qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lishi, tarixiy ildizlari va tarbiyaviy ahamiyati

DOCX 22 pages 1.5 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lishi, tarixiy ildizlari va tarbiyaviy ahamiyati 1. qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lish tarixi. 2.qo‘g‘irchoq teatrining kelib chiqish asoslari (hindiston, angliya, rossiya, fransiya qo‘g‘irchoq teatlari). 3.maktabgacha yoshdagi bolalarning qo‘g‘irchoq teatri personajlarini yasash orqali badiiy ijodiy qobiliyatlarni shakllantirishning tarbiyaviy ahamiyati. teatr pedagogikasi o’zining rivojlanib borishi davomida ma’lum tarbiyaviy ta’sir vositalariga ega bo’lgan. miloddan avvalgi vi – milodiy iv-v asrlarda qadimgi yunoniston (gretsiya), qadimgi rim va yaqin sharqda yuzaga kelgan antik teatr yevropa teatr san’atining tug’ilishiga olib kelgan. uning ijodiy ko’rinishlari (qo’shiq aytish, o’yin raqs), musiqa, she’riyatdan iborat bo’lgan. qadimgi yunonistonda madaniy meros bilan tanishtirish, qonunlarga nisbatan hurmatni tarbiyalash maqsadida bolalar teatrga jalb etilgan (bolalar xori). ba’zi teatr tizimlari esa notiqlik, raqs va qo’shiq aytishga asoslanib, ularda o’yin tamoyili birinchi o’ringa chiqarilgan. teatr niqobi o’yin namoyishlarining ifodali vositasi hisoblangan. niqob insonning emotsional holati, hissiyotlari, kayfiyati va olamga bo’lgan munosabatini ifodalashga ko’maklashgan. fransuz filosofi rene jan-mari-jozef genon o’z tadqiqotlarida niqobning chuqur imkoniyatlarini …

2 / 22

sh imkonini bergan. antik davr pedagogikasida teatr san’atining rolini tahlil etish natijasida olingan xulosaga ko’ra, asosiy maqsad – adabiyot, musiqa va teatr vositalari orqali bolalarni estetik tarbiyalashdir. aristotel taklif etgan boshlang’ich ta’lim tizimida tasviriy san’at, musiqa, gimnastika, teatr darslari o’rin olgan. aflotunning epos , musiqa va sahna san’atining tarbiyaviy ahamiyati haqidagi ta’limoti ham teatr pedagogikasi shakllanishida katta o’rin egallaydi. xristianlik shakllanishi davrida san’at haqidagi quyidagi tasavvur ustunlik qilgan: «san’at diniy haqiqatlarni bilish va o’zlashtirishda yordamchi vosita bo’lib xizmat qiladi». teatr va musiqa san’atining bola hissiyotlariga axloqiy ta’siri sabab unda emotsional ko’ngilchanlik shakllangan. xudoga sig’inish, uni ilohiylashtirish, «odamlashtirish», ritual harakatlarning o’tkazilishi ifodalilik vositasiga ehtiyoj tug’dirdi. natijada qo’g’irchoqlar teatrga ifodalilik vositasi sifatida kirib keldi. qo’g’irchoq teatri – teatr tomoshalarining turi bo’lib, o’rta asrlar davrida keng tarqalgan. bunda qahramonning xarakteri, hissiyotlarini aks ettiradigan qo’g’irchoq, uning kostyumi, ko’rinishi, «jonlanishi»; dekoratsiyalar asosiy ifoda vositasi hisoblangan. sayoq aktyorlar, masxarabozlar, akrobatlar xalq pedagogik g’oyalarining tarqalishiga katta hissa …

3 / 22

a ishtirok etardi. taxmin qilish mumkinki, jamiyatning oliy qatlamlariga mansub tomoshabinlar auditoriyasi o’zi estetik zavq olgan holda bolalar qalbini tushunmagan bo’lishlari mumkin, ularning sahnadagi nutqiga bola tushunchasiga xos bo’lmagan murakkab jumlalar, qiyin monologlar qo’shilgani ham haqiqatdan yiroq emas. lekin oila tarbiyasini o’rganishda uy teatrining ahamiyatini hisobga olmay bo’lmaydi. taniqli rus ma’rifatchisi va pedagogi, uy teatri asoschisi a.t.bolotovning fikricha, “spektaklga tayyorgarlik davrida oila a’zolari tomonidan ko’rsatiladigan madad bola tarbiyasida alohida ijobiy rol o’ynashi mumkin”. xvi-xvii asrlarda uy teatrlari qatori maktab teatrlari ham ommalashib bordi. xviii asrda rossiya maktablarini qurshab olgan pessimizm, yomon kayfiyat va o’z joniga qasd qilish kabi holatlardan saqlash maqsadida o’qituvchilar diniy mavzudagi teatr tomoshalarini qo’llab-quvvatlagan. shu bilan bir qatorda xix-xx asrlarda pedagogika sohasida teatrga axloqiy va badiiy-estetik tarbiyaning asosiy elementi sifatida qarash shakllanadi. n.a.berdyayev, v.m.solovyov kabi ijodning psixologik asoslarini tadqiq etgan, ijodkor shaxsning shakllanishi muammolarini o’rgangan mutafakkirlarning falsafiy asarlari teatr pedagogikasining shakllanishiga turtki bo’ldi. rus shoiri, adabiyotshunos, teatr …

4 / 22

dagogikasida, xx asr 20-yillariga to’g’ri keluvchi bola mustaqilligi muammosi “pedagogik romantizm davri”da, ko’p muhokama qilingan. bu davrda maktab-kommunalar amalda bo’lib, ta’lim berishning yangi uslublari, jumladan a.s.makarenko, rosinskiy, s.t.shatskiylarning kollektiv tarbiya uslublari qo’llanilar edi. zamonaviy bola tashabbuskorligining ildizi rus inqilob oldi va chet el islohotchilik pedagogikasiga, 1920-yillarning pedagoglari yaratgan nazariy asosga borib taqaladi. 1920-yillar maktab dasturiy hujjatida quyidagicha yozilgan edi: “agar umuman o’yin, jumladan dramatik o’yin bola hayotida shunchalik katta o’rin egallasa, boshqa ko’rinishda ifodalanish bola tabiatining asosiy xislatlaridan bo’lsa, u holda shunisi aniqki, maktab va tarbiya bu xislatni na chetlab o’ta oladi, na bu xislatga tegishli biron narsani hayotdan va dasturdan o’chira oladi. aksincha, bolaning dramatik instinktidan pedagogik maqsadda foydalanish, maktabda bolalarning dramatik ijodiga lozim darajada o’rin ajratish psixologiyaga asoslangan pedagogikaning vazifasidir”. 1930-1940-yillarda nashriyotda teatr muammosini muhokama etish anchayin susaydi. bu– qatag’on yillari va ikkinchi jahon urushi bilan bogliq. zamonaviy bosqichda bolalar bilan teatrlashtirilgan faoliyatga bo’lgan qiziqish ortgan. voqelikka bo’lgan …

5 / 22

tasi sifatida ko’rilmoqda. maktabgacha yoshdagi bolalarni axloqiy-estetik tarbiyalashda qo’g’irchoq teatri vositasidan samarali foydalanish−bolalarning iqtidori, obyektiv borliq haqidagi tasavvuri, dunyoqarashini yanada rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitni yaratishi bilan yanada ahamiyatlidir. dunyo qo’girchoq teatrlarining bolalarning axloqiy-estetik sifatlarini shakllantirishdagi tarbiyaviy xususiyati turli usullar va vositalar yordamida amalga oshiriladi. shu jihatdan olib qaralganda, qo’g’irchoq teatri estetik tuyg’ularni, bolalarning qiziquvchanligi va tasavvurini rivojlantirish uchun juda qulay vosita hisoblanadi. qo’g’irchoq teatri jahondagi ko’p xalqlarda qadim zamonlardan buyon qadrdon. qo’g’irchoq teatrining muhim tarixiy xususiyatlaridan biri shuki, u osiy va yevropada to xx asrgacha asosan an’anaviy shakllarda yashab kelgan. turli mamlakatlar qo’g’irchoq teatrlari orasida juda ko’p umumiylik, o’xshashlik va yaqinlik ham shundan kelib chiqqan bo’lishi mumkin. barcha tadqiqotchilar va amaliyotchilarni g’arbiy yevropa, slavyanlar va osiyo xalqlari qo’g’irchoq teatri qahramonlarining o’xshashligi qiziqtirib keladi. agar italyanlarning pulchinello, ruslarning petrushka, turklarning karago’z, forslarning paxlavon kachal va o’zbeklarning polvon kachalini yonma-yon qo’ysangiz, ular tashqi qiyofa jihatidan ham, xulq-atvor jihatidan ham o’xshashliklaridan hayratga tushasiz. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lishi, tarixiy ildizlari va tarbiyaviy ahamiyati"

qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lishi, tarixiy ildizlari va tarbiyaviy ahamiyati 1. qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lish tarixi. 2.qo‘g‘irchoq teatrining kelib chiqish asoslari (hindiston, angliya, rossiya, fransiya qo‘g‘irchoq teatlari). 3.maktabgacha yoshdagi bolalarning qo‘g‘irchoq teatri personajlarini yasash orqali badiiy ijodiy qobiliyatlarni shakllantirishning tarbiyaviy ahamiyati. teatr pedagogikasi o’zining rivojlanib borishi davomida ma’lum tarbiyaviy ta’sir vositalariga ega bo’lgan. miloddan avvalgi vi – milodiy iv-v asrlarda qadimgi yunoniston (gretsiya), qadimgi rim va yaqin sharqda yuzaga kelgan antik teatr yevropa teatr san’atining tug’ilishiga olib kelgan. uning ijodiy ko’rinishlari (qo’shiq aytish, o’yin raqs), musiqa, she’riyatdan iborat bo’lgan. qadimgi yunonistonda mada...

This file contains 22 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lishi, tarixiy ildizlari va tarbiyaviy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo… DOCX 22 pages Free download Telegram

qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lishi, tarixiy ildizlari va tarbiyaviy ahamiyati

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "qo‘g‘irchoq teatrining paydo bo‘lishi, tarixiy ildizlari va tarbiyaviy ahamiyati"

Similar files