fizika-matematika fakulteti - fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası baǵdarı

DOCX 25 pages 822.7 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 822.7 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

ózbekistan respublikası joqarı hám orta arnawlı tálim ministrlıgı ájiniyaz atındaǵı nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı fizika-matematika fakulteti fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası baǵdarı 3a topar talabası orakbayeva safuranıń ulıwma fizika páninen kurs júmísí tema:jaqtılıqtıń inerferenciya qubılısı ilmiy basshı: a.jumamuratov tapsırdı: s.orakbayeva nókis-2021 tema:jaqtılıqtıń interferenciya qubılısı joba: i.kirisiw i.1.optika jaqtılıq haqqındaǵı pán ii.2.interferenciya haqqında maǵlıwmat ii. tiykarǵı bólim ii.1.jaqtılıq interferenciyası ii.2.jaqtılıq interferenciyasın baqlaw usılları ii.3.interferenciyanıń texnikada qollanılıwı iii.juwmaqlaw glossariy paydalanılǵan ádebiyatlar i.kirisiw i.1.optika jaqtılıq haqqındaǵı pán. optika – grekshe ( optiks ) – kóriw degen mánisti bildiredi.optika fizikanıń jaqtılıq tábiyatı,onıń nızamlıqları zat penen óz ara tásiri proceslerin úyrenetuǵın bólimi. optika da fizikanıń basqa bólimleri sıyaqlı onıń áyyemnen rawajlanǵan bólimi.sebebi insan dúnyaǵa kelgennen keyin, birinshi náwbette, jaqtılıqqa dush kelip, qorshaǵan ortalıqtaǵı buyımlardı jaqtılıq nurları arqalı kóredi.sonıń ushında xalqımız insannıń dúnyaǵa keliwin “jaqtı álemge keldi” dep sóyleydi.insannıń jasawı ushın nege mútaj úlken bolsa, sol nárse haqqındaǵı pán tez rawajlanadı.jaqtılıq da kisiniń normal jasawı ushın …

2 / 25

w hám sınıw nızamlıqları úyreniledi. ápiwayi kózáynekten tartıp, úlken astronomıyalıq qurılmalardaǵı quramalı obiektlerge shekem bolǵan barlıq optikalıq ásbaplardı jasawdaǵı esap – kitap geometriyalıq optika nızamları tiykarında ámelge asırılaadı. fizikalıq optikada jaqtılıqtıń tábiyatı hám jaqtılıq qubılıslarına baylanıslı mashqalalar úyreniledi. fiziologikalıq optika bolsa jaqtılıqtıń rawajlanıwshı organizmge tásirin úyrenedi. optika – jaqtılıqtıń nurlanıw,jutılıw hám tarqalıw nızamlıqların úyrenetuǵın bólim.jaqtılıq elektromagnit tolqınlardan ibarat bolǵanlıǵı sebepli, optika elektromagnit maydan teoriyasınıń, yaǵniy elektrodinamikanıń bir bólegi sıpatında qaraladı.jaqtılıq, radiotolqınlar hám rentgen nurları arasındaǵı, tolqın uzınlıǵı 4 xvii ásirde jaqtılıq tábiyatı haqqında 2 principal qarama-qarsi teoriya júzege keledi.nyuton korpuskulyar teoriyanı jaratadı.oǵan kóre jaqtılıq derekten úlken tezlikte atılıp shıǵıwshı bóleksheler aǵımınan ibarat.gyugens jaqtılıqtıń tolqın teoriyasın jaratadı. xviii ásir axırına shekem nyuton teoriyası ústin bolıp keldi.xix ásir baslarında inglis fizigi yung (1801 ) frenel ( 1815 ) sıyaqlı alımlardıń izertlewleri sıyaqlı alımlardıń izertlewleri sebepli gyugens principi rawajlanadı.gyugens-frenel principi juzege keldi hám bul princip jaqtılıq tábiyatındaǵı interferenciya , difrakciya , polyarizaciyalanıw qubılısların …

3 / 25

lardı) linza arqalı jayılǵanda hám qayta jiynalǵanda,olardıń óz ara tásirlesip atırǵanlıǵın anıq hám tınıq kórgen.tırqıshtan aq jaqtılıq ótkerilgende,onnan keyin reńli saqiynalar payda bolǵan.eger tırqısh arqalı reńlerden biri ótkerilse,onnan keyingi jaǵdayda,qara hám reńli saqiynalar orın almasınıw tártibinde payda bolar edi.bıraq nyuton belgili sebeplerge kóre bul izertlewdi aqırına jetkermedi.pikirimizshe bul qubılıstı nyuton ózi túsine almaǵan qandaydır belgisiz qubılıslar menen baylanıstırıp,olardı izertlew ushın qosımsha izertlewlerdi alıp barıw kerek dep bilgen. nyuton aytıp ketken fizikalıq qubılıstıń tolıq modelin qurǵan haqıyqıy ullı izertlewshiler xix ásirde payda boldı.olardan birinshisi tomas yung(1773-1829) edi. tomas yung óziniń dáslepki ilimiy jumısın insan kóriw dizimin izertlewden baslaǵan.ol adam kózi gawharı hám ózgeriwsheń dóńeslikke iye linzadan ibarat ekenligin hám arnawlı bulshıq etler onıń tarayıp yamasa keńeyip turıwına juwapker ekenligin ilmiy izertlewler tiykarında jarıtıp berdi.yung óziniń medicinalıq-optikalıq izertlewlerin atqarǵan waqtında 20 jasta boǵan.bul izertlewdiń ózi,onı ilmiy jámiyetke qabıl qılıwına jeterli tiykar boldı. nyutonnıń jaqtılıq menen alıp barǵan izertlewlerin yung qayta-qayta úyrenip shıqtı.ásirese …

4 / 25

rek) shıqqan bolıwı kerek.hár qıylı joldı basıp ótkeninen keyin,olar bir noqatqa kelip túsiwi hám keyinshelik parallel baǵdarda tarqalıwı kerek. interferenciya qubılısı interferenciya qubılısı tábiyatı hár qanday bolǵan tolqın proceslerine tiyisli.bul qubılıs jaqtılıq tolqınlarında da baqlanadı. mexanikalıq tolqınlardaǵı sıyaqlı jaqtılıq tolqınları óz ara kogerent bolǵanda ǵana, yaǵniy terbelisler chastotası teń hám fazalar parqı waqıt ótiwi menen ózgermes qalǵanda ǵana, olardıń qosılıwınan interferenciya baqlanadı.bunıń ushın tolqın derekleri kogerent bolıwı kerek. ii.tiykarǵı bólim ii.1.jaqtılıq interferenciyası interferenciya – sózi latınsha inter-“óz ara” hám fer- “urılıw,aralasiw”-tolqınlar (dawıs,jaqtılıq,elektr hám basqalar) dıń ustpe-ust túsip.bir-birin kúsheytiriwi yamasa páseytiriwi.bul júda qızıq hám sulıw kórinis belgili shartler orınlanǵanda,eki yamasa bir neshe tolqınlardıń qosılıwı nátiyjesinde baqlanadı.eki jaqtılıq tolqını qosılıp,bir-birin kúsheytiredi yamasa paseytiredi.nátiyjede ekranda orayı bir noqatta jatıwshı jaqtı hám qarańǵı saqıynalar náwbet penen jaylasadı.bular interferencion maksimum hám minimum dep aytıladı.interferenciya qubılısın biz kúndelik turmısımızda júdá kóp baqlaǵanbız.máselen,suw betine tógilgen neft ónimleriniń har qıylı reńde dóniwi,gúbelekler qanatınıń dóniwi.”sabın kóbigin tábiyattıń eń ájáyip,eń …

5 / 25

erencion kórinis payda bolmaydı.turli dereklerden shıǵıp atırǵan jaqtılıqlardıń ne sebepten monaxromatik bola almawı tusiniw ushın jaqtılıqtıń payda bolıw mexanizmin analizlew kerek.jaqtılıq derek atomlarınıń bir halattan tiykarǵı halatqa ótiwinde shıǵarılıp juda qısqa waqıt ( 10-8 s) dawam etedi.bunday nurlanıw har bir derektegi atomlardıń ózine ǵana sáykes bolǵanlıǵı ushın da , hesh qashan eki derekten shıǵatuǵın jaqtılıq monoxromatik bola almaydı. sabın kóbiginiń adamǵa sonshalıq zavq baǵıshlawına jaqtılıq interferenciyası sebep.inglis alımı tomas yung juqa perdelerdiń har qıylı reńde dóniw sebebiniń biri perdeniń sırtqı betinen,ekinshisi bolsa ishki betinen qaytıwshı 1 hám 2 tolqınlardıń(1 - suwret) qosılıwınan dep túsintiriw múmkin,degen pikirdi ortaǵa tasladı. 1-suwret bunda jaqtılıq tolqınlarınıń interferenciyası júz beredi- eki tolqın qosıladı,bunıń nátiyjesinde qosındı jaqtılıq terbeliwleri keńislıktiń túrli noqatlarında kusheyetuǵn yamasa páseyetuǵın waqıt ótiwi menen ózgermeytuǵın kórinis baqlanadı. interferensiya nátiyjesi jaqtılıqtıń perdege túsiw múyeshi,perdeniń qalıńlıǵı hám tolqın uzınlıǵına baylanıslı. eger sınǵan ekinshi tolqın qaytqan birinshi tolqınnan tolqınlar uzınlıǵınıń putin sanına keshikse,jaqtılıq kúsheyedi.(2.a-suwret).eger ekinshi tolqın …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika-matematika fakulteti - fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası baǵdarı"

ózbekistan respublikası joqarı hám orta arnawlı tálim ministrlıgı ájiniyaz atındaǵı nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı fizika-matematika fakulteti fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası baǵdarı 3a topar talabası orakbayeva safuranıń ulıwma fizika páninen kurs júmísí tema:jaqtılıqtıń inerferenciya qubılısı ilmiy basshı: a.jumamuratov tapsırdı: s.orakbayeva nókis-2021 tema:jaqtılıqtıń interferenciya qubılısı joba: i.kirisiw i.1.optika jaqtılıq haqqındaǵı pán ii.2.interferenciya haqqında maǵlıwmat ii. tiykarǵı bólim ii.1.jaqtılıq interferenciyası ii.2.jaqtılıq interferenciyasın baqlaw usılları ii.3.interferenciyanıń texnikada qollanılıwı iii.juwmaqlaw glossariy paydalanılǵan ádebiyatlar i.kirisiw i.1.optika jaqtılıq haqqındaǵı pán. optika – grekshe ( optiks ) – kóriw degen mánisti bi...

This file contains 25 pages in DOCX format (822.7 KB). To download "fizika-matematika fakulteti - fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası baǵdarı", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika-matematika fakulteti - f… DOCX 25 pages Free download Telegram