kompyuter viruslari va antiviruslar

DOCX 9 pages 27.4 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.4 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

kompyuter viruslari va antiviruslar reja: 1. kompyuter viruslari va virusdan himoyalanish muammolari. 2. kompyuter viruslarining bajarilish davri 3. virusga qarshi dasturlarning turlari 4. virusga qarshi himoya tizimi tayanch atamalar: fayl virusi, kompyuter virusi, makro virus, polimorfik virus, yuklovchi virus. kompyuter virusining ko’p ta’riflari mavjud. birinchi ta’rifni 1984-yili fred koen bergan: “kompyuter virusi – boshqa dasturlarni, ularga o’zini yoki o’zgartirilgan nusxasini kiritish orqali, ularni modifikasiyalash bilan zararlovchi dastur. bunda kiritilgan dastur keyingi ko’payish qobiliyatini saqlaydi”. virusning o’z-o’zidan ko’payishi va hisoblash jarayonini modifikasiyalash qobiliyati bu ta’rifdagi tayanch tushunchalar hisoblanadi. kompyuter virusining ushbu xususiyatlari tirik tabiat organizmlarida biologik viruslarning parazitlanishiga o’xshash. hozirda kompyuter virusi deganda quyidagi xususiyatlarga ega bo’lgan dasturiy kod tushuniladi: · asliga mos kelishi shart bo’lmagan, ammo aslining xususiyatlariga (o’z-o’zini tiklash) ega bo’lgan nusxalarni yaratish qobiliyati; · hisoblash tizimining bajariluvchi obyektlariga yaratiluvchi nusxalarning kiritilishini ta’minlovchi mexanizmlarning mavjudligi. ta’kidlash lozimki, bu xususiyatlar zaruriy, ammo yetarli emas. ko’rsatilgan xususiyatlarni hisoblash muhitidagi zarar keltiruvchi …

2 / 9

tashkil etish xususiyatidan foydalanadi. yuklama viruslar o’zini diskning yuklama sektoriga (boot - sektoriga) yoki vinchesterning tizimli yuklovchisi (master boot record) bo’lgan sektorga yozadi. yuklama viruslar tizim yuklanishida boshqarishni oluvchi dastur kodi vazifasini bajaradi. makroviruslar axborotni ishlovchi zamonaviy tizimlarning makro-dasturlarini va fayllarini, xususan microsoft word, microsoft excel va h.z., kabi ommaviy muharrirlarning fayl-hujjatlarini va elektron jadvallarini zararlaydi. tarmos viruslari o’zini tarqatishda kompyuter tarmoqlari va elektron pochta protokollari va komandalaridan foydalanadi. ba’zida tarmoq viruslarini “kurt” xilidagi dasturlar deb yuritishadi. tarmoq viruslari internet-qurtlarga (internet bo’yicha tarqaladi), irc-qurtlarga (chatlar, internet relay chat) bo’linadi. kompyuter viruslarining ko’pgina kombinasiyalangan xillari ham mavjud. masalan, tarmoqda makrovirus tahrirlanuvchi hujjatlarni zararlaydi, hamda o’zining nusxalarini elektron pochta orqali tarqatadi. boshqa bir misol sifatida fayl-yuklama viruslarini ko’rsatish mumkinki, ular fayllarni hamda disklarning yuklanadigan sektorini zararlaydi. viruslarning hayot davri. har qanday dasturdagidek kompyuter viruslari hayot davrining ikkita asosiy bosqichini saqlanish va bajarilish bosqichlarini ajratish mumkin. saqlanish bosqichi. virusning diskda u kiritilgan obyekt …

3 / 9

riladi. masalan, agar foydalanuvchi virus bo’lgan dasturiy faylni ishga tushirsa, ravshanki, virus kodi ushbu fayl qismi sifatida xotiraga yuklanadi. oddiy holda, virusni yuklash jarayoni – diskdan operativ xotiraga nusxalash bo’lib, so’ngra boshqarish virus badani kodiga uzatiladi. bu harakatlar operasion tizim tomonidan bajariladi, virusning o’zi passiv holatda bo’ladi. murakkabroq vazifalarda virus boshqarishni olganidan so’ng o’zining ishlashi uchun qo’shimcha harakatlar bajarishi mumkin. bu bilan bog’liq ikkita jihat ko’riladi. birinchisi viruslarni aniqlash jarayonining maksimal murakkablashishi bilan bog’liq. saqlanish bosqichida ba’zi viruslar himoyalanishni ta’minlash maqsadida yetarlicha murakkab algoritmdan foydalanadi. bunday murakkablashishga virus asosiy badanini shifrlashni kiritish mumkin. ammo faqat shifrlashni ishlatish chala chora hisoblanadi, chunki yuklanish bosqichida rasshifrovkani ta’minlovchi virus qismi ochiq ko’rinishda saqlanishi lozim. bunday holatdan qutulish uchun viruslarni ishlab chiquvchilar rasshifrovka qiluvchi kodini “mutasiyalash” mexanizmidan foydalanadi. bu usulning mohiyati shundan iboratki, obyektga virus nusxasi kiritilishida uning rasshifrovka qiluvchiga taalluqli qismi shunday modifikasiyalanadiki, original bilan matnli farqlanish paydo bo’ladi, ammo ish natijasi o’zgarmaydi. …

4 / 9

qismiga yo’naltiradi. ikkinchi jihat rezident viruslar deb ataluvchi viruslar bilan bog’liq. virus va u kiritilgan obyekt operasion tizim uchun bir butun bo’lganligi sababli, yuklanishdan so’ng ular, tabiiy, yagona adres makonida joylashadi. obyekt ishi tugaganidan so’ng u operativ xotiradan ajraladi. bunda bir vaqtning o’zida virus ham ajralib saqlanishning passiv bosqichiga o’tadi. ammo ba’zi viruslar xili xotirada saqlanish va virus eltuvchi ishi tugashidan so’ng faol qilish qobiliyatiga ega. bunday viruslar rezident nomini olgan. rezident viruslar, odatda, faqat operasion tizimga ruxsat etilgan imtiyozli rejimlardan foydalanib yashash makonini zararlaydi va ma’lum sharoitlarda zararkunandalik vazifasini bajaradi. rezident viruslar xotirada joylashadi va kompyuter o’chirilishigacha yoki operasion tizim qayta yuklanishigacha faol holda bo’ladi. rezident bo’lmagan viruslar faqat faollashgan vaqtlarida xotiraga tushib zararlash va zarakunandalik vazifalarini bajaradi. keyin bu viruslar xotirani butunlay tark etib yashash makonida qoladi. ta’kidlash lozimki, viruslarni rezident va rezident bo’lmaganlarga ajratish faqat fayl viruslariga taalluqli. yuklanuchi va makroviruslar-rezident viruslarga tegishli. qurbonni qidirish. qurbonni qidirish …

5 / 9

viruslar taalluqli. bu viruslar kiritilish joylari bilan xarakterlanadi. quyidagi variantlar bo’lishi mumkin: 1. fayl boshiga kiritish. ushbu usul ms-dos com- fayllari uchun eng qulay hisoblanadi, chunki ushbu formatda xizmatchi sarlavhalar ko’zda tutilgan. 2. fayl oxiriga kiritish. bu usul eng ko’p tarqalgan bo’lib, viruslar kodiga boshqarishni uzatish dasturning birinchi komandasi (sot) yoki fayl sarlavhasini (exe) modifikasiyalash orqali ta’minlanadi. 3. fayl o’rtasiga kiritish. odatda bu usuldan viruslar tuzilmasi oldindan ma’lum fayllarga (masalan, command.com fayli) yoki tarkibida bir xil qiymatli baytlar ketma- ketligi bo’lgan, uzunligi virus joylashishiga yetarli fayllarga tatbiqan foydalanadi. yuklama viruslar uchun zararlash bosqichining xususiyatlari ular kiritiluvchi obyektlar - qattiq disklarning yuklanish sektorlarining sifati va qattiq diskning bosh yuklama yozuvi (mbr) orqali aniqlanadi. asosiy muammo-ushbu obyekt o’lchamlarining chegaralanganligi. shu sababli, viruslar o’zlarining qurbon joyida sig’magan qismini diskda saqlashi, hamda zararlangan yuklovchi original kodini tashishi lozim. makroviruslar uchun zararlash jarayoni tanlangan hujjat – qurbonda virus kodini saqlashdan iborat. ba’zi axborotni ishlash dasturlari …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuter viruslari va antiviruslar"

kompyuter viruslari va antiviruslar reja: 1. kompyuter viruslari va virusdan himoyalanish muammolari. 2. kompyuter viruslarining bajarilish davri 3. virusga qarshi dasturlarning turlari 4. virusga qarshi himoya tizimi tayanch atamalar: fayl virusi, kompyuter virusi, makro virus, polimorfik virus, yuklovchi virus. kompyuter virusining ko’p ta’riflari mavjud. birinchi ta’rifni 1984-yili fred koen bergan: “kompyuter virusi – boshqa dasturlarni, ularga o’zini yoki o’zgartirilgan nusxasini kiritish orqali, ularni modifikasiyalash bilan zararlovchi dastur. bunda kiritilgan dastur keyingi ko’payish qobiliyatini saqlaydi”. virusning o’z-o’zidan ko’payishi va hisoblash jarayonini modifikasiyalash qobiliyati bu ta’rifdagi tayanch tushunchalar hisoblanadi. kompyuter virusining ushbu xususiyatlari tir...

This file contains 9 pages in DOCX format (27.4 KB). To download "kompyuter viruslari va antiviruslar", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuter viruslari va antiviru… DOCX 9 pages Free download Telegram