sidqiy xondayliqiy hayoti va ijodi

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662585862.doc αζαρ sidqiy xondayliqiy hayoti va ijodi (1884-1934 yil) reja: 1. sidqiy xondayliqiy hayoti. 2. sidqiyning ishqiy lirikasi. 3. sidqiyning ijtimoiy-siyosiy lirikasi. 4. «rusiya inqilobi» dostoni haqida. sidqiyning nasriy asarlari. sidqiy xondayliqiy adabiyot maydoniga xx asr boshlarida kirib kelgan, davrning shiddatli olata`sir voqealariga guvoh bo`lgan, ularga oddiy xalq nuqtai nazaridan baho bergan, o`z asarlari bilan zamonasining o`ziga xos solnomalarini yarata olgan shoirlardan. sirojiddin sidqiy 1884 yilda tug`ildi. otasi mirzohidoxun «oxund» deb nomlanishidan o`qimishli kishilardan edi. shoir o`z otasining kambag`alroq, bechoraholroq bo`lganidan xizmatkorlarga ovqat tashib, ot-uloq boqib, ro`zg`or tebratganini aytadi. otasining yordami bilan 6 yoshlarida sirojiddinning savodi chiqadi. xati ravon bo`lib, qisqa muddatda sheriklari orasida ko`zga tashlanib qoladi. 1903 yilda yuqori tahsilini takomillashtirish maqsadida toshkentga keladi. kesakqo`rg`on mahallasidagi madrasai rahmatullohda shomuhiddin oxund qo`lida arab tilining sarf (morfologiya)u nahv(sintaksis)ini o`rganadi. xattotlikka muhabbat qo`yib, zamonasining mashhur qilqalami toshkentning arpapoya mahallasida istiqomat qiluvchi muhammad shohmurod kotibga shogird tushadi. so`ngra farg`ona vodiysiga kelib, «mashhuri davron» …

uda edi. ularni «shavkat» taxallusi bilan yozadi. «tuhfai shavkat», (1913), «sav`oti shavkat» (1914) to`plamlarini nashr ettirdi. bir qator she`rlarida «shevan» (nola, fig`on) taxallusini qo`llaydi. lekin keyinroq barcha asarlarini sidqiy taxallusi bilan chop ettiradi. shoirning o`zi tabiatan mehnatkash, hunar va kasb o`rganishga moyil va mohir bir kishi edi. u xushxatlikdan tashqari tosh yo`nib, unga turli ishlov berish, xat yozish, turli bezaklar tushirish, suratlar ishlash, muhr «qazish»ni o`rniga qo`yardi. shoirning shaxsiy hayoti ham aytgulik baxtli kechmagan. o`g`illari fathulkarim va omonullolarning ketma-ket vafot etdi. bu esa sidqiyning qaddini bukdi, qalbini jarohatladi. shoir sidqiy 1934 yilda, 50 yoshida o`z qishlog`i parveztepada vafot etadi. uning asarlarini sadoqatli shogirdi abdulla nosirov o`zfa sharqshunoslik instituning qo`lyozmalar fondiga topshirdi. 1984 yilda adabiy jamoatchilik shoir tavalludining 100 yilligini, 1994 yilda 110 yilligini nishonladi. 1984 yilda salkam 70 yillik tanaffusdan so`ng adib asarlari alohida bir qator kitob holida nashr etildi. 1996 yilda uning ijodi haqida dissertatsiya yoqlandi. sidqiy xondayliqiy - …

ing jabrini ham ko`rdi. sidqiyning hajvi tig`idan tovlamachi poraxo`rlar, muttaham chor amaldorlari ham chetda qolmagan. chunonchi, uning 1984 yilda «navbahor» to`plamida e`lon qilingan asarlari orasida o`nqo`rg`on qozisi haqida bir voqeiy hikoyasi bor. bu she`riy hikoyasida johil va bangi bir eshonning yuragiga qozi bo`lish g`ulg`ulasi tushib, muridlarni yig`ib, pora bilan unga erishgani, shariat ishlarini paymol qilgani, poraxo`rlik, haqsizlikka rivoj bergani haqida gap ketadi va bu shariat peshvosini hayotidan lavha keltiradi. ushbu voqeani yozish bilan shoirning boshiga balolar yog`iladi. arab, fors tillarini yaxshi bilgan shoir tarjima bilan ham jiddiy shug`ullanadi. masalan, u mashhur «ming bir kecha»ni, sheroziyning «bo`ston»ini, o`nlab hikoya va latifalarni tarjima qilgan. o`zfa sharqshunoslik instituti qo`lyozmalar fondida sidqiyning 20 dan ortiq nomda bosma va qo`lyozma kitoblari saqlanib keladi. uning yuzdan ortiq g`azalini o`z ichiga olgan qo`lyozma devonidagi she`rlar iste`dodli lirik shoir bo`lganligini ko`rsatadi. 1910 yillarda bosilgan «bayozi haziniy», «bayozi muhallo», «armug`on xislat» kabi ko`pgina to`plamlarda shoirning «shavkat», «shevan» taxalluslari bilan …

iy qahramonlar – oshiq, ma`shuqa, raqib va falak obrazlari mavjud. uning oshiqi yorining jafolaridan noliydi, ammo u yorning iltifotidan umid uzmaydigan kishi. hijroningga man bo`lib qaribo, vasling dame bo`lmadi nasibo. ag`yorima o`zni aylab ulfat, qilding o`zin onlara habibo. shoir poetik merosining salmoqli qismini hajviyot va ijtimoiy-siyosiy mavzulardagi she`rlar tashkil etadi. hajviy asarlarining aksariyati hayotiy voqealar va detallar asosiga qurilgan bo`lib, ijtimoiy-siyosiy she`rlari esa davrning muhim voqealari haqidadir. masalan, «muhoraba» she`ri 1914 yilda boshlangan birinchi jahon urushi haqidadir. shoir uning oddiy xalq boshiga keltirgan fojialaridan so`z ochadi, ochlik va talonda qolgan mehnatkash yonida turib, muhoraba haybarakallachilarini la`natlaydi: keldi zamona ahlini hayron muhoraba, har go`sha ichra ayladi giryon muhoraba, tang ayladi-yu, qildi bag`ri qon muhoraba, girmon qirilsun aylaman e`lon muhoraba, bolqon ham o`lsun etmayin e`lon muhoraba. bundan tashqari, shoirning “nuqta ermas xatdagi ko`zdin to`kulgan yosh erur”, “yo rab, na yanglig` erdi bu baxti qaro mango” deb boshlanuvchi va “ehtiyoj” radifli she`rlarida ijtimoiy-falsafiy …

yirmalaridan holi, umuturk, umuminsoniy tuyg`ulari bilan to`lib-toshganliklarini, erkparvar, elparvar avlod ekanliklarini ta`kidlaydi. sidqiyning «rusiya inqilobi» dostoni o`ziga xos original asardir. uning hajmi ham anchagina katta 1502 satrdan iborat bo`lib, shundan 72 misrasi fors-tojik tilida, qolgan 1430 misrasi esa o`zbek tilida bitilgandir. asar hajm jihatidan bir-biridan farqlanuvchi 13 bobdan iborat. yillar davomida ezilib kelgan turkiston xalqlarining taraqqiyot sari qo`yilgan dastlabki qadamlaridan biri sifatida shoir bu inqilobga katta umidlar bilan qaraydi. asarda o`z insoniy huquqi va qadrini talab qilib chiqqan begunoh kishilarning o`qqa tutilishi tasvirini shoir g`oyat achinish bilan tasvirlaydi: falak uzra yuzlandi sonsiz suron, der edingiz yiqildi magar osmon. bo`lub nechaning ro`zg`ori qaro, ajal ilkida bo`ldi umri ado. chidolmay munga yig`lab el hoy, hoy, der ediki, rahm aylagil ey xudoy. dostonda mardikorlik voqealarining tasvirlari berilgan, bundan tashqari yana aytish zarurki, shoir mardikorlikka olishni inson huquqlarining paymol qilinishi tengligini uqtirib o`tadi: na bor erdi farmon aro muhlati, na bor erdi anda haqi-xizmati. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sidqiy xondayliqiy hayoti va ijodi"

1662585862.doc αζαρ sidqiy xondayliqiy hayoti va ijodi (1884-1934 yil) reja: 1. sidqiy xondayliqiy hayoti. 2. sidqiyning ishqiy lirikasi. 3. sidqiyning ijtimoiy-siyosiy lirikasi. 4. «rusiya inqilobi» dostoni haqida. sidqiyning nasriy asarlari. sidqiy xondayliqiy adabiyot maydoniga xx asr boshlarida kirib kelgan, davrning shiddatli olata`sir voqealariga guvoh bo`lgan, ularga oddiy xalq nuqtai nazaridan baho bergan, o`z asarlari bilan zamonasining o`ziga xos solnomalarini yarata olgan shoirlardan. sirojiddin sidqiy 1884 yilda tug`ildi. otasi mirzohidoxun «oxund» deb nomlanishidan o`qimishli kishilardan edi. shoir o`z otasining kambag`alroq, bechoraholroq bo`lganidan xizmatkorlarga ovqat tashib, ot-uloq boqib, ro`zg`or tebratganini aytadi. otasining yordami bilan 6 yoshlarida sirojiddinning s...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "sidqiy xondayliqiy hayoti va ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sidqiy xondayliqiy hayoti va ij… DOC Бесплатная загрузка Telegram