shaxsning tuzilishi va psixologik tarzda tushunish

DOCX 38 pages 134.4 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 134.4 KB

File type DOCX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

16-mavzu: shaxs reja: 16.1. «shaxs» tushunchasi tarixi va uni psixologik tarzda tushunish. 16.2. shaxs tuzilishi. 16.3. shaxs tuzilishida biologik va ijtimoiy nisbatlar muammosi. 16.4. shaxs haqida psixologik nazariyalar. 16.5. o‘zini anglash, o‘zini baholash va shaxsiy da’vogarlik darajasi. 16.6. shaxsning psixologik himoyasi. 16.7. shaxs shakllanishi va taraqqiyoti. adabiyotlar: 1. g‘oziev e.g. umumiy psixologiya. toshkent. 2002.1-2 kitob. 2. югай a.х., мираширова н.а. “общая психология” – tашкент 2014. 3. дружинина в.. “психология “. учебник. “питер”, 2003. 4. болотова а.к., макарова и.в. прикладная психология: учебник для вузов. –м., аспект пресс, 2002. – 383с. 5. psychology david g. myers hope college holland, michigan 6. s.k.mangal: “general psychology” 2013y. blits-so’rov savollari 1. «inson», «individ», «shaxs» va «individuallik» tushunchalari nisbatini ochib bering. 2. «shaxs» nima? ushbu tushunchaning mazmunini ochib bering. 3. shaxs tuzilishiga nima kiradi? 4. shaxsda biologik va ijtimoiy nisbat muammosini ochib bering. 5. shaxsning qanday psixologik nazariyalarini bilasiz? 6. «o‘zini anglash», «o‘zini baholash» va «prityazaniy …

2 / 38

a tushunish. 1. «шахс» тушунчаси тарихи ва уни психологик тарзда тушуниш shaxs tushunchasi «yuz», «soxta qiyofa» so‘zlaridan kelib chiqadi. qadimgi rus tilida «soxta qiyofa» so‘zi «rol», ya’ni, odam boshqalar bilan muloqotda bo‘lganida kiyib oladigan biror-bir ijtimoiy niqob ma’nosini anglatuvchi «rol»ni bildirar edi. lotincha persone so‘zi ham shu ma’noni anglatadi. per sonare – niqob ortidan so‘zlashish. qadimgi yunon, keyinchalik esa qadimgi rim teatrlarida akter sahnaga u yoki bu – yovuz, laganbardor, payg‘ambar, qahramon xarakterlari chizilgan niqobda chiqardi. niqobning bo‘yoqlari ijtimoiy vazifani bajaruvchi, u yoki bu rolni ijro etayotgan insonning ahloqiy belgilariga ishorat edi. qadimgi yunonistonda «shaxs» tushunchasiga mos keluvchi atama ishlab chiqilmagan edi. o‘zining betakror taqdiriga ega bo‘lgan shaxs haqida aflotun bilmas edi, bilishni ham xohlamasdi. uning o‘rnini ruh egallagan edi. arastuning «jon haqida» asari hozirgi zamon psixologiyasiga yo‘l ochib berdi. qadimgi rim oldinga qadam tashladi. rim huquq ilmida yunoncha boshning yuz qismini, tashqi ko‘rinish, bundan tashqari, tragediyada ishtirok etuvchi ijrochini …

3 / 38

iyat yuritadi. ko‘pgina tillarda mavjud bo‘lgan «o‘zlikni yo‘qotish» iborasi o‘zining egallab turgan o‘rnini va darajasini yo‘qotishni bildiradi. sharq tillarida (xitoy, yapon) shaxs tushunchasi odamning yuzi bilan emas, balki butun tanasi bilan bog‘lanadi. evropa an’analarida yuz tana bilan birgalikda o‘rganiladi, chunki inson chehrasi ruhining timsolidir, xitoyliklar tafakkurida esa «hayotchanlik» tushunchasiga individning ham ma’naviy, ham vujudiy sifatlari kiradi. shu asosda, avval boshidan «shaxs» tushunchasiga ma’lum hayotiy rollarni ijro etganda o‘ziga xoslikka ega bo‘ladigan tashqi, yuzaki ijtimoiy obraz – qandaydir «shaxs», atrofdagilarga qaratilgan ijtimoiy yuz ifodasi kiritilgan edi . pedagogika, psixologiya va falsafada shaxsga o‘xshash ko‘plab qarama-qarshi ta’riflari keltirilgan ilmiy tushunchani uchratish amri mahol. mashhur ruhshunos v.p. zinchenko fikriga ko‘ra: ««inson» tushunchasi bilan faqat «shaxs» tushunchasi raqobatlashishi mumkin». olim d.b. elkonin adabiyotlarda shaxsning yigirmaga yaqin ta’rifini ko‘rib chiqqandan so‘ng uning o‘zi shaxs emasligini xulosa qildi. narx tushunchasini tilla tanga yoki qimmatli qog‘ozning fizik-kimyoviy tarkibini tadqiq qilish bilan tushuntirish qiyinchilik tug‘dirgani kabi, faylasuf e.v. …

4 / 38

uf m.k. mamardashvili tasdiqlashicha: «shaxs – bu turmush tarzi, uning shakli, hayotning alohida holati, evolyusiyasining noyob topilmasi. shaxs – bu «tabiatning yirik mushohadasi». shunday ta’rif bergan bo‘lardim. uning ifodalanishlarga moyilligi barcha narsalarni bilishga yoki boshqa yuksak belgilarga bog‘liq emas. tushunsangizchi, axir insonning eng muhim ehtirosi – bu ro‘yobga chiqmoq, amalga oshmoq, sodir bo‘lmoq»[footnoteref:1]. [1: мамардашвили м.к. как я понимаю философию. м., 1990. б.173.] ruhshunoslar individning jamiyat hayotidagi faol ishtirokini shaxsning asosiy belgilari, deb hisoblaydilar. b.g. ananev «shaxs»ga «jamiyatning insonga uning ma’lum tarixiy rivojlanishi davrida ko‘rsatadigan ko‘plab iqtisodiy, siyosiy, huquqiy, ahloqiy va boshqa ta’sirlari ob’ekti» sifatida ta’rif beradi. a.n. leontev fikriga ko‘ra, «shaxs insonning ijtimoiy-tarixiy va ontogenezdagi taraqqiyotining nisbatan kechki mahsulotidir. shaxs o‘zlashtirib olingan rollar tizimidir («rol» – bu biror-bir ijtimoiy guruh tuzilishida ma’lum o‘rinni egallagan insonning kutilgan hulq-atvoriga javob beradigan dastur; bu insonning jamiyat hayotidagi ishtirokining tuzilishga ega bo‘lgan usulidir)». shaxs taraqqiyoti individning ijtimoiylashuvi va tarbiya topishi sharoitlarida amalga oshiriladi. …

5 / 38

ridan insonga xos xususiyatdir». v.a. shkuratov quyidagi definitsiyani keltiradi: «shaxs jamiyat a’zosi va faoliyatdagi mavjudotning ifodalanishini ijtimoiy turlarga ajratish… shaxsni uning ijtimoiy va madaniy doirasi, kelib chiqishi, kasbi, o‘z tipi va h.k.larning xususiyatlaridan yig‘ib olish mumkin ». hozirgi kunda psixologiya shaxsni insonning jamiyatdagi hayotida shakllanadigan ijtimoiy-psixologik hosila sifatida tushuntiradi. odam ijtimoiy mavjudot sifatida boshqa odamlar bilan munosabatlarga kirishganida va bu munosabatlar uning shaxsini shakllantiruvchi hal qiluvchi omilga aylanganida, u yangi sifatlarga ega bo‘ladi. chet el psixologiyasida inson shaxsi sifatida barqaror belgilar majmuasini tashkil etuvchi temperament, sezgirlik, motivlar, layoqatlar, mayllar, turli hayotiy vaziyatlarga moslashayotganida aynan shu insonga xos bo‘lgan fikrlar oqimi va hulq-atvorini belgilab beradigan ma’naviyat tushuniladi. j. godfruaning fikricha, shaxs umumiy holda ham irsiy, ham ijtimoiy-madaniy ta’sirlar bilan belgilanadi. «shaxs» tushunchasi o‘z ichiga tabiiy xossalar (jins, temperament va h.k.) asosida ijtimoiy muhit (oila, maktab, «boshqa ahamiyatlilar») va faoliyat (o‘yin, bilish, mehnat) bilan faol o‘zaro ta’sirlar jarayonida hosil bo‘lgan individga xos …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsning tuzilishi va psixologik tarzda tushunish"

16-mavzu: shaxs reja: 16.1. «shaxs» tushunchasi tarixi va uni psixologik tarzda tushunish. 16.2. shaxs tuzilishi. 16.3. shaxs tuzilishida biologik va ijtimoiy nisbatlar muammosi. 16.4. shaxs haqida psixologik nazariyalar. 16.5. o‘zini anglash, o‘zini baholash va shaxsiy da’vogarlik darajasi. 16.6. shaxsning psixologik himoyasi. 16.7. shaxs shakllanishi va taraqqiyoti. adabiyotlar: 1. g‘oziev e.g. umumiy psixologiya. toshkent. 2002.1-2 kitob. 2. югай a.х., мираширова н.а. “общая психология” – tашкент 2014. 3. дружинина в.. “психология “. учебник. “питер”, 2003. 4. болотова а.к., макарова и.в. прикладная психология: учебник для вузов. –м., аспект пресс, 2002. – 383с. 5. psychology david g. myers hope college holland, michigan 6. s.k.mangal: “general psychology” 2013y. blits-so’rov savollari ...

This file contains 38 pages in DOCX format (134.4 KB). To download "shaxsning tuzilishi va psixologik tarzda tushunish", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsning tuzilishi va psixolog… DOCX 38 pages Free download Telegram