fizika oqítish metodikasi

DOCX 33 pages 2.7 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

ózbekstan respublikasí joqarí hám orta arnawlí bilimlendiriw ministirligi ajiniyaz atındaǵı nókis mámleketlik pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti fizika oqítíw metodikasí kafedrasí fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası qánigeligi 3a-kurs studenti muratbaeva barnonıń kurs jumísí tema: “pútkil dúnyalıq tartılısıw nızamı” kafedra baslıq: f-m.f.i.d.doc. a. kamalov qabılladı: p.i.f.d (phd) n.matjanov student: b. muratbaeva nukus 2021 pútkil dúnyalıq tartılısıw nizami jobası: kirisiw tiykarǵı bólim i.pútkil dúnyalıq tartılısıw nizami 1.1 i. nyuton nızamlarınıń pútkul dúnyalıq tartılısıw nizamina báylanisi 1.2 planetalar ortasında pútkul dunyalıq tartılıw nizami 1.3 g manısıń kelıp shıǵıwı. gravitatsion massa. ii. salmaq kúshiniń pútkil dúnyalıq tartılısıw nizamina baylanisi. 2.1 jer sırtınan h biyiklikde salmaq kúshi 2.2tezleniw menen qozǵalıp atırǵan denenıń salmaǵı iii. erkin túsiw tezleniwniń pútkil dúnyalıq tartılısıw nizamina baylanisi. 3.1 jer sırtındaerkin túsiw tezleniw. 3.2 jer sırtınan h biyiklikdeerkin túsiw tezleniw. 3.3 qalegen planeta ushın erkin túsiw tezleniw. iv. labaratoriya. gravitaciya turaqlısın kavendishtiń burılma tarezileri menen anıqlaw. juwmaq paydalanılǵan ádebiyatlar kırısıw. joqarıǵa atıǵan …

2 / 33

nelerdıń ortasındaǵı bunday óz áro tártilisiw kúshleri pútkil dúnyalıq tartılısıw kúshleri delinedi. denelerdıń jerge túsiwi, aydıń jer átrápinda berık orbıta boylap qozǵalıwı, planetalardıń, quyash átrapindaǵı hámde soǵan qusas basqa qozǵalıslar pútkil dúnyalıq tartılısıw kúshleri tásirinde boladı. ulli ilimpáz abu rayhan beruniy atomnan keyingi boleksheler árasında óz ára tártisiw kúshleri bar ekenligin aytıp otedi. ol abu ali ibn sinoǵá jibergen xatında sonday jazǵan edi «……. áytayıq, atom eki bolekke bolınsın. bul bóleksheler órtasında boslıq bolıp, bul boleksheler qozǵalısta hám bul bóleksheler árasında óz ára tartılısıw kúshleri bar» . bizge belgili atom quramında elektron hám proton bar, bunı yevropa álimlari xix ásirdiń ahırlarında oylap taptı. babamız beruniy bolsa boleksheler órtásinda óz ara tásirlesiw kúshleri bar ekenligin aytıw menen birge, deneler arasında da, aspan denelerı menen jer ortasındada óz ara tártisiw kúshleri bar ekenligin esletdi. beruniydiń bul pikirlerinen kiyin vi ásirden soń, i. nyuton pútkil dúnyalıq tartılısıw kúshleri haqqında nızamdı usınıs etdi. i.nyuton …

3 / 33

yeti kútá úlken bolıp tabıladı. pedagogikalıq texnologiya hám olardıń tálimde qollanılıwına tiyisli bilimler, tájiriybe studentlerdi bilimli hám jetik ilmiy tájiriybege iyelewlerin támiyinleydi. innovciyalıq texnologiyalar pedagogikalıq process hám de oqıtıwshı hám student iskerligine jańalıq, ózgerisler kirgiziw bolıp onı ámelge asırıwda tiykarınan interaktiv usıllardan paydalanıladı. kurs jumısınıń wazıypası: studentlerdi kún sayın asıp baratırǵan informaciya -tálim ortalıǵı sharayatında ǵárezsiz túrde iskerlik kórsete alıwǵa informaciya aǵımınan aqılǵa say paydalanıwǵa úyretiwden ibarat esaplanadi. onıń ushın olarǵa úzliksiz túrde ózbetinshe islew múmkinshiligi hám sharayatın jaratıp beriw zárúr. kurs jumısınıń ámeliy áhmiyeti: pútkil dunyalıq tartısıw nızamın oqıtıwda, zerikarli sabaqlar ornına sabaqlardı shólkemlestiriwge juwapkershilik menen yondashadigan, kásiplik bilgir, metodikalıq uqıpǵa iye, juwapkerli, zamanagóy, interaktiv pedagogikalıq texnologiyanı jetilisken ózlestirip alǵan, innovatsiyalar tiykarında tálimdi payda ete alatuǵın oqıtıwshılarǵa talap asıp barıp atır. tálimde materiallıq baza, standart, oqıw jobalar, programma hám sabaqlıqlar qanshellilik rawajlanıwdırılmasın, kutilgen tiykarǵı nátiyjege erisiw, tereń hám puqta bilim beriw, joqarı sapa daǵı ózlestiriwge erisiw tikkeley teoriyalıq hám …

4 / 33

a bunday kúsh tásir etpese, olar tuwrı sızıqlı teń ólshewli qozǵalǵan bolar edi. endi dinamikanıń nızamların qollanıp, aydıń jer átirapındaǵı aylanıwın kórip shıǵamız. ay turaqlı kúshtiń tásirinde sheńber boylap qozǵaladı. bul kúsh jerdiń tartıw kúshi bolıp, ol nyutonnıń ii nızamı boyınsha: |f| = m|a| formulası menen anıqlanadı, yaǵnıy aydıń massası m qansha úlken bolsa, tartısıw kúshi de sonsha úlken boladı: |f| ~ m. nyutonnıń iii nızamındaǵı keri tásirine qaray ay hám jerdi sonday kúsh penen tartadı: |f| = m|a|, yaǵnıy jer massası m qansha úlken bolsa, tartılıw kúshi de sonsha úlken boladı: massası |f| ~ m. eger tartılıw kúshi f hám deneniń massası m ge, hám jerdiń massası m ge proporcional bolsa, onda bul kúsh olardıń kóbeymesine proporcional bolıp tabıladı: | f | ~ m m . (1) jerdiń orayınan jerdiń betine shekem bolǵan aralıq jerdiń orayınan ayǵa shekem bolǵan aralıqtan 60 ese kishi. deneniń jer betindegi orayǵa umtılıwshı kúshi …

5 / 33

ep ataydı. bul nızam tómendegishe táriyiplenedi: eki deneniń óz ara tartısıw kúshi olardıń massalarınıń kóbeymesine tuwrı proporcional hám olar arasındaǵı aralıqtıń kvadratına keriproporcional. eger óz ara tásirlesiwshi denelerdiń massaları m1 = m2 = 1 kg hámolardıń arasındaǵı aralıq r = 1 m bolsa, (4)-formuladaǵı f kúshtiń sanmánisi g ǵa teń: pútkil dúnyalıq tartılıs nızamı tásirlesip atırǵan denelerdiń ólshemleri olar arasındaǵı aralıqtan júdá kishi bolǵan jaǵdaylarda, yaǵnıy zatlıq noqatlarushın anıq orınlanadı. shar formasındaǵı deneler ushın olar arasındaǵıaralıqtı sharlardıń orayınan ólshense, deneler arasındaǵı hárqanday aralıqtada (4)-formula orınlı ekenligi belgili boldı. sonıń ushın denelerdiń jergetartısıwın esaplawda aralıqtı jerdiń orayınan baslap alıw kerek. jerdińradiusı 6 400 km bolǵanlıǵı ushın dene jerden birneshe onlaǵan kilometrgekóterilgeninde de jer menen tartısıw kúshiniń shamasınıń ózgeriwi derliksezilmeydi. átirapımızdaǵı barlıq deneler – mashina, adam, stol, stul, shkaf,hátteki, úyler de bir-birine tartısıp turadı. bul kúshlerdiń shaması júdá kishibolǵanlıqtan,olarsezilmeydi. biraq, jer menen aydıń tartısıwınıń nátiyjesindeay táreptegi teńiz hám okean suwınıń birneshe metrge …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika oqítish metodikasi"

ózbekstan respublikasí joqarí hám orta arnawlí bilimlendiriw ministirligi ajiniyaz atındaǵı nókis mámleketlik pedagogika instituti fizika-matematika fakulteti fizika oqítíw metodikasí kafedrasí fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası qánigeligi 3a-kurs studenti muratbaeva barnonıń kurs jumísí tema: “pútkil dúnyalıq tartılısıw nızamı” kafedra baslıq: f-m.f.i.d.doc. a. kamalov qabılladı: p.i.f.d (phd) n.matjanov student: b. muratbaeva nukus 2021 pútkil dúnyalıq tartılısıw nizami jobası: kirisiw tiykarǵı bólim i.pútkil dúnyalıq tartılısıw nizami 1.1 i. nyuton nızamlarınıń pútkul dúnyalıq tartılısıw nizamina báylanisi 1.2 planetalar ortasında pútkul dunyalıq tartılıw nizami 1.3 g manısıń kelıp shıǵıwı. gravitatsion massa. ii. salmaq kúshiniń pútkil dúnyalıq tartılısıw nizamina baylanisi. 2.1 ...

This file contains 33 pages in DOCX format (2.7 MB). To download "fizika oqítish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika oqítish metodikasi DOCX 33 pages Free download Telegram