san’atshunoslik

DOCX 7 стр. 37,0 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 37,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

san’atshunoslikk kirish san’atshunoslikni taxlil qilishning o’ziga xos jixati shundaki u tarixga aylangan narsalar xaqida gapiradi. badiiy tanqid esa, bugungi xodisalarni taxlil qiladi. badiiy tanqid tarixi saxifalarida shunday xodisalar yoritilganki tanqidchilar o’zi yashagan davr muammolarni dolzarbligini ko’rsatish uchun o’tmishdagi asarlarga murojaat etgan va ularni mazmunidan oxangdosh bo’lgan muammolarga urg’u bergan. tanqidni soxasi xozirjavoblik ilmiylik va publitsistik badiiy tanqidni shakllanayotgan san’at doirasida jonli ishtirok etishidir. shunday qilib, ilmiylik va badiiylik kabi boshqa xususiyatlari bilan o’zaro bog’lab turuvchi muxim sifati xisoblanadi. fan va san’at sintezida intelektual - analitik tamoil ustuvorlik qiladi. tanqidni san’at bilan ijodkor shaxsni iqtidori birlashtiradi. m.kagan aytishicha : “tanqid tabiatan ilm - fan yoki san’at emas u allanimadir va u uchinchi bir narsa nafaqat bilim qadr - qimmatlikka aloqador, balki mafkuraviy - inson faoliyati soxasi bilan bog’liq” shunday kilib, tanqid jamoatchilik fikrini shakllantirishga ta’sir qiladi, adabiy rivojlanish istikbollarini prognoz (bashorat) qiladi va unga ta’sir qiladi, zamonaviy san’atning xususiyatlarini belgilaydi. san’atni …

2 / 7

asvir, xaykaltaroshlik, grafika, amaliy san’at va bezak san’ati kabilarni xam o’z ichiga oladi. san’atshunoslikning san’at nazariyasi, san’at tarixi va badiiy tanqid kabi turlari mavjud. san’at nazariyasi - nafis san’atga nisbatan g’oyaviy mazmun, badiiy shakl, uslub ifoda vositalari, san’atshunoslikning tur va janrlariga xos maxsus xususiyatlari va boshka masalalarini ularning o’zaro alokasida o’rganadi; shuningdek, umumiy konuniyatlarni, san’at tarakkiyotining obyektiv mantiki, uning jamiyat bilan munosabati, jamoa va shaxsga nisbatan ta’sirini kurib chikadi. san’at tarixi esa san’atning umumiy tarakkiyoti (umumsan’at tarixi) ni biror mamlakat yoki aloxida davrda urganadi va tadkik qiladi. san’atning biror tur yoki janri, okimi, yunalishi rivojini, ayrim rassomning ijodiy uslubini taxlil qiladi. badiiy tanqid - zamonaviy san’atning tur va janrini taxlil etib o’rganadi va zamonaviy badiiy ijodni turli ko’rinishda baxolaydi (tanqidiy maqolalar, ilmiy amaliy konferensiyalarda zamonaviy ustalarning chiqishi). shu barcha turlar bir negizda tashkil topgan san’atni tanlangan ijod namunasini o’rganish bilan shug’ullanadi. san’atshunoslik ijodining barcha kompozitsiyalari asosi aynan taxlil sanaladi. san’atshunoslikning …

3 / 7

at, ish quruvchi shakllar, dinamizm, o’zaro bog’liq qismlar, bir joyga qaragan va teng asar rassomi tomonidan o’ylangan xamma xismlar zamon va makonga oid, fazoda xaxixatdan me’morlik, xaykaltaroshlik, amaliy san’at yoki uni xolstdagi illyuziyasini yaratadigan, devor, xogoz yoki kartonda, rassomlik san’ati yoki grafikalardir. san’atshunoslik fan sifatida 15-19 asrlar mobaynida shakllangan. bunga xadar, falsafiy, diniy va boshxa fan tarkibida yoki ayrim ma’lumot, xullanmalar bayoni kurinishida bulgan. san’atshunoslik tomirlari uzox utmishga borib taxaladi. uni fan sifatida shakllanishida misr ya’ni kichik osiyoning pelopones yerlaridagi arxeologik topilmalari sabab bulgan. san’at xaxida fikrlarini antik davri faylasuflari suxrot, platon va aristotel, rassomlar poliklit va apelleslar xam yozib xoldirganlar. suqrot go’zallikni yuksaklik bilan bog’lagandir. platon go’zal g’oyani xissiy dunyoga qarama-qarshi qo’yadi, g’oya zamon va makondan tashqarida bo’lib o’zgarmasdir. go’zallik nechog’li g’ayrixissiylik tusiga ega bo’lmasin, uni sezgilar orqali emas, balki aql orxali bilish mumkin. platon san’atga xam aynan shunday nuqtai nazardan yondoshgan. platonning o’tmishdoshlari san’atni bamisoli borliqni taqlid qilish …

4 / 7

cha, kishilarning qayta yaratishga moyilligidan tug’iladi. san’at- inson atrof muxitini bilish uchun tabiatga taqlid. taqlid qilish, birinchidan kishida bolalikdan boshlanadi va ular boshqa maxluqotlardan taqlid qilish qobiliyatlari yuqori bo’lganligi uchun dastlabki bilimni ola boshlaydilar. ikkinchidan, oziq-ovkatlarni tanavvul qilish barchaga lazzat keltiradi. bu orqali aristotel kishilar adabiy asarlarni kuzatib lazzatlanishlarni tushuntirishga xarakat qiladi. bu lazzat, uning fikricha, “bilish” quvonchida yashiringan buladi. aristotelning minezis nazariyasi taklid bilan bog’likdir. aristotel “katarsis” iborasi xamda “entelexiya” tushunchasini yaratgan. kadimgi rimda plotin, sitseron, vitruviylarning izlanishlari. plotin emanatsiya nazariyasining muallifidir. “rangtasvirning eng mashxur asoschilari va yaratuvchilarining xayot yuli” (birinchi nashr - florensiya, 1550) asarining muallifi, italyalik rang tasvirchi va arxitektor jorj vazari ilk marotaba san’atshunoslikka fan sifatida karadi. kengkamrovli izlanishlariga kura vazarini san’at tarixini asoschisi buladi deyish shubxasiz urinlidir (xvi a). vazarining izlanishlari keyinchalik xvii-xviii asrlarda shimoliy yevropalik karel van mander tomonidan davom etildi. u niderlandiyalik rang tasvirchilarining biografik tuplamini yaratdi. keyinchalik, uzoq o’ng yilliklar davomida tadqiqotlar …

5 / 7

kalar), ma’rifatparvarchilik davrida mustaqil fan sifatida ajralib chiqa boshladi (fransuz d.didro, nemis g.lessing va boshqalar). san’atshunoslikning rivojlanishini yangi bosqichi eng avvalo iogann ioxima vinkelman nomi bilan bog’likdir. u “qadim san’at tarixi” (1763) asarida birinchi uringa rassomni emas balki uning yaratgan asarlarini qo’yadi. bu asarda badiiy taxlil va badiiy uslub o’rganilishining boshlanilishi bo’lgan. davlat va jamiyat tarixi bilan uzviy bog’liq bo’lgan badiiy jarayon evolyusiyasi kitobda antik davr misolida ko’rsatilgan. shu zaylda biografik usul o’rnini taxliliy va ratsional usul egalladi. vinkelman asari xaqida immanuil kant: “bu asar san’atni fan bo’lishidagi to’g’ri yo’lni tanlab keskin burilish yasab berdi”,- deb baxo bergan. xviii asr o’rtalaridan xix asr oxirlarigacha san’at tarixi bo’yicha ko’pgina turli xil izlanishlar nashr etilgan. bu asarlarning ko’p qismini mualliflari rassomlarning o’zi bulgan. ular ichida eng mashxurlari uilyam xogartning “go’zallik taxlili”, joshua reynoldsning london qirolligi rassomlar akademiyasida xar yili so’zlab keluvchi “nutqlar” asarlari bo’lgan. faylasuf deni didro 1759-1781 yillar oralig’ida asar va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "san’atshunoslik"

san’atshunoslikk kirish san’atshunoslikni taxlil qilishning o’ziga xos jixati shundaki u tarixga aylangan narsalar xaqida gapiradi. badiiy tanqid esa, bugungi xodisalarni taxlil qiladi. badiiy tanqid tarixi saxifalarida shunday xodisalar yoritilganki tanqidchilar o’zi yashagan davr muammolarni dolzarbligini ko’rsatish uchun o’tmishdagi asarlarga murojaat etgan va ularni mazmunidan oxangdosh bo’lgan muammolarga urg’u bergan. tanqidni soxasi xozirjavoblik ilmiylik va publitsistik badiiy tanqidni shakllanayotgan san’at doirasida jonli ishtirok etishidir. shunday qilib, ilmiylik va badiiylik kabi boshqa xususiyatlari bilan o’zaro bog’lab turuvchi muxim sifati xisoblanadi. fan va san’at sintezida intelektual - analitik tamoil ustuvorlik qiladi. tanqidni san’at bilan ijodkor shaxsni iqtidori bir...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (37,0 КБ). Чтобы скачать "san’atshunoslik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: san’atshunoslik DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram