sharq uygʻonish davrida taʼlimiy-axloqiy fikrlar rivoji

DOCX 6 стр. 35,1 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 35,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

2-mavzu: sharq uygʻonish davrida taʼlimiy-axloqiy fikrlar rivoji. mashgʻulot rejasi: 1.ix-xi asrlar – sharq uygʻonish davri. 2.abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari. 3.abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar. 4.abu rayhon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari. 5.abu ali ibn sino tarbiya va taʼlim haqida. 6. mahmud qoshgʻariyning “devoni lugʻotit-turk” asarida taʼlim-tarbiya masalalari. 7. yusuf xos hojibning “qutadgʻu bilik” asari – pandnoma asar sifatida. 8. ahmad yugnakiyning “hibat ul-haqoyiq” asarida didaktik qarashlar. 9. kaykovusning “qobusnoma” asarining tarbiyaviy ahamiyati. adabiyotlar: 1. ҳошимов к., нишонова с., иномова м., ҳасанов р. педагогика тарихи. – t.: ўқитувчи, 1996. 2. hoshimov k., nishonova s. pedagogika tarixi. – t.: oʻzbekiston milliy kutubxonasi nashriyoti, 2005. 3. xasanboyev j, toʻraqulov x., xaydarov m., hasanboyeva o. pedagogika fanidan izohli lugʻat. – t.: fan va texnologiya, 2008. 4. niyozov gʻ., axmedova m. pedagogika tarixidan seminar mashgʻulotlari. – t.: noshir, 2011. 5. нишонова с. комил инсон тарбияси. – т.: истиқлол, 2003. 6. maʼnaviyat yulduzlari (markaziy osiyolik mashhur …

2 / 6

gi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning davomi edi. xalifa xorun ar-rashid davrida (786-833 y.y.) va uning o’g’li al-ma’mun davrida bag‘dodda “bayt–ul-hikmat” (“donishmandlik uyi”) (hozir akademiya ma’nosida) tashkil etiladi. mazkur akademiya barcha ilm sohiblarining ilmiy markaziga aylanadi. uning qoshida jahon kutubxonasi tashkil etilgan. akademiya 813-833 yillarda yanada rivojlangan. akademiya qoshida rasadxona ham bo’lgan, keyinchalik yangi kutubxona qurilgan. bog’doddagi mazkur ilm markazi, o‘z navbatida sharq va g’arbda ilm-fanning taraqqiy etishiga, ma’naviy hayotning rivojlanishiga ta’sir etgan. bu o‘rinda xalifa al-ma’munning ilm-fan ravnaqida ko’rsatgan homiyligini alohida ta’kidlash joiz. zero, xalifa al-ma’mun ilm fanni juda qadrlagan. u ix asr boshlaridan xalifalikning xurosondagi noibi bo‘lib turganda ham movarounnahr va xurosondagi olimlarni to’plab, ularning ilmiy ijodiga sharoit yaratib bergan. bular orasida al-xorazmiy, al-xuttaliy, al-javhariy, al-farg’oniy, al-marazviy kabi vatandosh olimlarimiz ham bo’lgan. al-ma’mun xalifalik taxtiga o‘tirgach u olimlarning barchasini bag’dodga chaqirib oladi va “bayt-ul-hikmat” -donishmandlik uyi (“ma’mun akademiyasi”)da arab olimlari bilan hamkorlikda ilm-fan ravnaq topadi.shuningdek, qadimgi yaratilgan …

3 / 6

hunarmandchilikning taraqqiy etishi moddiy va madaniy aloqalarning barchasi umumiy rivojlanishga ta’sir etdi. yaqin va o‘rta sharq mamlakatlarida madaniy yuksalishga olib kelgan asosiy sabab-feodal munosabatlarning yangi bosqichi bo‘ldi. bu davr madaniy taraqqiyotida arab xalifaligiga bo‘ysungan mamlakatlarning xo‘jalik-iqtisodiy aloqalarining kuchayishi va buning oqibatida turli madaniyatlar-hind, movarounnahr, eron, arab, misr, grek-yunon-rim madaniyatlarining yaqindan o‘zaro aloqasi va bir-biriga ta’sir etib borishi katta rol o‘ynadi. haqiqatdan ham bu davrda iqtisodiyot taraqqiy etdi, qishloq xo‘jaligi, hunarmandchilik rivojlandi.bu davrda qishloq xo‘jaligida foydalaniladigan er maydonlari kengaydi, ko‘plab sug‘oriladigan erlar ochildi, sug‘orish inshootlari tiklandi, yangilari qurildi, paxta, zig‘ir, kanop ekilib, ularning tolasidan mato to‘qildi. movarounnahrda, xususan, xorazm, urganch, farg‘ona, samarqand va buxoro to‘qimachilik mahsulotlari, ayniqsa samarqand va buxoro shoyisi dunyoga mashhur bo‘lgan. qishloq xo‘jaligi va hunarmandchilik, sanoat mahsulotlariningishlab chiqarilishi savdoning rivojlanishiga yo‘l ochdi. natijada yaqin va o‘rta sharq mamlakatlarining chet davlatlar: ispaniya, hindiston, xitoy, vizantiya bilan savdo ishlari ko‘lami ortib bordi. pireney yarim orolining arablar tomonidan bosib olinishi insoniyat …

4 / 6

mirilishi ham madaniy hayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi. bu davrda pul muomalasi rivojlandi. jamiyat siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy hayotidagi o‘zgarishlar, albatta madaniy hayotga o‘z ta’sirini o‘tkazmasdan qolmaydi.somoniylar davlatida marv, buxoro, samarqand va urganch o‘sha davrning madaniy markazlari sanalardi. bu davrda arab tili ilmiy va aloqa tili edi. maktablarda darslar arab tilida olib borilar edi. rasmiy hujjatlar, shariat qoidalari arab tilida yuritilar edi. ilmiy asarlar ham arab tilida yozilar edi. x asr o‘rtalariga kelib, fors-tojik tilida ham ish yuritila boshlandi. ammo hujjatlar, ishlar fors-tojik tilida bo‘lsa ham, arab imlosida yozilar edi. bu shaharlardagi maktablarga hatto tevarak-atrofdagi qishloqlardan oddiy xalq bolalari ham kelib o‘qiganligi manbalarda keltiriladi. o‘sha davrda buxoroda katta kitob bozori bo‘lgan. kitob do‘konlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy muloqot, munozaralar o‘tkazganlar. abu ali ibn sino kitob do‘konlaridan birida forobiyning aristotel “metafizika”siga yozgan sharhlarini sotib olganligini tarjimai holida hikoya qiladi. buxoro amiri saroyida esa yirik kutubxona mavjud bo‘lgan. amir kutubxonasini o‘sha …

5 / 6

i to‘playdi, olimlarni ilmiy ishga taklif etadi. jumladan, abu rayhon beruniyning mashhur “hindiston” asarini shu еrda yaratgan edi. saljuqiylar davrida alp-arslon muhammad hokimiyatni boshqarganda uning vaziri nizom ul-mulk o‘z davrining mashhur siyosiy arbobi va eng ma’rifatparvar kishilaridan bo‘lgan. saljuqiylar hokimiyati harbiylashgan bo‘lib, bu hokimyatning ichki va tashqi siyosatini nizom ul-mulk boshqarar edi. u g‘aznaviylar ish uslubiga bir oz o‘zgartirishlar kiritib, hokimiyatni boshqarish uslubini ishlab chiqadi va o‘zining “siyosatnoma” asarini yaratadi (1091-1092 y.y.). bu asarda davlatni boshqarish tamoyillari-prinsiplari bayon etiladi. nizom ul-mulk maorifni rivojlantirishda katta xizmat qiladi. 1067 yilda bag‘dodda o‘zining shaxsiy jamg‘armasiga o‘sha davrning eng mashhur o‘quv yurti- “nizomiya” madrasasini qurdiradi. u olimlar, din peshvolari, so‘fiylarga katta e’tibor berib, g‘amxo‘rlik qiladi. uning katta xizmatlaridan yana biri taqvimni isloh qilgani. u 1074 yili o‘rta sharq mamlakatlari uchun kalendar-taqvim tuzadiki, bu taqvim hozirgacha eng takomillashgan kalendarlardan biri hisoblanadi. xi asrda xorazmda ilm-fan taraqqiy etadi. xorazm shohi ma’mun ii o‘z saroyiga zabardast olimlarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq uygʻonish davrida taʼlimiy-axloqiy fikrlar rivoji"

2-mavzu: sharq uygʻonish davrida taʼlimiy-axloqiy fikrlar rivoji. mashgʻulot rejasi: 1.ix-xi asrlar – sharq uygʻonish davri. 2.abu abdulloh xorazmiyning didaktik qarashlari. 3.abu nasr forobiyning asarlaridagi pedagogik fikrlar. 4.abu rayhon beruniyning ilmiy-pedagogik qarashlari. 5.abu ali ibn sino tarbiya va taʼlim haqida. 6. mahmud qoshgʻariyning “devoni lugʻotit-turk” asarida taʼlim-tarbiya masalalari. 7. yusuf xos hojibning “qutadgʻu bilik” asari – pandnoma asar sifatida. 8. ahmad yugnakiyning “hibat ul-haqoyiq” asarida didaktik qarashlar. 9. kaykovusning “qobusnoma” asarining tarbiyaviy ahamiyati. adabiyotlar: 1. ҳошимов к., нишонова с., иномова м., ҳасанов р. педагогика тарихи. – t.: ўқитувчи, 1996. 2. hoshimov k., nishonova s. pedagogika tarixi. – t.: oʻzbekiston milliy kutubxonasi...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (35,1 КБ). Чтобы скачать "sharq uygʻonish davrida taʼlimiy-axloqiy fikrlar rivoji", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq uygʻonish davrida taʼlimi… DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram