ko’p ma’noli so’zlarning badiiy adabiyotlarda qo’llanilishi

DOCX 5 sahifa 23,2 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 23,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

mavzu: ko’p ma’noli so’zlarning badiiy adabiyotlarda qo’llanilishi reja: · ko’p ma’nolilik hodisasining yuzaga kelish. · snegdoxa · koʻp maʼnolilik, o‘zbek tilidagi ko‘p ma’noli so‘zlarni vujudga keltiruvchi hodisalarning ko‘pi shu tilning o‘ziga xosdir. ammo bu hodisalarning shundaylari ham borki, ularni deyarli barcha tillarda uchratish mumkin. shuning uchun ham «tilshunoslikka kirish» uchun bag‘ishlangan barcha darsliklarda bu haqda aytilgan fikrlar uchraydi. tilshunoslikda ko‘p ma’noli so‘zlarni vujudga keltiruvchi birdan-bir hodisa ko‘chma ma’noning hosil bo‘lish hodisasi deb ko‘rsatiladi. haqiqatda ham ko‘chma ma’no hosil bo‘lishi ko‘p ma’nolikning yuzaga kelishi uchun asosiy hodisalardan biri hisoblanadi. ba’zi tilshunoslar ma’no kengayishi hodisasini ham ko’p ma’nolikning yuzaga kelishi uchun sabab bo‘luvchi hodisalardai biri deb qaraydilar. biroq bu fikrga qo’shilib bo’lmaydi. chunki ko‘p ma’nolikning yuzaga kelishi birdan ortiq leksik ma’noning hosil bo‘lishi natijasi bo‘lgani holda, ma’no kengayishi faqat birgina ma’noning ichki o‘zgarishidir. ular alohida semantik hodisalar ekani tilshunoslar tomonidan qayd etilgan. ya’ni ko‘p ma’noli so‘z bir so‘z hisobida birdan ortiq leksik …

2 / 5

keladi, deb ko‘rsatiladi. aslida esa bu fikrlarning har ikkisida ham bir narsani, ya’ni evfemizm ham, disfemizm okkazional ma’nolarni hosil qilishi nazarda tutilgan. okkazional ma’no esa polisemantik so‘zlarni vujudga keltirmasligi tilshunoslikda asoslab berilgan. evfemizm va disfemizm natijasida hosil bo‘lgan ma’nolarni faqat okkazional ma’nolar deb ko‘rsatish ham uncha to‘g‘ri emas. chunki o‘zbek tilida evfemizm va disfemizm natijasida hosil bo‘lgan shunday ma’nolar ham borki, ular leksik ma’nolar singari umumlashgan xususiyatga ega. shuning uchun ham ular lingvistik lug‘atlarda qayd etilgan. masalan, o‘zbek xotinlari andisha nuqtai nazaridan erlarini o‘rtoq so‘zi orqali ifoda etadilar. demak, o‘rtoq so‘zi er evfemistik ma’nosiga ega. mazkur o‘rtoq so‘zining evfemistik ma’nolarni leksik bo‘lganligi uchun ham, ular lingvistik lug‘atda qayd etilgan. ko‘rinib turibdiki, evfemizm natijasida ko‘chma ma’no hosil bo‘lishi ham ko‘p ma’nolikning yuzaga kelishi uchun sabab bo‘la olar ekan. disfemizm natijasida ham leksik ma’nolar hosil bo‘ladi. u esa ko‘p ma’nolilik hodisasi vujudga kelishi uchun muhim rol o‘ynaydi. disfemizmning polisemantik so‘zni vujudga keltirish …

3 / 5

xosmi, frazeologik iboranikimi, sintaktik konstruksiyalarnikimi -baribir uning nazariy masalalari bir xil bo‘ladi. polisemiya -bu semasiologik kategoriyadir. til birliklarining ko‘p ma’noliligi aloqa jarayonida sanoqli til vositalari yordamida sonsanoqsiz mazmunlarni (ma’nolarni) ifodalashda insonlar uchun katta imkoniyat- yaratadi. ko‘p ma’nolilik tilga xos ijobiy hodisa bo‘lib, u aloqa jarayonida insonlarga xalaqit bermaydi, balki yordam beradi. ko‘p ma’noli so‘zlar o‘zbek tilida tilning quyidagi hodisasi natijasida vujudga keladi: 1. ko‘chma ma’no hosil bo‘lishi natijasida; 2. evfemizm va disfemizm natijasida; 3. affiksatsiya natijasida. so‘zlarning ko‘chma ma’nolari biror predmet, voqelik, belgi, harakat va holat kabilarning nomini yana shunday boshqa predmet, voqelik, belgi, harakat va holat kabilarga ko‘chirish orqali hosil bo‘ladi. demak, biror nom egasi nomga ega bo‘lmaganni (yoki boshqacha nomlash uchun) o‘ziga nomdosh qilib oladi, natijada nomdosh bo‘luvchi hisobiga ko‘chma ma’no hosil bo‘ladi. ko‘rinib turibdiki, ko‘chma ma’no hosil bo‘lishida ikki ob’ektning o‘zaro munosabati asosiy rol o‘ynaydi. mazkur ikki ob’ektning biri —nomdoshlovchi, ikkinchisi — nomdoshlanuvchidir. nomdoshlovchi bilan nomdoshlanuvchi o‘rtasidagi …

4 / 5

etmon – «jangchi» ma’nosida), hayvonlarning biror a’zosi nomini o`sha hayvonni ifodalash uchun (bosh, tuyoq), meva nomini shu mevani beradigan daraxtni anglatish uchun (yong`oq, olma, nok, uzum) qo`llash yoki, aksincha, butun nomini qismni anglatish uchun (qo`l so`zini «barmoq» ma’nosida) qo`llash kabi miqdor munosabatlariga asoslanadi. koʻp maʼnolilik, polisemiya — til birliklarining birdan ortiq maʼnoga ega boʻlishi. koʻp maʼnolilik — koʻp qirrali va murakkab hodisa. deyarli har bir soʻzning lugʻaviy maʼno taraqqiyoti aniq, individual yondashishni, izohlashni talab qiladi. koʻp maʼnolilik maʼnosi faqat matnda bilinadi. onamning koʻzi hali yaxshi koʻradi (aʼzo); buloqning koʻzi, igvaning koʻzi (teshik); uzukning koʻzi (uzukka qoʻyilgan tosh); taxtaning koʻzi (taxtadagi doira shakl). koʻp maʼnolilik ikki yoʻl bilan hosil boʻladi: 1) soʻzning yangi maʼno kasb etishi natijasida. mas, yer soʻzi dastlab bir maʼnoli boʻlgan, qolgan maʼnolar soʻzning maʼno tarkibi taraqqiyoti natijasida paydo boʻlgan; 2) koʻp maʼnoli soʻzdan yoki koʻp maʼnoli qoʻshimcha vositasida soʻz yasalishi natijasida. koʻp maʼnoli soʻzlar qancha maʼnoga ega …

5 / 5

ko’p ma’noli so’zlarning badiiy adabiyotlarda qo’llanilishi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ko’p ma’noli so’zlarning badiiy adabiyotlarda qo’llanilishi" haqida

mavzu: ko’p ma’noli so’zlarning badiiy adabiyotlarda qo’llanilishi reja: · ko’p ma’nolilik hodisasining yuzaga kelish. · snegdoxa · koʻp maʼnolilik, o‘zbek tilidagi ko‘p ma’noli so‘zlarni vujudga keltiruvchi hodisalarning ko‘pi shu tilning o‘ziga xosdir. ammo bu hodisalarning shundaylari ham borki, ularni deyarli barcha tillarda uchratish mumkin. shuning uchun ham «tilshunoslikka kirish» uchun bag‘ishlangan barcha darsliklarda bu haqda aytilgan fikrlar uchraydi. tilshunoslikda ko‘p ma’noli so‘zlarni vujudga keltiruvchi birdan-bir hodisa ko‘chma ma’noning hosil bo‘lish hodisasi deb ko‘rsatiladi. haqiqatda ham ko‘chma ma’no hosil bo‘lishi ko‘p ma’nolikning yuzaga kelishi uchun asosiy hodisalardan biri hisoblanadi. ba’zi tilshunoslar ma’no kengayishi hodisasini ham ko’p ma’nolikning yuzaga ke...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (23,2 KB). "ko’p ma’noli so’zlarning badiiy adabiyotlarda qo’llanilishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ko’p ma’noli so’zlarning badiiy… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram