biologik faol moddalar kimyosi fanining maqsad va vazifalari

DOCX 11 pages 449.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 449.1 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

1. kirish. biologik faol moddalar kimyosi fanining maqsad va vazifalari. o’zbekiston respublikasi hukumati fanlar - biokimyo, shuningdek biotexnologiya, mikrobiologiya, virusologiya sohalarining rivojlanishiga katta ahamiyat bermoqda. jumladan, o’zbekiston respublikasi prezidenti sh.m.mirziyoyevning 2017-yil fevral oyida akademiklar bilan bo’lib o’tgan uchrashuvida bu sohalami rivojlantirish kerakligi alohida ta’kidlab o’tildi. biologik kimyo, ya’ni biokimyo biologiya fanining eng muhim sohalaridan biri bo’lib, u tirik organizmlar qanday kimyoviy moddalardan tashkil topganligini va ular hayotiy jarayonlarda qanday o’zgarishini tekshiradi. biokimyo biologiya bilan kimyoni bir-biriga bog’lovchi oraliq fan hisoblanadi. ma’lumki, biologiya hayotni paydo bo’lishi va rivojlanish qonuniyatlarini, hayotiy hodisalarai o’rganadi. hayotiy hodisalar esa faqat kimyo va fizika qonunlari asosida tushuntiriladi. biokimyo fani tirik organizmlarda kechadigan kimyoviy jarayonlarni ana shu qonunlar yordamida o’rganadi. demak, biokimyo — hayot kimyosi barcha yirikmayda tirik organizmlar kimyosi demakdir. biokimyo, moddalar almashinuvi jarayoni qommiyatlarini o’rganish, tirik organizmlar hayot faoliyatining mohiyatini tushuntirish uchun bir qator fanlaming, ya’ni organik, fizik va kolloid kimyo, fiziologiya, biofizika, radiobiologiya, molekulyar …

2 / 11

shtiradigan birikmalardir. biologik faol moddalar – kimyoviy moddalar hisoblanib, fiziologik faollikka ega. bfmlar ma’lum spetsifik faolikka ega bo’lib, organizmdagi katalitik (fermentlar, vitaminlar, kofermentlar), energetik (uglevodlar,lipidlar), plastik (uglevodlar, lipidlar, oqsillar), boshqaruvchi (gormonlar, peptidlar) yoki boshqa funksiyani bajaradilar yoki shu jarayonlarga bevosita yoki bilvosita ta’sir etish xususiyatlariga egadirlar. barcha biologik faol moddalar ma'lum darajada tananing funksiyalariga ta'sir qiladi, ma'lum ta'sirga erishishga yordam beradi.biologik faol birikmalarning eng katta miqdori o'simlik manbalarida uchraydi. bunday moddalar fitokomponentlar deb ataladi. ular metabolik jarayonlarga ta'sir ko'rsatadi va tanaga kirgn begona moddalarni zararsizlantirishga yordam beradi. bundan tashqari, ular erkin radikallarni bog'lashi mumkin. 3.biologik faol birikmalarning sinflanishi. biologik kimyoning asosiy vazifasi molekulyar darajadagi zaminiy, umumbiologik masalalarni hal etishdan iborat. insonning ekosistemaga bog‘liqlik muammosini hal etishi, ularni nafaqat bilishi, balki ulardan muhofaza bo‘lishi va foydalana olishi kerak. biokimyo fani 3 bo‘limdan iborat: 1. statik biokimyo. 2. dinamik biokimyo. 3. funksional biokimyo. statik biokimyo tirik organizm tarkibiga kiruvchi moddalarning kimyoviy tarkibi …

3 / 11

ng professori, akademik k. s. kirxgof unayotgan arpa donidan ajratilgan shira tarkibida kraxmalni shakargacha parchalovchi maxsus modda borligini isbotladi. murakkab birikmalarning, ayniqsa, oqsillaming kimyoviy tuzilishini aniqlashda nemis olimi e. fisheming (1852— 1919) ishlari alohida ahamiyatga ega. u uglevodlar, yog’lar, oqsillaming struktnra tuzilishini aniqlash ustida ko’pgina ishlar qildi. aminokislotalar bir-biri bilan peptid bog’lar orqali birikishini juda ko’p tajribalarda aniqladi. fisher sun’iy yo’l bilan bir qator polipeptidlami sintezlab oldi. nuldein kislotalaming kashf etilishi shveytsar olimi f. misher (1844—1895) nomi bilan bog’liq. vitaminlaming topilishi biokimyoning rivojlanishida ayniqsa katta ahamiyatga ega bo’ldi. ulaming kashf etilishi rus olimi n. i. lunin (1854—1937) nomi bilan bog’liq. nafas olish va spirtli bijg’ish jarayonlari mexanizmini puxta o’rgangan olimlardan a.n.bax, v, i. palladin va v.a.engelgard biokimyoning rivojlanishiga ulkan hissa qo’shdilar. bax nafas olish kimyosiga oid muhim tadqiqotlar olib borib, o’zining bir qancha asarlarida tirik organizmlar tarkibidagi organik moddalaming oksidlanishida hamda nafas olish jarayonlarida erkin kislorod ishtirok etishini isbotlab berdi. …

4 / 11

al-xorazmiy va boshqa vatandoshlarimizning tabobatdagi ishlari abu ali ibn sino 1020 yilda 5 jildlik «al-qonun» («tib qonunlari») kitobini yozadi. bu kitobning ii jildi oddiy, v jildi esa murakkab dorilarga bag‘ishlangan bо‘lib, kitobning ii jildida о‘sha zamonda tibbiyotda ishlatiladigan 811 ta dorivor о‘simliklar, ulardan va hayvonlardan olingan mahsulotlar hamda mineral dorivor vositalar ta’riflangan. kitobda keltirilgan dorivor о‘simliklar soni 500 tadan, о‘simliklardan olingan dorivor vositalar soni 40 tadan oshadi. «al-qonun» kо‘pgina ovrupo tillariga tarjima kilingan bо‘lib, fakat lotin tilining о‘zida 16 marta chop etilgan. xvi asrgacha ovrupo vrachlari undan qо‘llanma sifatida foydalanganlar. osiyo mamlakatlarida, ayniqsa tabobatda va an’anaviy tibbiyotda hozirda ham «al-qonun»dan keng foydalanilmoqda.qomuschi olim abu rayhon beruniy umrining oxirgi yillarida «kitob as-saydana fit-tibb», ya’ni «tibbiyotda farmakognoziya» asarini yaratadi. bu asarda о‘sha davrning sharq tabobatida qо‘llaniladigan 674 ta dorivor о‘simlik va 90 ta о‘simlik mahsulotlari tо‘g‘risida fikr yuritiladi. bulardan tashqari, «saydana»da yana 104 ta hayvonlardan olingan mahsulotlar hamda shu vaqtgacha tо‘g‘ri aniqlanmagan …

5 / 11

tutlarida amalga oshirilayotgan ishlar haqida.respublikamizda biokimyo keng ko’lamda rivojlanib bormoqda. bu sohada bevosita katta xizmat qilgan olimlardan akademik yo.x.to’raqulov, t.s.soatov, a.i.imomaliev, n.n.nazirov, yu.s.nosirov, a. j.x.xamidov, a.p.ibrohimov, b.o.toshmuhamedov, a.abdukarimov, a.qosimov, a.g’.xolmurodov va boshqa ko’pgina olimlar biokimyoni rivojlantirishga katta hissa qo’shdilar. yo.x.to’raqulov respublikamizda biokimyo va endokrinologiya ilmiy tadqiqot institutlarini ochilishiga bevosita asos solgan va oily o’quv yurtlarida biokimyo kafedralarini tashkil qilishda jonbozlik ko’rsatgan olimdir. uning ilmiy ishlari gormonlar biokimyosiga bag’ishlangan. uning tadqiqotlari “zamonaviy biologiya, tibbiyot, biokimyo, biofizika, radiobiologiya va endokrinologiya” fanlarining orginal yo’nalishlariga bag’ishlangan. qalqonsimon bez kasalliklarida radioaktiv yod yordamida o’tkazilgan klinik-biokimyoviy ishlari uchun nu&zli davlat mukofotiga sazovor bo’lgan. o’zbekistonda xizmat ko’rsatgan fan arbobi, professor d.n.sohibov respublikamizning birinchi kimyogar olimlaridandir. olimning ilmiy ishlari asosan ilon zaharidan turli biologik faol moddalar ajratib olish, ulaming organizmga ta’sir etish mexanizmini o’rganishga bag’ishlangan. a.a.imomalievning ilmiy ishlari o’simliklar defoliatsiyasi va o’simliklarda meva shakllanishi va to’kilishi fiziologiyasi, g’o’zada hosil to’planishi, oziqlanish jarayonlari, paxta tolasi sifatini oshirish, paxtachilikda defoliantlar, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik faol moddalar kimyosi fanining maqsad va vazifalari"

1. kirish. biologik faol moddalar kimyosi fanining maqsad va vazifalari. o’zbekiston respublikasi hukumati fanlar - biokimyo, shuningdek biotexnologiya, mikrobiologiya, virusologiya sohalarining rivojlanishiga katta ahamiyat bermoqda. jumladan, o’zbekiston respublikasi prezidenti sh.m.mirziyoyevning 2017-yil fevral oyida akademiklar bilan bo’lib o’tgan uchrashuvida bu sohalami rivojlantirish kerakligi alohida ta’kidlab o’tildi. biologik kimyo, ya’ni biokimyo biologiya fanining eng muhim sohalaridan biri bo’lib, u tirik organizmlar qanday kimyoviy moddalardan tashkil topganligini va ular hayotiy jarayonlarda qanday o’zgarishini tekshiradi. biokimyo biologiya bilan kimyoni bir-biriga bog’lovchi oraliq fan hisoblanadi. ma’lumki, biologiya hayotni paydo bo’lishi va rivojlanish qonuniyatlarini,...

This file contains 11 pages in DOCX format (449.1 KB). To download "biologik faol moddalar kimyosi fanining maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik faol moddalar kimyosi … DOCX 11 pages Free download Telegram