ma'lumotlar bazasi turlari

DOCX 7 pages 103.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 103.9 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

toshkent tibbiyot akademiyasi 1-farmatsiya fakulteti 101-gurux talabasi husanova latofatning informatika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: husanova latofat mavzu: : malumotlar bazasi turlari ma’lumotlar bazasi haqida asosiy tushinchalar hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (mb) kerakli axborotlarni saqlash va undan oqilona foydalanishda juda muhim rolь o‘ynamoqda. sababi: jamiyat taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o‘zimizga kerakli ma’lumotlarni olish uchun, albatta, mbga murojaat qilishga majbur bo‘lamiz. demak, mbni tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan muammolaridan biriga aylanib borayotgani davr taqozasidir. informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora ortib borishi, ma’lumotlarning tez o‘zgarishi kabi holatlar insoniyatni bu ma’lumotlarni o‘z vaqtida qayta ishlash choralarining yangi usullarini qidirib topishga undamoqda. ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun mbni yaratish, so‘ngra undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo‘lib qolmokda. moliya, ishlab chiqarish, savdo-sotiq va boshqa korxonalar ishlarini ma’lumotlar bazasisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. ma’lumki, mb tushunchasi fanga kirib kelgunga qadar, ma’lumotlardan turli ko‘rinishda foydalanish juda …

2 / 7

sh instituti, oliy o‘quv yurti va boshqalar. shuni qayd qilish lozimki, mbni yaratishda ikkita muhim shartni hisobga olmoq zarur: birinchidan, ma’lumotlar turi, ko‘rinishi, ularni qo‘llaydigan programmalarga bog‘liq bo‘lmasligi lozim, ya’ni mbga yangi ma’lumotlarni kiritganda yoki ma’lumotlar turini o‘zgartirganda, programmalarni o‘zgartirish talab etilmasligi lozim. ikkinchidan, mbdagi kerakli ma’lumotni bilish yoki izlash uchun biror programma tuzishga hojat qolmasin. shuning uchun ham mbni tashkil etishda ma’lum qonun va qoidalarga amal qilish lozim. bundan buyon axborot so‘zini ma’lumot so‘zidan farqlaymiz, ya’ni axborot so‘zini umumiy tushuncha sifatida qabul qilib, ma’lumot deganda aniq bir belgilangan narsa yoki hodisa sifatlarini nazarda tutamiz. ma’lumotlar bazasini yaratishda, foydalanuvchi axborotlarni turli belgilar bo‘yicha tartiblashga va ixtiyoriy belgilar birikmasi bilan tanlanmani tez olishga intiladi. buni faqat ma’lumotlar tizilmalashtirilgan holda bajarish mumkin. t i z i l m a l a sh t i r i sh – bu ma’lumotlarni tasvirlash usullari haqidagi kelishuvni kiritishdir. agar ma’lumotlarni tasvirlash usuli haqida kelishuv bo‘lmasa, …

3 / 7

dalaydi. mb foydalanuvchiga strukturalashtirilgan ma’lumotlarni saqlash va ishlatishda optimal qulaylikni yaratib beradi. ma’lumki ma’lumotlarni kiritish va ularni qayta ishlash jarayoni katta hajmdagi ish bo‘lib ko‘p mehnat va vaqt talab qiladi. mb bilan ishlashda undagi ma’lumotlarning aniq bir strukturagi ega bo‘lishi, birinchidan foydalanuvchiga ma’lumotlarni kiritish va qayta ishlash jarayonida undagi ma’lumotlarni tartiblashtirish, ikkinchidan kerakli ma’lumotlarni izlash va tez ajratib olish kabi qulayliklarni tug‘diradi. mb tushunchasi fanga kirib kelgunga qadar, ma’lumotlardan turli ko‘rinishlarda foydalanish juda qiyin edi. bugungi kunda turli ko‘rinishdagi ma’lumotlardan zamonaviy kompьyuterlarda birgalikda foydalanish va ularni qayta ishlash masalasi hal qilindi. kompьyuterlarda saqlanadigan mb maxsus formatga ega bo‘lgan muayyan tuzilmali fayl bo‘lib, undagi ma’lumotlar o‘zaro bog‘langan va tartiblangandir. demak, ma’lumotlar bazasi deganda ma’lum bir strukturada saqlanadigan ma’lumotlar to‘plami tushuniladi. boshqacha qilib aytganda mb - bu ma’lum berilgan aniq bir strukturaga ega bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oluvchi maxsus formatga ega bo‘lgan fayldir. ma’lumotlarni strukturalashtirish - bu shunchaki ma’lumotlarni tasvirlashda qandaydir moslikni …

4 / 7

iy va apparat vositalarining murakkab majmuasi bo‘lib, ular yordamida foydalanuvchi ma’lumotlar bazasini yaratish va shu bazadagi ma’lumotlar ustida ish yuritishi mumkin. juda ko‘p turdagi mbbt mavjud. ular o‘z maxsus dasturlash tillariga ham ega bo‘lib, bu tillarga subd buyruqli dasturlash tillari deyiladi. mbbtga oracle, clipper, paradox, foxpro, access va boshqalarni misol keltirish mumkin. m a ‘ l u m o t l a r b a z a s i n i b o sh q a r i sh t i z i m i – bu ma’lumotlar bazasini yaratish, ularni dolzarb holatini ta’minlash va undagi zarur axborotni topish ishlarini tashkil etish uchun mo‘ljallangan dasturlar majmui va til vositasidir. ma’lumotlar bazasi tushunchasi maydon, yozuv, fayl (jadval) kabi elementlar bilan chambarchas bog‘liq . maydon-bu ma’lumotlarni mantiqiy tashkil etishni elementar birligi bo‘lib, u axborotni eng kichik va bo‘linmas birligi bo‘lgan rekvizitga mos keladi. maydonni tasvirlash uchun quyidagi tavsiflardan foydalaniladi: maydon turi, masalan, …

5 / 7

nomeri bo‘yicha amalga oshiriladi. har bir mb jadvali o‘zining birlamchi kalitiga ega bo‘lishi mumkin. birlamchi kalit deganda ezuvlar kaytarilmasligini ta’minlovchi maydon (polya) yoki maydonlar guruxi tushiniladi. birlamchi kalit sifatida ishlatiladigan maydon eki maydonlar guruxi, bir xil yozuvga ega bo‘lmaslik shartini bajarishi kerak. boshqa maydonlarida bir xil yozuvlar takrorlanishi mumkin. shu sabab ular birlamchi kalit bo‘laolmaydi. birlamchi kalit qisqa va sonli maydonlardan tashkil topishi maqsadga muvofiqdir. mb jadvaliga birlamchi kalitni kiritishdan maqsad, jadvaldagi ma’lumotlarni izlash, tartiblashtirish va tanlab olishda qulaylikni beradi. birlamchi kalit kiritish yoki kiritmaslik foydalanuvchi tamonidan mb jadvali strukturasini tashkil qilishda aniqlanadi. bosh jadval yordamida qaram jadvaldagi mos ma’lumotlarni chaqirishni ta’minlash uchun qaram jadvalda tashqi kalit tashkil qilinadi. “bitta-ko‘pga” bog‘lanish holatida tashqi kalit bosh jadvalda tashkil qilinadi. birinchi va ikkinchi kalitlarni aniqlashda mbbt avtomatik ravishda jadvalda indekslarni quradi. ma'lumotlar bazasining xususiyatlari una ma'lumotlar bazasi, bor hujjatlar to'plami, raqamlar, ismlar sifatida aniqlanadi xarakterli har qanday turdagi yoki belgi bo'yicha yozuvlar …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasi turlari"

toshkent tibbiyot akademiyasi 1-farmatsiya fakulteti 101-gurux talabasi husanova latofatning informatika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: husanova latofat mavzu: : malumotlar bazasi turlari ma’lumotlar bazasi haqida asosiy tushinchalar hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (mb) kerakli axborotlarni saqlash va undan oqilona foydalanishda juda muhim rolь o‘ynamoqda. sababi: jamiyat taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o‘zimizga kerakli ma’lumotlarni olish uchun, albatta, mbga murojaat qilishga majbur bo‘lamiz. demak, mbni tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal qilinadigan muammolaridan biriga aylanib borayotgani davr taqozasidir. informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora ortib borishi, ma’lumotlarn...

This file contains 7 pages in DOCX format (103.9 KB). To download "ma'lumotlar bazasi turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasi turlari DOCX 7 pages Free download Telegram