mashrab

PPTX 18 pages 109.3 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.3 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

презентация powerpoint o’zbek adabiyoti tarixi va yangi o’zbek adabiyoti mashrab devonini o’rganish,boborahim mashrab ijodiyoti.lirikasi mashrab (asl ismi: boborahim mulla vali oʻgʻli; 1640/1653/1657-yil, namangan – 1711-yil balx) – oʻzbek shoiri va mutafakkiri, tasavvuf adabiyotining yetuk namoyondasi. boborahim mashrab qachon tugʻilgani borasida olimlar orasida har-xil fikrlar mavjud. mashrab otadan yosh yetim qoladi, oilaning moddiy qiyinchiliklari yanada ortadi. onasi ip yigirib tirikchilik oʻtkazadi. mashrab din asoslari va falsafadan yaxshi xabardor boʻlgan so'fi eshon mulla bozor oxund (xoʻja ubaydullo) qoʻlida diniy taʼlim oladi, so'fiy tariqatlar boʻyicha bilimini oshiradi, forsiy tilni oʻrganadi. hayoti taxminan, 1665-yillarda mulla bozor oxund tavsiyasiga koʻra, oʻsha zamonda katta obroʻga ega boʻlgan yirik din arbobi qashqarlik hidoyatullo ofoq xo'ja eshon huzuriga boradi. shoir adabiy merosidagi diniy mazmun va tasavvufiy yoʻnalish ruhidagi sheʼrlarning koʻpchilik qismi ofoq xo'ja dargohida va uning targʻibot saboqlari taʼsirida yaratilgan. ofoq xo'ja shaxsiy xislat-fazilatlarini madh etuvchi, uni „pir-u rahbar“ deb tan oluvchi bayt-misralar mujassam boʻlgan gʻazal va muxammaslar …

2 / 18

xalqni koʻrdum“…). mashrab nomi xviii xixasrlarda tuzilgan tazkira va tasavvufiy yoʻnalishdagi asarlarda zikr etiladi (masalan, bade samarqandiyning „muzokir ul-as'hob“ida). ammo ularda shoir hayoti va ijodiy faoliyati haqida keltirilgan maʼlumotlar nihoyatda kam. mashrabning qoldirgan adabiy merosi xususida ham aniq maʼlumot beruvchi manba yoʻq. uning oʻz asarlarini toʻplab, devon yoki biror majmua tuzganligi maʼlum emas. faqat „devoni mashrab“, „devonai mashrab“, „eshoni mashrab“, „hazrati shoh mashrab“ nomlari ostida xalq orasida qoʻlyozma va toshbosma shaklida tarqalgan qissalardagina (ularning kim tomonidan va qachon tuzilganligi nomaʼlum) shoirning hayot yoʻli va ijodiy faoliyati maʼlum tartib va izchillikda bayon etiladi, shu jarayonda asarlaridan namunalar ham keltiriladi. qissalar keyinchalik oʻzgartirish va tuzatishlarga duch kelgan, turli toʻqimalar, yangi-yangi rivoyat, nakdlar, sarguzasht va latifasimon lavhalar bilan toʻldirila borilgan. natijada qissalarda tarixiy mashrab va uning ijtimoiy va ijodiy faoliyati xalq tasavvuridagi toʻqima mashrab hamda u haqidagi sarguzasht-rivoyatlar bilan qorishib ketgan. shunday boʻlsada, mashrab haqidagi qissalar shoir hayot yoʻlini nisbatan toʻla va bosqichma-bosqich …

3 / 18

teʼdod egasi ekanligidan dalolat beradi. mashrab ijodi sheʼriyatning yanada kengroq ijtimoiy mazmun va jangovar ruh kasb etishida, adabiyotdagi xalqchillik va dunyoviylikning chuqurlashuvida, lirik turlarning takomillashuvi hamda badiiy sanʼatning kamolotga erishuvida yangi bir yuqori bosqichni tashkil etadi. mashrab qoldirgan adabiy meros toʻla aniqlanib, oʻrganilgan emas. baʼzi tadqiqotchilar juda koʻp sheʼriy hikoyat va gʻazallarni oʻzida jamlovchi „mabdai nur“ nomli yirik asarni shoirga nisbat beradilar. shoir merosi, asosan,„qissai mashrab“asari orqali yetib kelgan. asarda rindiy, umar, mahvash, zinda va mansur taxalluslari ham uchraydi. „mabdai nur“ va „kimyo“ asarlari muallifligi borasida munozara mavjud. 1997-yilda „mabdai nur“ (jaloliddin rumiy „masnaviyi maʼnaviy“siga sharh) boborahim mashrabning asari sifatida chop etildi. “dеvon”ni varaqlab… mashrabning vahob rahmonov va komiljon isroilovlar nashrga tayyorlangan “devon”i so‘zboshi, she’rlar va lug‘atdan iborat. vahob rahmonov qalamiga mansub “buyuk isyonkor” deb nomlangan so‘zboshining asosiy muvaffaqiyatlaridan biri so‘filar ta’limotining o‘ng va so‘l qanotlari haqida ravshan hamda qariyb aniq ma’lumotlar berilganligida ko‘rinadi. mashrab mansub bo‘lgan so‘l qanot so‘filar …

4 / 18

mashrabshunoslikka ixlosli va chuqur bilimli yangi tadqiqotchi kirib kelayotganidan xabar beradi. g‘azallarni tahlil qilish hamma o‘rinlarda ham to‘g‘ri bo‘lavermagan. masalan, tadqiqotchi shoirning quyidagi baytini keltiradi va sharhlaydi: mani ko‘rsa qachondur shayxulislom ahramon yanglig‘, nechun, bo‘ynug‘a zulfi tori chirmashgan tumorim bor! “ahramon-yovuzlik timsoli, devlarning boshlig‘i. shoir shayxulislomni ana shu devga o‘xshatmoqda!”. mashrab uchun shayxulislomni ahramonga o‘xshatish undov qo‘yadigan darajada katta gap emas edi. mashrab bu yerda shayxulislomning qahramonligidan ko‘ra o‘z sofligi, imoni, diyonati to‘g‘risida ko‘proq gapirayaptiki, tadqiqotchi bu xususda hech narsa eslatmaydi. endi asosiy masalaga – “devon”dagi she’rlar masalasiga o‘tsak. “devon”ning darrov ko‘zga tashlanadigan uch afzalligi bor. 1. ko‘p sonli yangi she’rlar kiritilgan. 2. oldingi nashrlarda bosilgan ba’zi she’rlar yangi matla’lar bilan to‘ldirilgan. 3. she’rlarning avvalgi nashrlarda noo‘rin tahrir qilingan yoki xato o‘qilgan joylari iloji boricha to‘g‘rilangan. biz asosiy e’tiborni keyingi ikki nuqtaga qaratamiz. “devon”da o‘nta g‘azal oldingi nashrlarda tushib qolgan 16 matla’ bilan to‘ldirilgan. eng e’tiborli tomoni shundaki, oldingi nashrlarda …

5 / 18

handa, dalol baho aylaru mushtar chidayolmas! endi tuzatilgan nuqsonlar to‘g‘risida bir-ikki og‘iz so‘z. mashrab asarlarining 1979 yilgi nashrida “derman” radifli g‘azal shunday tugardi: ko‘z yoshi chu suv bo‘ldi do‘zax o‘tidin, mashrab, ishqni o‘tidin tashlab do‘zax qurutay derman. “devon”da matla’ning birinchi misrasi: ko‘z yoshini sochibman do‘zax o‘tina, mashrab… — shakliga keltirilgan va misralarning mantiqiy hamda yo‘nalish muvozanati tiklangan. bu tarzdagi misollarni ko‘plab keltirish mumkin. e’tiboringiz uchun rahmat image1.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mashrab"

презентация powerpoint o’zbek adabiyoti tarixi va yangi o’zbek adabiyoti mashrab devonini o’rganish,boborahim mashrab ijodiyoti.lirikasi mashrab (asl ismi: boborahim mulla vali oʻgʻli; 1640/1653/1657-yil, namangan – 1711-yil balx) – oʻzbek shoiri va mutafakkiri, tasavvuf adabiyotining yetuk namoyondasi. boborahim mashrab qachon tugʻilgani borasida olimlar orasida har-xil fikrlar mavjud. mashrab otadan yosh yetim qoladi, oilaning moddiy qiyinchiliklari yanada ortadi. onasi ip yigirib tirikchilik oʻtkazadi. mashrab din asoslari va falsafadan yaxshi xabardor boʻlgan so'fi eshon mulla bozor oxund (xoʻja ubaydullo) qoʻlida diniy taʼlim oladi, so'fiy tariqatlar boʻyicha bilimini oshiradi, forsiy tilni oʻrganadi. hayoti taxminan, 1665-yillarda mulla bozor oxund tavsiyasiga koʻra, oʻsha zamonda ka...

This file contains 18 pages in PPTX format (109.3 KB). To download "mashrab", click the Telegram button on the left.

Tags: mashrab PPTX 18 pages Free download Telegram