gaz lazеrlari va ularning qo'llanilishini o'rganish

DOCX 40 pages 3.1 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type DOCX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

ўзбeкистон рeспубликаси олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги қарши давлат унивeрситeти физика факультети физика йўналиши 2 - курс 022 - 9 - гуруҳ талабаласи худайбердиев асилбекнинг оптика фанидан ,, газ лазерлари ва уларнинг қўлланилишини ўрганиш ” мавзусидаги ( курс иши ) бажарди: худайбердиев асилбек қабул қилди: проф. б. қўйлиев қарши-2024 газ лазерлари ва уларнинг қўлланилишини ўрганиш мундарежа: киpиш................................................................................................................. 3 1. лазерларнинг тузилиши ва унинг ишлаш тамойили.................................. 6 2. газли лазерлар. не -ne лазери..................................................................... 11 3. лазерларнинг қўлланилиш соҳалари.......................................................... 26 хулоса……………………………………………………………………….. 33 фойдаланилган асосий адабиётлар…………………………. 35 киpиш лазер сўзи инглизча “ласер” сўзидан олинган. ,,ласер” сўзи эса ,,light amplification by stimulated emission of ratiation” иборасининг бош ҳарфларидан олинган бўлиб ,,мажбурий нурланиш туфайли ёруғликнинг кучайиши” ма‟носини англатади. лазер нурланиши ультрабинаша, инфрақизил ва кўзга кўринадига диапазондаги электромагнит тўлқинлардир. бу тўлқинлар атом ва молекулаларнинг мажбурий (стимулланган) нурланишига асосланиб ҳосил қилинади. бундай нурланиш ҳосил қилувчи қурилмани лазер ёки оптик квант генератор (окг) дейилади. совет физиги в.а.фабрикант …

2 / 40

шлатиладиган ишчи материалларни лазер материаллар дейилади ёки уларни фаол (актив) моддалар деб аталади. фаол муҳит сифатида ёқут кристали (рубин) ишлатиладиган лазер 1960-йил яратилди. кейинги кашфиётларда неон не ва гелий ҳе газлари арлашмаси қўлланиладиган лазер (1960-й), неодим нд2+3 ионлари қўшилган силикат шиша қўлланилган лазер (1961-й), яримўтказгич бирикма кальций-мишякли cаас кристаллари қўлланилган лазер (1962-й), анорганик суюқликдаги неодим эритмаси селеноксихлорид сеоcл2 ва органик бўёқ эритмалари ишлатиладиган лазерлар (1966-й) яратилди. 1974 йилга келиб фаол моддалар (лазер материаллар) сони 200 га етган эди [1]. ўта стабил лазерлар частоталар оптик сатандартининг асосидир, лазер сейсмографи, гравиметрлар, аниқ физик приборлар асоси ҳисобланадилар. частотасини ўзгартириб созланадиган лазерлар (бўёқ моддали лазерлар) спектроскопияда инқилобий ўзгаришга олиб келди. улар спектроскопияда ажрата олиш қобилятини кучайтиришга, усуллар сезгирлигини орттиришга асос бўлиб, хатто алоҳида атом спектрини олишга имкон яратдилар (лазер спектроскопияси, ночизиқли спектроскопия ва бошқалар). лазер локаторлар атмосфера турли қатламларида ифлосланишни аниқлаш ва уларни бартараф этиш ва бошқаришга ёрдам беради, таъсир тезлигини аниқлаш, атмосфера харорати …

3 / 40

, геологик изланишларда, автоматик бошқарув ишларида, саноатда автоматик назорат ишларида (деталларни санаш), жисмлар сиртинишикастсиз назорат қилишда кенг қўлланилмоқда. шунингдек, лазерлар тиббиётда қўлланила бошланди. квант генераторларини одамларни даволашда қўллаш ҳақида гап кетганда, леон голдманни эсламаслик мумкин эмас. у лазер тиббиётининг "отаси" сифатида танилган. биргаликда радиация манбаи ихтиро қилинганидан бир йил ўтгач, голдман уни тери касалликларини даволашда қўллаган биринчи тадқиқотчи бўлди. олим томонидан қўлланилган усул лазер дерматологиясининг кейинги ривожланишига йўл ochdi.uning 60-йилларнинг ўрталарида олиб борган тадқиқотлари ретинали жарроҳликда ёқут квант генераторини ишлатишга ва когерент нурланишнинг терини бир вақтнинг ўзида кесиб ташлаш ва қон томирларини муҳрлаш, қон кетишини чеклаш каби кашфиётларга олиб keldi.faoliyatining катта қисмини cинcиннати университетида дерматолог сифатида ўтказган голдман америка тиббиёт ва жарроҳлик соҳасида лазерлар жамиятига асос солди ва лазер хавфсизлиги учун асос яратишга ёрдам берди [1]. курс ишининг мақсади: лазер физикаси фани бўйича назарий билимни ошириш ва амалий кўникмалар ҳосил қилиш. курс ишининг долзарблиги: бўлажак физика ўқитувчисига зарур бўлган даражада …

4 / 40

учун бандликтушунчасини киритайлик. бирлик ҳажмдаги бир хил энергетик ҳолатга эга бўлган атомлар сонини бандлик деб аталади. икки энергетик сатҳи мос равишда 1 ва 2 га тенг атом системасининг бандликлари n1 ва n2 бўлсин. бу муҳит орқали z ўқи бўйлаб частотаси 2 → 1 ўтиш частотасига тенг бўлган монохроматик тўлқин тарқалaѐтган бўлсин. мажбурий нурланиш натижасида бирлик вақтда бирлик ҳажмдаги 2 → 1 ўтишлар сони w2,1n2 = σ2,1 in2 га тенг бўлади ( σ2,1 мажбурий ютиш кўндаланг кесим юзаси). тескари йўналишдаги 1 → 2 мажбурий ўтишлар сони эса w1,2n1 = σ1,2 in1 бўлади. атом системаси dz қалинликка эга бўлса (1-расм), нурланиш интенсивлигининг ўзгариши (1) ифода орқали аниқланади. 1 – расм. актив муҳитда тарқалаётган тўлқин интенсивлигининг ўзгариши. бу ерда (2) бу катталикни ҳар бир сатҳлардаги бандликлар фарқи дейиш мумкин. ∆ > 0 бўлган ҳолда юқориги 2-сатҳнинг бандлиги 1-сатҳнинг бандлигидан катта бўлади, яъни ∆ > 0 га эга муҳит инверс бандликка эга муҳит дейилади …

5 / 40

иенти 100%, иккинчисини қайтариш коэффициенти 30-40% бўлган кўзгулар орасига жойлаштирилади. кўзгулар фаол муҳит учун мусбат қайта боғланишни амалга оширади. натижада кўзгуларга перпендикуляр йўналишда тарқалаѐтган ясси тўлқин фаол муҳит орқали кўп марта ўтади ва ҳар ўтишида кучайиб боради. кучайган тўлқин қисман қайтарувчи кўзгу орқали лазердан чиқади. 2-расм. лазернинг тузилиши.1 - лазер моддаси (фаол муҳит), 2юқори кучланишли манба, 3 - кўзгу, 4 - ярим шаффоф кўзгу, 5 - лазер нури. генерация ҳосил бўлиши учун фаол муҳитнинг кучайтириши лазердаги барча йўқотишлардан катта бўлиши керак. генерация - бу тескари алоқа мавжуд бўлганда мажбурий ѐруғлик чиқариш натижасида когерент электромагнитик тўлқинларнинг ҳосил бўлишидир. бу йўқотишлар нурнинг муҳитда ютилиши ва қисман кўзгулар орқали чиқиб кетиши билан боғлиқдир. у ҳолда кучайтириш коэффициенти қуйидагига тенг бўлади: (5) фаол муҳит орқали бир марта ўтишдаги кучайиш e га тенг бўлади. l-фаол муҳитнинг узунлиги. агар йўқотишлар фақат нурланишнинг кўзгулар орқали чиқиб кетиши билан боғлиқ деб ҳисобланса, генерация нурланишининг ҳосил бўлиши (6) шарт …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gaz lazеrlari va ularning qo'llanilishini o'rganish"

ўзбeкистон рeспубликаси олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги қарши давлат унивeрситeти физика факультети физика йўналиши 2 - курс 022 - 9 - гуруҳ талабаласи худайбердиев асилбекнинг оптика фанидан ,, газ лазерлари ва уларнинг қўлланилишини ўрганиш ” мавзусидаги ( курс иши ) бажарди: худайбердиев асилбек қабул қилди: проф. б. қўйлиев қарши-2024 газ лазерлари ва уларнинг қўлланилишини ўрганиш мундарежа: киpиш................................................................................................................. 3 1. лазерларнинг тузилиши ва унинг ишлаш тамойили.................................. 6 2. газли лазерлар. не -ne лазери..................................................................... 11 3. лазерларнинг қўлланилиш соҳалари..............................................

This file contains 40 pages in DOCX format (3.1 MB). To download "gaz lazеrlari va ularning qo'llanilishini o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: gaz lazеrlari va ularning qo'll… DOCX 40 pages Free download Telegram