lazer va ularning turlari 11-sinf

PPT 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1644350967.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 38-mavzu: lazer va ularning turlari lazer nima? lazer deb ataluvchi optik kvant generatorlarining paydo bo‘lishi fizika fanining yangi sohasi – kvant elektronikasining ulkan yutug‘idir. lazer deganda, juda aniq yo‘naltirilgan kogerent yorug‘lik nurining manbayi tushuniladi. lazer so‘zining o‘zi inglizcha «majburiy tebranish natijasida yorug‘likning kuchaytirilishi» so‘zlaridagi birinchi harflaridan olingan («light amplification by stimulated emission of radiation»). birinchi kvant generatorlari rus fiziklari n. basov, a. proxorov va amerikalik fizik ch. tauns tomonidan yaratilgan (ushbu sohadagi ishlari uchun 1964-yilda nobel mukofotiga sazovor bo‘lishgan). bunday generatorlarning ish prinsipini tushunish uchun nurlanish jarayoni bilan batafsilroq tanishaylik. atomning majburiy nurlanishi. oldingi mavzuda qayd etilganidek, atom asosiy holatda bo‘lganida nurlanmaydi va unda cheksiz uzoq vaqt davomida turadi. ammo atom boshqa ta’sirlar natijasida uyg‘ongan holatga o‘tishi mumkin. odatda, atom uyg‘ongan holatda uzoq bo‘lmay, yana qaytib, asosiy holatga o‘tadi va bunda energetik sathlarning farqiga teng energiyali foton chiqaradi. bunday o‘tish o‘z-o‘zidan ro‘y bergani …

raylik. ayrim moddalarning atomlarida shunday uyg‘ongan holatlar mavjudki, atomlar bu holatlarda uzoq vaqt davomida bo‘lishi mumkin. bunday holatlar metastabil holatlar deyiladi. metastabil holatlar bilan yoqut kristali misolida batafsil tanishaylik. yoqut lazeri. yoqut kristali aluminiy oksid al2 o3 dan iborat bo‘lib, al ning ba’zi atomlari o‘rnini xromning uch valentli cr 3+ ionlari egallagan bo‘ladi. kuchli yoritilish natijasida xrom atomlari 1 asosiy holatdan 3 uyg‘ongan holatga majburiy ravishda o‘tkaziladi (7.3-rasm). xrom atomining uyg‘ongan holatda yashash davri juda kichik (10–7s) bo‘lganligi uchun u yoki spontan ravishda (o‘z-o‘zidan) 1 asosiy holatga o‘tishi yoki nurlanishsiz 2 holatga o‘tishi (metastabil holat) mumkin (7.3-rasm). bunda energiyaning ortiqcha qismi yoqut kristalining panjarasiga beriladi. 2 holatdan 1 holatga o‘tishning tanlov qoidalariga muvofiq man qilinganligi xrom atomlarining 2 holatda to‘planishiga olib keladi. agar majburiy uyg‘otish juda katta bo‘lsa, 2 holatdagi atomlarning konsentratsiyasi 1 holatdagidan juda katta bo‘lib, 2 holatda elektronlarning juda zich joylashuvi ro‘y beradi (7.4-rasm). agar yoqutga xrom atomining …

si 3 ulangan. boshqa lazerlarning hosil bo‘lish mexanizmi ham shunga o‘xshaydi. lazerning turlari. kvant generatorlari kvant mexanikasi qonunlari asosida istalgan (elektr, issiqlik, yorug‘lik, kimyoviy va h.k.) energiyani kogerent yorug‘lik nuri energiyasiga aylantirib beradi. bu ajoyib xossaga egaligi lazer nurining juda keng qo‘llanilishiga sabab bo‘lmoqda. lazerlar faollashtiruvchi moddalarning turlariga, ya’ni qanday energiyani kogerent yorug‘lik nuri energiyasiga aylantirishiga qarab bir nechta turlarga bo‘linadi. bular: qattiq lazerlar, yarim o‘tkazgichli lazerlar, gaz lazerlari, kimyoviy lazerlar, tolali lazerlar, rentgent lazerlari va hokazolar. ular impuls, uzluksiz va kvaziuzluksiz rejimlarda ishlashi mumkin. lazerning xossalari bilan tanishaylik. yuqori darajada kogerent, ya’ni fotonlarning fazalari bir xil. qat’iy monoxromatik. dastaga kiruvchi fotonlar to‘lqin uzunliklarining farqi 10–11 m dan oshmaydi, ya’ni ∆λ < 10–11 m nurlanish quvvati juda katta. lazer nurida nurlanish quvvati 1016–1020 w/m2 gacha bo‘lishi mumkin. bu juda katta qiymat hisoblanadi. vaholanki, quyoshning to‘la nurlanish spektri bo‘yicha nurlanish quvvati 7 · 107 w/m2 ni tashkil qiladi. nurning yoyilish burchagi …

tronika, poligrafiya kabi nozik sohalarda, balki mashinasozlik, avtomobilsozlik, qurilish materiallarini ishlab chiqarishda ham bajariladi. lazer nurlari buyumlardagi nuqsonlarni aniqlash, kimyoviy reaksiyalar mexanizmini o‘rganish va ularni tezlashtirish, o‘ta toza materiallarni hosil qilishda ham juda yaxshi yordamchidir. hozir lazer yordamida izotoplar, jumladan, uran izotoplari ajratib olinmoqda. lazer o‘lchov ishlarida ham juda keng qo‘llaniladi. ular yordamida uzoqdan turib ko‘chishlarni, muhitning sindirish ko‘rsatkichini, bosimni, temperaturani o‘lchash mumkin. lazer nuri yerdan oygacha bo‘lgan masofani aniqlashtirishga, oy xaritasiga aniqliklar kiritishga yordam berdi. lazer tibbiyotda ham juda keng qo‘llanilmoqda. u qon chiqarmaydigan pichoq vazifasini bajarib, kishilarning umrini uzaytirishga, ko‘rish qobiliyatini tiklashga xizmat qilmoqda. lazer qo‘llanadigan istiqbolli sohalardan yana biri – yuqori temperaturali plazma hosil qilishdir. bu soha termoyadro sintezini lazer bilan boshqarish yo‘lida yaxshigina imkoniyatlar ochgani sababli olimlarning diqqat markazida turibdi. lazerli disklar tushunchasi kompyuterda ishlovchilar va musiqasevarlar kundalik hayotining ajralmas qismiga aylanib qoldi. hozirgi paytda lazerning qo‘llanilish sohasi shu qadar ko‘pki, ularning hammasiga to‘xtalib o‘tishning imkoni …

lazer va ularning turlari 11-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "lazer va ularning turlari 11-sinf"

1644350967.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 38-mavzu: lazer va ularning turlari lazer nima? lazer deb ataluvchi optik kvant generatorlarining paydo bo‘lishi fizika fanining yangi sohasi – kvant elektronikasining ulkan yutug‘idir. lazer deganda, juda aniq yo‘naltirilgan kogerent yorug‘lik nurining manbayi tushuniladi. lazer so‘zining o‘zi inglizcha «majburiy tebranish natijasida yorug‘likning kuchaytirilishi» so‘zlaridagi birinchi harflaridan olingan («light amplification by stimulated emission of radiation»). birinchi kvant generatorlari rus fiziklari n. basov, a. proxorov va amerikalik fizik ch. tauns tomonidan yaratilgan (ushbu sohadagi ishlari uchun 1964-yilda nobel mukofotiga sazovor bo‘lishgan). bunday generatorlarning ish prinsipini tushunish uchun nurlanis...

PPT format, 1.0 MB. To download "lazer va ularning turlari 11-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: lazer va ularning turlari 11-si… PPT Free download Telegram