nutqning prosodik tomonini tekshirish

DOCX 39 pages 48.9 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.9 KB

File type DOCX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

nutqning prosodik tomonini tekshirish mavzu haqida talabakarga tushuncha berish bilim,ko'nikma,malakalarini oshirish. нутқнинг просодик томонини текшириш технологияси режа: 1. просодика ҳақида тушунча 2. просодиканинг компонентлари ва уларни онтогенезда рвожланиш меъзонлари 3. нутқнинг просодик томонини текшириш технологияси 1)ритм идрокини текшириш. 2) ритмни такрорлашини текшириш. 3) оҳанг (интонация)ни идрок этиш текшируви 4) оҳанг такрорланишини текшириш 5) мантиқий урғу идрокини текшириш 6) мантиқий урғу такрорланишини текшириш 7) овоз модуляцияларини баландлик бўйича текшириш 8) овоз модуляцияларини куч бўйича текшириш 9) бурун овоз тембрини аниқлаш 10) тембр идрокини текшириш 11) тембр такрорланишини текшириш 12) нутқ нафасини текшириш 13) нутқни темп-ритмик ташкил этишни текшириш 14) ритмни эшитиш ҳолатини текшириш. "просодия" (юнончадан«prosodia») атамасининг бир қанча таърифлари мавжуд, лекин уларнинг ҳаммаси бир-бирига жуда ўхшаш. просодия (т.ф.ефремовга кўра) - 1. муайян тилда урғули ва урғусиз, узун ва қисқа бўғинларнинг талаффуз қилиш тизими. 2. шеърдаги бўғинларнинг мутаносиблиги; шеър ёзиш қоидаларининг мажмуи. шеър ёзиш санъатининг таркибий тил элементларининг тўплами. просодия (с. и. …

2 / 39

овоз учиши овоз баландлиги овоз тембри овоз оҳанги нутқнинг просодик томони ҳақида асосий тушунчалар бу просодик компонентлар нутқнинг ифодалилигини, тушунарлилигини, унинг мулоқот жараёнидаги эмоционал таъсирини аниқлаб, маълум бир семантик вазифанибажаради. нутқ нафаси-инсоннинг қисқа чуқур нафас олиш ва бир вақтнинг ўзида турли товуш бирикмаларини талаффуз қилган ҳолда нафас чиқарганда ҳавони рационал тақсимлай олиш қобилиятидир. бошқача айтганда, у жаранглаётган нутқнинг асоси, товуш ва овоз ҳосил бўлиш манбаидир. дикция-артикуляцион аппаратнинг фаол ва тўғри ишлашига боғлиқ бўлган нутқ товушларини тўғри, соф, аниқ ва тиниқ талаффуз қилиш: тил, лаблар, танглай, пастки жағ ва томоқ. интонация, оҳанг (лотинча intonare – баланд овозда талаффуз қилиш) нутқнинг ритмик-мелодик томони бўлиб, у гапда синтактик маъноларни ва эмоционал-экспрессив жозибадорликни ифодалаш воситаси бўлиб хизмат қилади. бу тушунчага нутқнинг акустик элементларини просодиканинг мустақил компонентлари сифатида ажратиш мумкин: темп, танаффус, нутқ тембри, нутқ оҳанги, мелодика. оҳанг просодиянинг асоси ҳисобланади. оҳанг орқали нутқ маъноси ва унинг остидаги маъно юзага чиқади. у нутқни маъно жиҳатидан …

3 / 39

вақт оралиғида семантик ёки экспрессив маънога эга бўлган нутқ элементларининг кетма-кет алмашиниб туришидир. танаффус(пауза) –(лот.pausa, юнон.pausis - тугатиш)-"товушсиз" оҳанг воситаси бўлиб, товушнинг вақтинча тўхташи, нутқ элементларининг айтилишидаги танаффуслар. паузалар нутқ оқимини бузади, бу эса нутқни идрок этишни осонлаштиради. овоз-инсоннинг куч, баландлик, тембр, оҳанг, парвоз ва модуляция каби муайян фазилатларга эга бўлган товушлар (гапираётганда, қўшиқ айтаётганда, бақирганда, кулганда, йиғлаганда) ҳосил қилиш қобилияти. овоз кучи - унинг баландлиги бўлиб, нафас олиш ва нутқ органларининг фаолиятига боғлиқ. агар овознинг кучи бузилса, у заиф ёки жуда баланд кўринишда бўлади. овоз кучи (баландлиги)нинг мослашувчан ўзгариши - нутқнинг ифодалилигига, унинг хилма-хиллигига ва мулоқот вазиятининг адекватлигига эришиш воситасидир. овоз баландлиги - нутқ товушининг физиологик хоссаси бўлибтонал ўзгаришларга (диапазон ўзгаришларига), овоз бурмаларининг таранглиги ва уларнинг тебранишлари частотаси билан бошқарилади. овознинг баландлиги бузилганда монотон, қалтироқ, ифодасиз, баъзан фалсет кўринишига ўхшаб қолади. овоз тембри - овознинг кўриниши, унинг қўшимча артикуляцион ва акустик томонидир. агар овоз оҳанги кўпчилик одамлар учун умумий …

4 / 39

ртириш қобилияти. шундай қилиб, просодия - бу "маълум акустик элементлар тўплами бўлган кўп компонентли ҳодиса". мактабгача ёшдаги болаларда нутқнинг просодик томонини текшириш технологияси 1. ритм идрокини текшириш. 2. ритмни такрорлашини текшириш. 3. оҳанг (интонация)ни идрок этиш текшируви. 4. оҳанг такрорланишини текшириш. 5. мантиқий урғу идрокини текшириш. 6. мантиқий урғу такрорланишини текшириш. 7. овоз модуляцияларини баландлик бўйича текшириш. 8. овоз модуляцияларини куч бўйича текшириш. 9. бурун овоз тембрини аниқлаш. 10. тембр идрокини текшириш. 11. тембр такрорланишини текшириш. 12. нутқ нафасини текшириш. 13. нутқни темп-ритмик ташкил этишни текшириш. 14. ритмни эшитиш ҳолатини текшириш. 1. ритмни идрок этиш текшируви ритм туйғусини текшириш зарур, чунки у интонацион экспрессивликни идрок этишга тайёрлайдиган, унинг ривожланишига ёрдам берадиган, мантиқий урғуни, иборанинг тўғри артикуляциясини ўзлаштиришнинг шарт-шароитларини яратадиган ритмни идрок этиш ва такрорлашдир. мақсад: боланинг сонни аниқлай олиш-олмаслигини аниқлаш: а) яккаланганжаранглашлар; б) оддий жаранглашлар қатори; в) мос равишда ритмик тузилишлар ёзилган карточкани кўрсатиш орқали таъкидловчи жаранглашлар. тадқиқот учун материал: …

5 / 39

; 3 балл-топшириқ тўғри бажарилган, лекин секин ҳаракатда; 2 балл-топшириқ хатолар билан бажарилди, лекин хатолар иш жараёнида мустақил равишда тузатилди; 1 балл-вазифани бажариш учун катталарнинг фаол ёрдами талаб қилинди; о балл-вазифа бажарилмади, такрорий кўрсатмалар самарасиз. 2. ритмни такрорлашни текшириш мақсад: боланинг тақлид қилиб (кўриш идрокига таянмасдан) яккаланган жаранглашлар, қатор оддий жаранглашлар, урғу берилганжаранглашлар орқали мустақил равишда қайта ишлаб чиқара олиш-олмаслигини аниқлаш. тадқиқот учун материал: қуйидагилар тақдим этилди: оддий жаранглашлар ///; ////; // оддий жаранглашлар туркуми // //; /// ///; //// ////; // // //; // // // // урғу жаранглашлар туркуми/u/uu/u/; /u/u/; //uu; //uu//; /uu/uu; /uu/; /u/u/u. 1. кўрсатма: "мендан кейин жаранглашларни тингла ва такрорла". - хавфсиз жаранглашлар: а) ///б) / / / / / c) / / / / д) / / (визуал идрокка таянмаган ҳолда). 2. кўрсатмалар: "мендан кейин жаранглашларни тингла ва такрорла". - оддий жаранглашлар туркуми: а) / / / / / / / / б) / …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning prosodik tomonini tekshirish"

nutqning prosodik tomonini tekshirish mavzu haqida talabakarga tushuncha berish bilim,ko'nikma,malakalarini oshirish. нутқнинг просодик томонини текшириш технологияси режа: 1. просодика ҳақида тушунча 2. просодиканинг компонентлари ва уларни онтогенезда рвожланиш меъзонлари 3. нутқнинг просодик томонини текшириш технологияси 1)ритм идрокини текшириш. 2) ритмни такрорлашини текшириш. 3) оҳанг (интонация)ни идрок этиш текшируви 4) оҳанг такрорланишини текшириш 5) мантиқий урғу идрокини текшириш 6) мантиқий урғу такрорланишини текшириш 7) овоз модуляцияларини баландлик бўйича текшириш 8) овоз модуляцияларини куч бўйича текшириш 9) бурун овоз тембрини аниқлаш 10) тембр идрокини текшириш 11) тембр такрорланишини текшириш 12) нутқ нафасини текшириш 13) нутқни темп-ритмик ташкил этишни текшириш 1...

This file contains 39 pages in DOCX format (48.9 KB). To download "nutqning prosodik tomonini tekshirish", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning prosodik tomonini teks… DOCX 39 pages Free download Telegram