yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash va tangens-galvanometr doimiyasini aniqlash

DOCX 4 pages 260.4 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 260.4 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

1 – laboratoriya ishi yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash va tangens-galvanometr doimiysini aniqlash ishning maqsadi: yer magnit maydon kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash orqali magnit maydonining хossalarini o‘rganishdan iborat. kerakli asboblar: tangens-galvanometr, milliampermetr, reostat, o‘zgarmas tok manbai. ishni bajarish uchun asos 1. nazariy qism va qurilmaning tuzilishi bo‘yicha qisqa, ishni bajarish tartibi va jadval to‘liq bo‘yica to‘liq konspekt. 2. ishni bajarish tartibini bilish. ishni himoya qilish uchun asos 1. xalqaro birliklar sistemasi (xbs) da amalga oshirilgan hisob-kitob va rasmiylashtirilgan hisobot. 2. sinov savollariga javob berish. nazariy qism yerni katta sharsimon magnit deb faraz qilsak bo‘ladi. yerni o‘ragan fazoda magnit maydoni mavjud. bu maydonning kuch chiziqlari 5.1-rasmda ko‘rsatilgan. shimoliy geografik qutb yaqinida janubiy magnit qutbi s joylashgan, janubiy geografik qutb yaqinida – shimoliy magnit qutbi n joylashgan.5.1-rasm 5.2-rasm yerning istagan nuqtasidagi mavjud bo‘lgan magnit maydonni magnit nayzacha yordamida aniqlash mumkin. agar ns magnit nayzachasini l ipga osib (5.2-rasm), …

2 / 4

burchagi magnit og‘ish burchagi deb ataladi (5.2-rasm). yer magnit maydonining to‘la kuchlanganlik vektori h ni ikki: gorizontal va vertikal tashkil etuvchilarga ajratish mumkin (5.3-rasm). og‘ish va enkayish burchaklarining hamda gorizontal tarkibiy qismning qiymatlari berilgan nuqtadagi magnit maydon yo‘nalishi va kattaligini aniqlash imkoniyatini beradi.5.3-rasm agarda magnit nayzacha faqat vertikal o‘q atrofidagina erkin aylana oladigan bo‘lsa, u yer magnit maydonining gorizontal tarkibiy qismi ta'sirida magnit meridiani tekisligida joylashadi. tajriba qismi tajriba 5.4-rasmda keltirilgan elektr sxema yordamida o‘tkaziladi va quyida o‘lchash uslubining qisqacha nazariyasi keltirilgan. bu yerda r – reostat, a – ampermetr, tg – tangens-galvanometr, k – qo‘shkalit, uning vazifasi tangens-galvanometr orqali o‘tayotgan tokning yunalishini o‘zgartirishdan iborat. metodning nazariyasi magnit meridiani tekisligiga nisbatan vertikal joylashgan, n ta o‘ramdan iborat halqasimon o‘tkazgichni olaylik. bu o‘tkazgich markaziga o‘z vertikal o‘qi atrofida aylanuvchi magnit nayzachani joylashtiramiz. agar g‘altak orqali i tok o‘tkazsak, kuchlanganligi hz, yunalishi g‘altak tekisligiga perpendikulyar bo‘lgan magnit maydoni vujudga keladi. shunday qilib, …

3 / 4

li oqayotgan tok kuchini aniqlash uchun ham ishlatilishi mumkin, ya'ni: i(2rhotg)n. (5.5) (5.5) ifodada tg ning oldida turuvchi barcha kattaliklar yer yuzining berilgan nuqtasi va o‘lchayotgan asbob uchun o‘zgarmas bo‘lganliklari uchun mazkur ifodani quyidagicha yozish mumkin ictg, (5.6) bu yerda c2rhon doimiy kattalik bo‘lib, tangens-galvanometr doimiysi deb ataladi. o‘lchanilayotgan tok kuchi strelka og‘ish burchagining tangensiga proporsional bo‘lgani uchun qurilmani tangens-galvanometr deyiladi. (5.6) ifodadan doimiy c son jihatdan nayzachaning og‘ish burchagi 45 ga teng bo‘lgandagi o‘ramlar orqali o‘tayotgan tok kuchiga teng ekanligi kelib chiqadi. shunday qilib markazida magnit nayzacha o‘rnatilgan aylanma o‘tkazgichni shu zanjir orqali o‘tayotgan tok kuchini aniqash uchun qo‘llasa bo‘ladi. buning uchun quyidagi shart bajarilishi kerak: magnit nayzachasining o‘lchamlari o‘ramlar radiuslariga nisbatan juda kichik bo‘lishi kerak, chunki (5.2) formula aylana markazidagi nuqta uchungina bajariladi. ushbu ishda foydalaniladigan tangens-galvanometr aylanuvchi tutgichga o‘rnatilgan g‘altakdan iboratdir. vertikal o‘q atrofida aylanadigan nayzacha g‘altakning markaziga o‘rnatilib, nayzachaning ustiga bo‘limlari bo‘lgan yengil alyuminiy (limb) qo‘yilgan. …

4 / 4

b, uning g‘altagi o‘ramlarini magnit meridian tekisligi bo‘yicha joylashtiriladi. kompasning strelkasi 0 ga to‘g‘rilanadi. 3. tok manbai ulanadi va reostat surgichini siljitib tok kuchi 0,1 a o‘rnatiladi. so‘ngra limbning burilish burchagi 1 aniqlanadi. 4. tangens-galvanometrni siljitmagan va reostatning surgichini o‘zgartirmagan holda qo‘shkalit k yordamida berilayotgan tokning yo‘nalishi o‘zgartiriladi va limbning burilish burchagi 2 aniqlanadi. va ning qiymatlari bo‘yicha burilish burchagining o‘rtacha qiymati aniqlanadi: =(+)/2. 5. 3, 4– punktlarga asosan tajribani tok kuchining turli xil qiymatlari (0,1; 0,2; 0,3; 0,4; 0,5 a) uchun takrorlanadi. tok kuchining har bir qiymati uchun burilish burchagi 15 larning o‘rtacha qiymati hisoblanadi. 6. jadvaldan tg1, tg2, tg3, tg4, tg5 larning qiymatlari aniqlanadi, so‘ngra (5.4) formuladan har bir tok qiymati uchun ho ning qiymati topiladi va jadvalga yoziladi. 7. so‘ngra ho ning o‘rtacha qiymati , absolyut hatoligi ho( –hoi) va nisbiy hatoligi ( )100% hisoblanadi. n i, (a) , gradus , gradus , gradus ho, a/m ho …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash va tangens-galvanometr doimiyasini aniqlash"

1 – laboratoriya ishi yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash va tangens-galvanometr doimiysini aniqlash ishning maqsadi: yer magnit maydon kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash orqali magnit maydonining хossalarini o‘rganishdan iborat. kerakli asboblar: tangens-galvanometr, milliampermetr, reostat, o‘zgarmas tok manbai. ishni bajarish uchun asos 1. nazariy qism va qurilmaning tuzilishi bo‘yicha qisqa, ishni bajarish tartibi va jadval to‘liq bo‘yica to‘liq konspekt. 2. ishni bajarish tartibini bilish. ishni himoya qilish uchun asos 1. xalqaro birliklar sistemasi (xbs) da amalga oshirilgan hisob-kitob va rasmiylashtirilgan hisobot. 2. sinov savollariga javob berish. nazariy qism yerni katta sharsimon magnit deb faraz qilsak bo‘ladi....

This file contains 4 pages in DOCX format (260.4 KB). To download "yer magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisini aniqlash va tangens-galvanometr doimiyasini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: yer magnit maydoni kuchlanganli… DOCX 4 pages Free download Telegram