temperament haqida

DOCX 11 pages 3.3 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

6-mavzu 4 soat 2 juftlik shaxsning individual xususiyatlari reja 1.temperament. temperament turlariga psixgologik xarakteristika. 2.temperament va shaxs. 3.temperament tiplari. 4..xarakter strukturasi va tipologiyasi. tayanch tushunchalar: temperament, xolerik, sangvinik, melanxolik, flegmatik, gumoral nazariya, ekstravertlik, introvertlik. shaxsning individual xususiyaatlariga – temperament, xarakter, va qobiliyatni kiritish mumkin. temperament – (lot. “temperamentum” - aralashma) inson psixikasining individual jixatdan o’ziga xos, shaxs faoliyati va xulqining dinamik, ya’ni o’zgaruvchan va emotsional-hissiy tomonlarini xarakterlovchi xususiyatlar majmuidir. shaxsning individual xususiyatlari uning tug’ma, biologic xususiyatlariga bog’liq. chunki aslida bir tomondan shaxs ijtimoiy mavjudot bo’lsa, ikkinchi tomondan biologic – yaxlitlik , tug’ma sifatlarni o’z ichiga olgan individ hamdir. temperament hayotiy voqealar va vaziyatlarni, jamiyatdagi ijtimoiy guruhlarni “yaxshi - yomon”, “axamiyatli - axamiyatsiz” me’zonlari sosida ajratishga imkon berib, bunda temperament odamning ijtimoiy obyektlarga nisbatan “sezgirligini” tarbiyalaydi, professional mahorat va kasb malakasining oshib borishiga yordam beradi. temperament xususiyatlari aslida – tug’ma hisoblansada, shaxsga bevosita aloqador va anglanadigan bo’lgani uchun ham ma’lum ma’noda …

2 / 11

ususiyati – quruqlik. uning o’rni organizimda quruqlikni saqlash. qonning xususiyati –issiqlik. u organizimni isitadi. qora o’t xususiyati – namlik. u organizimdagi namlikni saqlashga xizmat qiladi. shilimshiqning xususiyati – sovuqlik. u organizimni sovutishga xizmat qiladi. g ippokirat ta’limotiga muvofiq, insonda 4 xil suyuqlikdan bittasi ustivorlik qiladi. ushbu suyuqliklar munosabati yunon terminalogiyasida “krasis” (aralashma, qorishma) deb ataladi, tarjima qiinganda “temperament” tushunchasi yuzaga keladi. temperamentga taaluqli abu ali ibn sino qarashlari (980-1037) ham juda qiziqarlidir. u temperamentga tabiiy va psixologik tushuntirish beradi. ibn sino ta’limoti gippokrat ta’limotiga asoslangan bo’lib, uning fikricha temperament bir-biriga qarama qarshi sifatlar munosabatlarida yuzaga keldigan xususiyatdir. ulardan birining ustivorligi temperament turini yuzaga keltirib, bunda organizimdagi 4 t suyuqlikdan biri ustivor bo’lai. ibn sinoning fikrlari temperament haqidagi ta’limot tarixida o’ziga xos axamiaytga ega. ilk bora temperament xususiyatlarining psixologik tavsifi nemis faylasufi i.kant gumoral nazariya asoschilariga suyangan holda, temperament va xarakter sifatlarini aralshib ketishi fikrini namoyon qildi. buyuk fiziolog, oliy nerv …

3 / 11

iladi. nerv tizimining kuchi qo’zg’alish jarayoniga bog’liq bo’lib, u tormozlanishda ifodalanadi. yuqorida aytib o’tilgan sifatlarga asoslanib, i.p.pavlov oliy nerv faoliyatining asosiy turini ajratadi. ular gippokrat temperament turlariga mos keladi: 1 kuchli, og’ir vazmin emas.(qo’zg’alish tormozlanishdan ustvor). tez qo’zg’aluvchi tip. xolerik turga xos 2 kuchli, og’ir vazmin, xarakatchan tur. jonli tip sangvinik tipiga xos 3 kuchli, og’ir vazmin, bosiq, sekin xarakatlanuvchi fligmatik turiga xos 4 kuchsiz tip melanxolik turiga xos shunday qilib i.p.pavlov ta’limotiga asosan temperament oliy nerv faoliyatining inson xatti-xarakatida namoyon bo’ladigan individual xususiyatidir. yuqorida aytib o’tganimizdek akademik i.p.pavlov temperament xususiyatlarini belgilab beruvchi uch oliy nerv tizimi xossalarini ajratgan edi. nerv tizimining kuchli qo’zg’atuvchilar ta’siriga bardoshi, shunga ko’ra odamlardagi mehnatga yaroqlilik, chidam kabi sifatlarning namoyon bo’lishi kuch muvozanatlashganlik asabdagi tormozlanish va qo’zg’alish jarayonlarining o’zaro mutanosibligi, shunga ko’ra, o’zini tuta olish, bosiqlik kabi sifatlar va ularga teskari sifatlarning namoyon bo’lishi qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlaridagi o’zaro almashinish jarayonining tezligi va xarakatchanligi ma’nosida. …

4 / 11

reaktivlik va faollik munosabati; * ta’sirga javob tempi – psixik jarayonlar va ta’sirlar kechishi tezligi; * plastiklik – egiluvchanlik, beriluvchanlik; *rigidlik – interlik, xulq-atvor ikkilanuvchanligi; * ekstravertlik – inson reaksiyasini tashqi ta’siriga bog’liqligi; * introvertlik – inson reaksiyasini ichki obrazlar, fikrlar o’tmishlar va kelajakka bog’liqligi; * emotsional qo’zg’aluvchanlik – emotsional jarayonlarning kechishi va tashqi ifodalanishi. yuqorida keltirilgan sifatlardan kelib chiqqan holda, temperament turlariga psixologik xarakteristika quyidagi jadvalada berilgan: inson asab tizimi bilan bog’liq individual sifatlarni bilish orqali, bevosita mehnat va o’qish jarayonlarini har bir inson tomonidan, uning manfaatlariga mos tarzda tashkil etish mumkin. asabga bog’liq bo’lgan tabbiy xususiyatlarni umuman o’zgarmas deb bo’lmaydi, chunki tabiatda o’zgarmaydigan narsaning o’zi yo’q. v.s. merlin temperamentning psixologiktasnifi va ulrning hayotiy vaziyatlarda namoyon bo’lishini boshqarish masalasida ko’p ishlar qilgan. shuno alohida ta’kidlab o’tish kerakki, psixik faoliyatning dinamikasi nafaqat temperamentga, balki motivlarga, psixik holatlarga, his-tuyg’ularga ham bevosita bog’liqdir. psixologik ma’lumotlarda e’tirof etilishicha, irsiyat va turmush sharoitlari ham …

5 / 11

dir. ko’nikma va malakalarn tez egallaydi, ko’ngli ochiq, dilkash, muloqotga tez kirishadi, uning fantaziyasi yuksak darajada rivojlangan, tashqi ta’sirlarga hozirjavob. besabab xoholab kulish mumkin, arzimagan narsaga qattiq jahlini chiqarish kuzatiladi. barcha narsaga faollik va intilish bilan munosabat bildiradi. uning yuzida kayfiyatini bilish mumkin. diqqatni tez to’playdi. hiz- tuyg’uga beriluvchan. past ovoz va past yorug’lik qo’zg’atuvchilarni ilg’amaydi. uzoq vaqt ishlab charchamasligi mumkin, ishiga ishtiyoq bilan kirishadi. tartib intizomli. ekstravert. fikrlar tezligi juda yuqori. odamlar bilan juda tez kirishadi, yangi odamlar, vaziyat, holatga tez ko’nikadi. yig’lab turib, kulib yuborish holatlari kuzatiladi. tez ishga kirishadi va tez sovishi mumkin. bir yo’nalishda uzoq ishlay olmaydi. va’da berish ba’zan bajara olmasligi mumkin. xolerik – sust senzitivlik xususiyatiga ega bo’lib, juda faol va reaktivdir. ko’pincha reaktivligi faollikdan ustun kelib, u betoqatlik, serzardalik va giperaktivlikni kutilmaganda portlovchi, qiziqqon, betoqatlikni namoyon qiladi. sangvinikka qaraganda qo’zg’aluvchan, lekin ko’proq rigid, qiziqishlari, intilishlar barqaror, xatti-xarakatlarda qatiylik mavjud bo’lsada, biroq diqqatni bir …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament haqida"

6-mavzu 4 soat 2 juftlik shaxsning individual xususiyatlari reja 1.temperament. temperament turlariga psixgologik xarakteristika. 2.temperament va shaxs. 3.temperament tiplari. 4..xarakter strukturasi va tipologiyasi. tayanch tushunchalar: temperament, xolerik, sangvinik, melanxolik, flegmatik, gumoral nazariya, ekstravertlik, introvertlik. shaxsning individual xususiyaatlariga – temperament, xarakter, va qobiliyatni kiritish mumkin. temperament – (lot. “temperamentum” - aralashma) inson psixikasining individual jixatdan o’ziga xos, shaxs faoliyati va xulqining dinamik, ya’ni o’zgaruvchan va emotsional-hissiy tomonlarini xarakterlovchi xususiyatlar majmuidir. shaxsning individual xususiyatlari uning tug’ma, biologic xususiyatlariga bog’liq. chunki aslida bir tomondan shaxs ijtimoiy mavjudo...

This file contains 11 pages in DOCX format (3.3 MB). To download "temperament haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament haqida DOCX 11 pages Free download Telegram