"ma'lumotlar bazasi fanidan laboratoriya ishlari bo'yicha uslubiy ko'rsatma"

DOCX 137 pages 7.8 MB Free download

137 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.8 MB

File type DOCX

Pages 137

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 137

o'zbеkiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi ma’lumotlar bazasi fanidan laboratoriya ishlari bo'yicha uslubiy ko'rsatma toshkent- 2022 1 mualliflar: usmonov j.t., qosimova u., pulatova z. m., abidova f.sh., “ma’lumotlar bazasi” . uslubiy qo`llanma. - toshkent: tatu.2020. - b. ushbu uslubiy ko`rsatmada “ma’lumotlar bazasi” fanidan laboratoriya mashg’ulotlarini bajarish ketma-ketligi keltirilgan. laboratoriya mashg`ulotlarida ma’lumotlar bazasini tashkil etuvchilarining xususiyatlarini o`rganish va olingan bilimlar bo`yicha topshiriqlar jamlanmasidan iborat. uslubiy ko`rsatmada berilgan topshiriqlarni bajarish ushun mysql va php dasturlash tillarida bajarilgan. bundan tashqari talabalar bilimlarini mustahkamlash uchun mashqlar va nazorat savollari berilgan uslubiy ko`rsatma 5330500- komp'yuter injiniring (“komp'yuter injiniringi”, “at-servis”, “mul'timediya texnologiyalari”), 5330600 – dasturiy injiniring, 5350100 – telekommunikasiya texnologiyalari (“telekommunikasiyalar”, “teleradioeshittirish”, “mobil' tizimlar”), 5330300 – axborot xavfsizligi (axborot, kommunikasiya texnologiyalari va servis), 5350200 – televizion texnologiyalar (“audiovizual texnologiyalari”, “telestudiya tizimlari va ilovalari”), 5350300 – akt sohasida iqtisodiyot va menejment, 5350600 …

2 / 137

ogiyalari universiteti, 2020 yil. mundarija kirish………………………………………………………………….. 4 1. ma’lumotlar bazasini loyihalash, mohiyat – aloqa diagrammasini qurish. 6 2. rеlyatsion ma’lumotlar bazasini loyihalash. 12 3. sql tilida jadvallar yaratish, o‘zgartirish va o‘chirish. 16 4. ma’lumotlarni tanlash va ular ustida amallar. 22 5. and, or, not mantiqiy stanndart so‘zlardan foydalanish. 26 6. ma’lumotlarni saralash. where standart so‘zidan foydalanish. 31 7. group by va order by standart so‘zlaridan foydalanib so‘rov yaratish. 42 8. having standart so‘zi orqali so‘rovlar yaratish. 46 9. union, intersect va minus standart so‘zidan foydalanish. 50 10. standart funksiyalardan foydalanib so‘rovlar yaratish. 58 11. agrеgat funksiyalardan foydalanish. 64 12. bir nеchta jadvallar birlashtirish, «join» lar bilan ishlash. 74 13. murakkab so‘rovlar yaratish. 81 14. sql tilida index yaratish. 84 15. tasavvur, view yaratish va undan foydalanish. 90 16. sqlda funksiyalar yaratish. 93 17. sqlda triggеrlar yaratish 98 18. c++ va ma’lumotlar bazasi yordamida oddiy intеrfеys yaratish. 107 19. c++ da …

3 / 137

dirib topishga majbur qilmoqda. ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun mbni yaratish, so’ngra undan oqilona foydalanish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biriga aylandi. shuni ham e’tiborga olish kerakki, mа’lumоtlаr bаzаsi dasturiy mahsulotlari rivojlanishi vaqt o’tishi bilan tоbоrа standartlashib bоrmоqdа. bu jаrаyon har хil kоmpyuter muhitlаridа fаоliyat ko‘rsаtuvchi ахbоrоt tizimlаrini yarаtishdа yagоnа stаndаrt til yarаtish zaruriyatini keltirib chiqardi. stаndаrt til bir buyruqlar to‘plаmini bilgаn fоydаlаnuvchilаrgа ulаrni shахsiy kompyuter, tаrmоq avtomatlashtirilgan ishchi joyi (aij) yoki katta ehmdа ishlаshlаridаn qаt’iy nаzаr mа’lumоtlarni yig’ish, saqlash, izlаsh vа uzаtishgа imkоn berаdi. ana shunday standart tillardan biri sql tilidir. sql(structured query language) so'rov tili ko'p operatorlardan tashkil topgan bo'lib, bu operatorlar orqali foydalanuvchilar va dasturlar oracle(mbbt) dagi ma'lumotlar bazasiga murojaatni amalga oshirishi mumkin. oracle utilitalari yoki har xil dasturlar sql operatorlarisiz bazaga murojaatni amalga oshirishi mumkin, lekin so'rovlarni amalga oshirishda bu so'rov tilidan foydalanmaslikning iloji yo'q. 1970 yil iyun oyida e. f. kodd o'zining e.f. codd, …

4 / 137

n bir guruh uchun beriladi va natija olinadi. sql uchun ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlar qay shaklda, qay tartibda joylashganini umuman ahamiyati yo'q, foydalanuvchilar ham bu ma'lumotlarni bilishi shart emas. faqatgina operatorlarni to'g'ri yozish orqali istalgan ma'lumotlarni chiqarish mumkin bo'ladi. sql tili barcha ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari uchun umumiy standart til hisoblanadi. bundan kelib chiqadiki, agar siz bu tilni bir marotaba o'rganib olsangiz, istalgan mbbt lari bilan ishlay olasiz. bitta mbbt da yaratilgan biror sql operatorlar yig'indisi(kichik so'rov dasturi)ni, istalgan mbbt ga ko'chirish mumkin bo'ladi. sql operatorlari orqali quyidagi vazifalarni bajarish mumkin: 1. ma'lumotlarni so'rov orqali olish. 2. jadvalning qatorlariga ma'lumot qo'shish, qatorlarini o'chirish va yangilash. 3. ob'ektlarni yaratish, o'zgartirish va o'chirish. 4. ma'lumotlar bazasi va ob'ektlarga ruxsatlarni o'rnatish. 5. ma'lumotlar bazasi foydalanuvchilarini hosil qilish va baza xafsizligini ta'minlash. 2 hil turdagi sql mavjud: interaktiv va o'rnatilgan (встроенный). sql ning bu 2 turi ishlashi bir hil, lekin har xil joyda ishlatiladi. interaktiv …

5 / 137

a ob'ektlar(jadvallar, indekslar)ni hosil qiluvchi operatorlar kiradi. dml(data manipulation language) – ma'lumotlarni manipulyatsiya qiluvchi operatorlar yig'indisi guruhi. istalgan vaqtda jadval ichida qanday ma'lumotlar saqlanayotganini aniqlovchi operatorlar. dcl(data control language) – ma'lumotlarni boshqaruvchi operatorlar. ansi ning ruxsati bilan, dcl ddl ning bir qismi sifatida qaraladi. bu guruhlarni aralashtirmaslik zarur. bular alohida tillar emas, balki sql operatorlarining guruhlaridir. uslubiy ko’rsatma toshkent axborot texnologiyalari universiteti qoshidagi oliy o’quv yurtlararo ilmiy uslubiy kengashida ko’rib chiqilgan va tavsiya qilingan dastur asosida ishlab chiqildi. 1 - laboratoriya ishi mavzu: ma`lumotlar bazasini loyihalash. mohiyat – aloqa diagrammasini qurish (er modeli) ishdan maqsad: ma`limotlar bazasini loyihalash uchun mohiyat – aloqa modelini ishlab chiqish bo`yicha ko`nikmaga ega bo`lish. masalani qo`yilishi: ma`lumotlar bazasini lohiyalash va “mohiyat–aloqa” modelini ishlab chiqish. uslubiy ko`rsatmalar: ma`lumotlar bazasini lohiyalash quyidagi tashkil etuvchilarini o`rganishni taqazo etadi. ob`yektlar, ob`yekt xususiyatlari, bog`lanishlar (ob`yekt munosabatlari), vaqt oralig`i va hokazolar. “mohiyat – aloqa” modeli predmet sohani tashkil etuvchi uchta asosiy …

Want to read more?

Download all 137 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""ma'lumotlar bazasi fanidan laboratoriya ishlari bo'yicha uslubiy ko'rsatma""

o'zbеkiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi ma’lumotlar bazasi fanidan laboratoriya ishlari bo'yicha uslubiy ko'rsatma toshkent- 2022 1 mualliflar: usmonov j.t., qosimova u., pulatova z. m., abidova f.sh., “ma’lumotlar bazasi” . uslubiy qo`llanma. - toshkent: tatu.2020. - b. ushbu uslubiy ko`rsatmada “ma’lumotlar bazasi” fanidan laboratoriya mashg’ulotlarini bajarish ketma-ketligi keltirilgan. laboratoriya mashg`ulotlarida ma’lumotlar bazasini tashkil etuvchilarining xususiyatlarini o`rganish va olingan bilimlar bo`yicha topshiriqlar jamlanmasidan iborat. uslubiy ko`rsatmada berilgan topshiriqlarn...

This file contains 137 pages in DOCX format (7.8 MB). To download ""ma'lumotlar bazasi fanidan laboratoriya ishlari bo'yicha uslubiy ko'rsatma"", click the Telegram button on the left.

Tags: "ma'lumotlar bazasi fanidan lab… DOCX 137 pages Free download Telegram