german tillarining taraqqiyoti

DOCX 32 pages 54.6 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.6 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

1.german tillarining taraqqiyoti. ingliz tili va shu sungari ko’plab tillar hind yevropa tillar oilasiga va german tillar guruhiga kiradi. shunday bo’lsada ularning tovush tarkibi va ko’plab xususiyatlari bir- biridan farqli ravishda rivojlandi va bugungi kugacha yetib keldi. german tillar guruhi umumiy uchta teritorial bo’linmaga ega va bu uch hududiy bo’linmalar : sharqiy , shimoliy , g’arbiy german tillar guruhidir. sharqiy german tilining asosiy tili bu “got”dir. bizning davrimiz boshlarida. gotika haqidagi bilimimiz deyarli butunlay injil va yangi ahdning boshqa qismlarini tarjima qilgan ulfilasga bog’liq bo’ldi. shimoliy germaniya skandinaviya va daniyada tashkil topilgan. uchinchi asrdagi runik yozuvlar tildagi eng qadimiy izlarni saqlab qoldi. avvalgi shaklda odatiy skandinaviya tili to’g’ridan-to’g’ri qadimgi norveyg tili deb nomlanadi. taxminan xi asrdan boshlab lag’javiy farqlar sezilarli bo'lib qoldi. g'arbiy german tili biz uchun ingliz tili tegishli guruh sifatida katta qiziqish uyg'otadi. grimm qonuniga ko’ra quyida tavsiflangan ikkinchi ovozni almashtirish analoglari yordamida german tillari yuqori va quyi …

2 / 32

oteref:1]. [1: waterman. j.t. a history of the german language. seatlle: university of washington press.1966 pp-71] hind yevropa tillar oilasi german guruhi 1-ko’rinish jarangsiz undoshlar p t k jarangsiz frekativlar f þ h lat. pater o.e.fæder (father);lat. tres goth. þreis (three); greek kardia ohg herza (heart) 2-ko’rinish jarangli to’xtam b d g jarangli p t k rus. болото o.e. pōl (pool); lat. duo goth. twai (two); greek. egon o.icl. ek (i) 3-ko’rinish jarangli ajratilgan to'xtashlar, jarangli ajratilmagan to'xtashlar bh dh gh b d g snsk. bhratar o.e. brōþor (brother); lat. frater; snsk. madhu o.e. medu (mead); snsk. songha o.icl. syngva (sing). verner qonuni haqiqiy hind-evropa tilidagi stress holatiga qarab, birinchi undosh siljish natijasida vujudga kelgan ovozsiz frikativlar f-h o'zgarishini tushuntiradi, xususan: hind yevropa tillar oilasi german guruhi: p t k s b ð/d g z/r gk. hepta goth. sibun (seven); gk. pater osc. faðir o.e. fæder gk. dekas goth. tigus …

3 / 32

tadi. hind-yevropa oilasidagi boshqa tillar bilan taqqoslash nemis va nemis bo'lmagan undosh undovlarning muntazam yozishmalarini borligini aniqlashtiradi. proto german tilidagi undosh tovushlarning o'zgarishi birinchi bo'lib jacob grimm tomonidan ishlab chiqilgan fonetik qonun nuqtai nazaridan shakllantirilgan va ko’p hollarda grimm qonuni deb nomlanadi. proto- german tili undoshlardagi o’zgarishlarning boshqa bir muhim qismlari 19-asrning oxirida daniyalik olim carl varner tomonidan kashf qilingan edi. g’arbiy german tillari undoshlar sohasida muhim dalillarni ko’rsatadi va bular “g’arbiy german tilidagi undoshlar cho’zilishi” deb nom olgan. uning mohiyati bunday. har bir undosh tovush ( yolg’iz “r” harfidan tashqari) cho’ziladi, agar oldidan unli va undan keyin ( t) undoshi bo'lsa, masalan, eski inglizcha saetan-setan "set" da bo'lsa, uzaytiriladi. uzaytirishning fonetik mohiyati assimilyatsiya kabi ko'rinadi: undosh (t) oldingi undoshlarga assimilyatsiyalangan.hind yevropa tillaridagi undoshlar cho’zilishiga misollar. saetan> settan (set); staepian > steppan (step); saegian >secgan (say) framian> fremman (fulfill) yuqori german dialektlarida sodir bo’lgan birinchi undoshlar shifti (first) yani birinchi …

4 / 32

o’lsa ham , ikkinchi undoshlar o’zgarishi yani (second consonant shift ) melodiy 5-7-asrlar oralig’ida sodir bo’lgan , asosan, janubdan shimolga qadar harakatlangan. bir necha yuz yillardan keyin, 8- 12- asrlar oralig’ida, yana bir o’zgarish ro’y berdi. shundan ketin german undoshlar sistemasi hozirgi ko’rinishni oldi. bilamizki, oddiy german tilidagi (d) harfi yoki tovushi yuqori german tilidagi (t)da o’zgardi. natijada oddiy german tilida (d) tovushi mavjud bo’lmay qoldi.[footnoteref:5] masalan: oddiy german tili: [5: internet ma’lumoti: http://texte.mediaevum.de/ahd.htm.] got tilida: preis >qadimgi ingliz tilida: prie got tilida: broper > qadimgi ingliz tilida: bropor. yuqori german tili. bular: drei (three), bruder(brother) shunday qilib yuqori german tili undoshlar sistemasidagi bo’shliq second consonant shiftdagi (d) tovushining (t) ga o’zagarishi bilan to’ldirildi. a) so'ralgan so'zlarga yangi [z] kiritildi. aks holda, o'zgarishlar ingliz tilida bo'lgani kabi katta bo'lmagan. b) undosh tovushlarni undovlashtirish (ba'zi pozitsiyalardagi ba'zi undoshlar vokalizatsiya qilingan - ular oldingi unlilarga ta'sir qilgan holda g'oyib bo'lishgan).misol: [r] so'zlarning …

5 / 32

gan pozitsion variantlarni bergan. f, þ yoki s harflari bilan belgilangan fonemalar fonetik holatiga qarab jarangli yoki jarangsizdir. ular, odatda, unli va unli tovushlar o'rtasidagi "intervokalik pozitsiyada" deyiladi. masalan: half [f] – hlaford [v] , (bread) (lord, originally hlafweard – bread-keeper) , зos – зoses [z] , (goose, nom. sing.) (gen.sing.) c harfi bilan belgilangan fonema kamida ikkita variantni berdi - palatal [k '] va velar [k]. aksariyat hollarda bu unlilar oldidan velar undosh va palatal edi. cild (bola), skip (kema), bu erda c palatal undosh undoshni [k '] va shu kabi so'zlarni anglatadi: can (can), alpinist (toqqa chiqmoq) c harfi [k] fonemasining tegishli velar variantini bildirganda. shunga o'xshash izohlarni z harfi bilan belgilangan fonema haqida ham aytish mumkin: bizda berilgan tovushli velar plosiv varianti [g] so'z boshida orqadagi unlilar yoki undoshlar oldida yoki n o'rtasidan keyin so'zning o'rtasida: зod (good), зretan (to greet, to address) зanзan (to go), orqa …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "german tillarining taraqqiyoti"

1.german tillarining taraqqiyoti. ingliz tili va shu sungari ko’plab tillar hind yevropa tillar oilasiga va german tillar guruhiga kiradi. shunday bo’lsada ularning tovush tarkibi va ko’plab xususiyatlari bir- biridan farqli ravishda rivojlandi va bugungi kugacha yetib keldi. german tillar guruhi umumiy uchta teritorial bo’linmaga ega va bu uch hududiy bo’linmalar : sharqiy , shimoliy , g’arbiy german tillar guruhidir. sharqiy german tilining asosiy tili bu “got”dir. bizning davrimiz boshlarida. gotika haqidagi bilimimiz deyarli butunlay injil va yangi ahdning boshqa qismlarini tarjima qilgan ulfilasga bog’liq bo’ldi. shimoliy germaniya skandinaviya va daniyada tashkil topilgan. uchinchi asrdagi runik yozuvlar tildagi eng qadimiy izlarni saqlab qoldi. avvalgi shaklda odatiy skandinaviya ti...

This file contains 32 pages in DOCX format (54.6 KB). To download "german tillarining taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: german tillarining taraqqiyoti DOCX 32 pages Free download Telegram