materiya, ruda, slyuda, relef, ekzogen, qobig’, massa, tolk, asbest olovli, xamirsimon, turlanish, lakkolit, batolit, shtok, tomir, fakolit, dayka, liparit, tekstura, struktura, lopolit, labrador. magma va lava haqida tushincha. magma (zich moy – grekchadan) yer bag’rining chuqir qismidan chiqib keluvchi gazsimon mahsulotlar bilan tuyingan sovishidan magmatik tog’...

This file contains 25 pages in DOCX format (342.3 KB). To download "endogen geologik jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: endogen geologik jarayonlar DOCX 25 pages Free download Telegram