arman adabiyoti

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662585590.doc αζαρ arman adabiyoti arman xalqi zakavkazye, turkiya, eron, hindiston va amerika mamlakatlarida yashab keladi. bu xalq noyob qadimiy, boy, yozma va og`zaki ijod namunalariga ega. folklor asarlari ichida ertak, qo`shiq va termalar, epik dostonlar va afsonalar, maqol va boshqa hikmatli so`zlar ko`p uchraydi. ertaklarning qahramonlari – kishi umrini uzaytiradigan olmalar,, uchar otlar – tulporlar, qo`rqmas aka-uka botirlar, fidokor mehnatkashlar, adolatli va zolim podsholardir. masalan, ”azaran bulbul” ertagida yovuz kuchlar tomonidan toptalgan, talangan bog` va gulzorlar bahor timsoli bo`lgan olov qushcha qo`shig`idan qayta ko`kara boshlaydi, gulga kiradi. arman xalq dostonlari boshqa xalqlar folklori asarlari kabi katta tarixiy va tarbiyaviy ahamiyatga ega. bularning ichida eng mashhuri – ”sosunlik dovud” dostonidir. unda viii-x asrlarda arab bosqinchilariga qarshi olib borilgan ozodlik kurashi zo`r badiiy mahorat bilan kuylangan. ertak va epik asarlardan tashqari arman folklorida marosim qo`shiqlari ham anchagina. ularning asosiy mavzusi – chin sevgini tarannum etish, mehnatni ulug`lash, jamiyatdagi nuqsonlarni hajv o`ti bilan …

sonparvarlik ruhi bilan sug`orilgan asarlar paydo bo`la boshladi. bu, ayniqsa, grigor narekatsi ijodida (uning ”qo`shiqlar”, “fojialar kitobi”da) yaqqol ko`zga tashlandi. xi asrda armaniston yana mustaqilligini yo`qotdi: endi u vizantiyaga qaram bo`lib qoldi. ko`p o`tmay saljuqiylar (turk-og`uz sultonlari) bostirib kirdilar. xii asrga kelib, gruziya yordamida yana mustaqillikni qo`lga kiritdi. yana dunyoviy adabiyot rivoj topa boshladi. masalchi mxitar gosh asarlarida feodal tarqoqlikni qoralab, markazlashgan davlat tuzishga chaqirdi. xiii asr arman adabiyoti tarixida reaksion va progressiv yo`nalishlar vakillari o`rtasida kurash keskinlashdi. gumanistik adabiyot namoyandalari frik va konstantin yerznkatsi panteistik (sufiyona) ruhdagi ishqiy lirik she`rlarni yozdilar. vardan aygeksi xalq latifalaridan foydalanib yozgan masallarida feodallar va cherkovga qarshi chiqdi, realistk hajvchilikni rivojlantirdi. xiv-xviii asrlarda dunyoviy adabiyot izchil rivojlana bordi. bu davrning eng mashhur shoiri sayat nova arman, gruzin, ozarbayjon tillarida yozgan asarlarida xalqlar do`stligi va vatanga muhabbat g`oyalarini tarannum etdi. xix asr boshlarida armaniston ham gruziya va ozarbayjon (keyinchalik o`rta osiy mamlakatlari) ga o`xshab rossiyaga …

gersen va n.ogarevlar bilan do`stona aloqada bo`lishi hamda rus revolyutsion-demokratlari asarlarini mutolaa qilib, ulardan ilhomlanib ijod qilishi sabab bo`lgan edi. chor hukumati nalbandyanni uning revolyutsion faoliyati uchun zindonga tashladi. arman adabiyotining yirik vakili sanalgan o.tumanyan rus va dune adabiyoti klassiklari ning ijodi bilan qiziqdi. pushkin, jorj bayron, v.shekspir asarlaridan tarjimalar qildi. ularga ergashib o`zi ham “artavazd ii”, “shoh ovanes” nomli tarixiy dramalarini yozishga kirishdi. x.abovyan, m.nalbandyan an`analarini izchillik bilan davom ettirdi, xalq og`zaki ijodi motivlaridan barakali foydalandi 60-yillarda armanistonda realistik dramaturgiya taraqqiy etdi. uning yirik namoyandasi buyu karman dramaturgi gabriel sundukyan edi. a.s.griboyedov, n.v.gogol va a.n.ostrovskiylar nomi bilan bog`liq bo`lgan rus klassik dramaturgiyasi an`analari asosida tarbiyalangan g.sundukyan o`zining ”pepo”, “buzilgan uy”, “yana bir qurbon”, “xatabala” nomli sahna asarlarida burjuaziya muhitidagi jiddiy ijtimoiy ziddiyatlarning dramatik tasvirini yaratdi, arman burjuaziyasining chirik axloqi va yaramas urf-odatlarini ayovsiz fosh etdi. g.sundukyanning zamondoshi a.paroyan realistik proza va dramaturgiyaning g`arbiy arman adabiyotidagi yirik arbobi edi. u …

hi tanqidiy realizm bo`lib qoldi. nosi rva dramaturg shervonzoda “xaos”, “vardan argumyan” kabi qissa va romanlarida savdogarlar, sanoatchi boylar, amaldorlar, ruhoniylar, ishchilar obrazlarini yaratdi. uning arman xalqi hayoti tarixi haqqoniy yoritilgan ajoyib sahna asarlari ko`p tillarga tarjima qilindi. bir necha yillar davomida shervonzodaning “nomus” dramasi toshkentdagi hamza nomidagi teatr sahnasida zo`r muvaffaqiyat bilan ko`rsatilmoqda. xx asr boshlarida yerevanda ”murch” (“bolg`a”) nomli oylik jurnal chiqa boshladi. uning atrofida uyushgan a.isaakyan, o.tumanyan, akop akopyan, derepin demirchyanlar arman demokratik adabiyoti taraqqiyotiga katta hissa qo`shdilar. ayniqsa, o.tumanyan o`zining to`rtliklari, doston, masal, ertaklarida klassik adabiyot an`analarini davom ettirdi. “anush”, “eski kurash” va “sosunlik dovud” syujeti asosida yozilgan dostonlarini ko`rsatish mumkin (qiyos uchun: anorning “qo`rqud kitobi”, s.lipkinning “manas velikodushniy” asarlari). shu davrlarda g`arbiy armaniston adabiyotiga g`arbiy yevropa simvolistlarining ta`siri sezildi. lekin mahalliy simvolistlar m.metsarens, d.varujan, r.sevan va boshqalar arman klassik adabiyoti an`analaridan ham voz kechmadidar. ularning asarlarida xalq milliy ozodlik kurashi g`oyalarini tarannum qilish katta o`rin …

iya ham rivojlanib bordi. uning eng yaxshi namunalarini yaratgan a.shervonzoda (“morganning otaxoni”), d.demirchyan (“dovyurak nazar”), l.sagatelyan (“bir parcha yer uchun”), s.bagdasaryan (“qonli sahro”) komediyalarida o`tkir siyosiy problemalar ko`tarib chiqildi. xalq og`zaki ijodi materiallaridan keng foydalanish sahna asarlarining uzoq vaqt sahnadan tushmasligi uchun sabab bo`lishi isbot etildi. 30-yillar arman adabiyoti hamma adabiy janrlarda respublika va uning xalqi hayotida yuz berayotgan tub ijtimoiy o`zgarishlarni hamda arman xalqining mashaqqatli va qahramonona o`tmishini aks ettiruvchi salmlqdor asarlarning yaratilishi bilan o`tgan davrlardagi adabiyotdan farq qiladi. masalan, ”oltmishinchi gorizontal” (v.alazan), “atsavan” (n.zaryan) romanlarida armanistonning shahar va qishloqlaridagi yangi kishilarning axloqi, mehnatga yangicha munosabati, sinfiy kurash, sevgi, oilaviy munosabatlar ko`z o`ngimizda gavdalanadi. bu romanlar bilan m.sholoxovning ”ochilgan qo`riq”, a.qahhorning “qo`shchinor chiroqlari”, tojik prozaigi jalol ikromiyning “shodi” asarlaridagi mavzu va g`oyaviy mazmun o`xshashligini qayd etish mumkin. 30-yillarning oxirida “sosunlik dovud” xalq qahramonlik dostonining 1000 yilligini noshonlash munosabati bilan arman xalqining o`tmish madaniy merosiga qiziqish kuchaydi. bu ulkan doston …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "arman adabiyoti"

1662585590.doc αζαρ arman adabiyoti arman xalqi zakavkazye, turkiya, eron, hindiston va amerika mamlakatlarida yashab keladi. bu xalq noyob qadimiy, boy, yozma va og`zaki ijod namunalariga ega. folklor asarlari ichida ertak, qo`shiq va termalar, epik dostonlar va afsonalar, maqol va boshqa hikmatli so`zlar ko`p uchraydi. ertaklarning qahramonlari – kishi umrini uzaytiradigan olmalar,, uchar otlar – tulporlar, qo`rqmas aka-uka botirlar, fidokor mehnatkashlar, adolatli va zolim podsholardir. masalan, ”azaran bulbul” ertagida yovuz kuchlar tomonidan toptalgan, talangan bog` va gulzorlar bahor timsoli bo`lgan olov qushcha qo`shig`idan qayta ko`kara boshlaydi, gulga kiradi. arman xalq dostonlari boshqa xalqlar folklori asarlari kabi katta tarixiy va tarbiyaviy ahamiyatga ega. bularning ichida e...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "arman adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: arman adabiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram