yadro reaksiyalari. siljish qonuni 11-sinf

PPT 1,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1644351285.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 42-mavzu: yadro reaksiyalari. siljish qonuni yadro reaksiyalari. yadro reaksiyalari atom yadrolarining o‘zaro birbirlari bilan yoki yadro zarralari bilan ta’sirlashishlari natijasida boshqa yadrolarga aylanishidir. yadro reaksiyalarida: elektr zaryadining, nuklonlar sonining, energiyaning, impulsning, impuls momentining saqlanish qonunlari bajariladi. barcha reaksiyalar reaksiya jarayonida ajraladigan yoki yutiladigan energiya bilan xarakterlanadi. energiya ajralishi bilan ro‘y beradigan reaksiyalarga ekzotermik, energiya yutilishi bilan ro‘y beradigan reaksiyalarga esa endotermik reaksiyalar deyiladi. yadro reaksiyalarining turlari. yadro reaksiyalari quyidagi belgilariga qarab turlarga bo‘linadi: unda ishtirok etadigan zarralarning turlariga qarab, neytronlar, γ-kvantlar, zaryadlangan zarralar (proton, deytron, α-zarra va h.k.) ta’sirida ro‘y beradigan reaksiyalar. reaksiyada ishtirok etuvchi zarralarning energiyasiga qarab, kichik energiyali (≈ 100 ev); o‘rta energiyali (≈ 1 mev) va yuqori energiyali (≈ 50 mev) reaksiyalar. ishtirok etuvchi yadrolar turiga qarab, yengil yadrolarda (a < a 100) o‘tadigan reaksiyalar. yadroviy aylanishlarning xarakteriga qarab, neytron chiqaruvchi; zaryadlangan zarralar chiqaruvchi; zarra yutuvchi reaksiyalar bo‘ladi. reaksiyada energiya …

ilgan nazariyaga muvofiq, yadro reaksiyasi ikki bosqichda ro‘y beradi. birinchi bosqichda nishon yadro a unga yo‘naltirilgan zarra bilan qo‘shilib ketadi va yangi g‘alayonlangan holatdagi c yadroni hosil qiladi: a+a → c. ikkinchi bosqichda esa g‘alayonlangan yadro c yadro reaksiyasi mahsulotlariga parchalanib ketadi: c→b+b. shunday qilib, yadro reaksiyasi quyidagi sxemaga muvofiq ro‘y beradi: alfa-nurlanish. atom yadrosidagi nuklonlar doimo harakatda va o‘zaro aylanishda bo‘ladi. yadro ichida hosil bo‘ladigan eng barqaror mahsulot ikkita proton va ikkita neytrondan iborat bo‘lgan mahsulotdir. yadro ichidagi energiya taqsimotida aynan shu zarra yadroning asosiy energiyasini o‘ziga olishi va ma’lum sharoitlarda α-zarra sifatida uni tark etishi mumkin. atom yadrosining α-zarra chiqarish bilan boshqa yadroga aylanishi alfanurlanish (yemirilish) deyiladi. agar ona yadro bo‘lsa, α-nurlanish natijasida bu yadroning boshqa yadroga aylanishi quyidagi sxema asosida ro‘y beradi: (7–18) dan ko‘rinib turibdiki, α-nurlanish natijasida yadroning massa soni 4 ga, zaryadi esa 2 ta elementar musbat zaryadga kamayadi. boshqacha aytganda, α-nurlanish natijasida kimyoviy elementning …

. bunday reaksiyalarga radioaktiv aylanishlar deyiladi. umuman olganda, sun’iy va tabiiy radioaktivlik o‘rtasida hech qanday farq yo‘q. chunki, izotopning xossalari uning hosil bo‘lish usuliga mutlaqo bog‘liq emas va sun’iy izotop tabiiy izotopdan hech qanday farq qilmaydi. gamma-nurlanish. fransuz fizigi p. villar 1900-yilda qo‘rg‘oshinni α va β-zarralar bilan nurlantirilganda qandaydir qoldiq nurlanish bo‘lishini aniqlagan. bu nurlanish magnit maydon ta’sirida o‘z yo‘nalishidan og‘magan. ionlashtirish qobiliyati ancha kichik, singish qobiliyati esa rentgen nurlarinikidan ham ancha kuchli bo‘lgan. uni γ-nurlanish deb ataganlar. γ-nurlanish ham rentgen nurlari kabi elektromagnit to‘lqinlardir. ular faqat hosil bo‘lishi va energiyalari bilan bir-biridan farq qiladi. agar rentgen nurlari orbital elektronlarning g‘alayonlanishi va tez elektronlarning tormozlanishining natijasi bo‘lsa, γ-nurlanish yadrolarning bir-biriga aylanishida hosil bo‘ladi. umuman olganda, yadro radioaktiv yemirilish yoki sun’iy ravishda yadrolarning bir-biriga aylanishi natijasida g‘alayonlangan holatga o‘tadi. u g‘alayonlangan holatdan asosiy holatga o‘tganida γ-nurlanish chiqaradi. uning energiyasi bir necha kiloelektron-voltdan, bir necha million elektron-voltgacha bo‘lishi mumkin. γ-nurlanish moddadan o‘tganda …

yadro reaksiyalari. siljish qonuni 11-sinf - Page 4

yadro reaksiyalari. siljish qonuni 11-sinf - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yadro reaksiyalari. siljish qonuni 11-sinf"

1644351285.ppt powerpoint presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 42-mavzu: yadro reaksiyalari. siljish qonuni yadro reaksiyalari. yadro reaksiyalari atom yadrolarining o‘zaro birbirlari bilan yoki yadro zarralari bilan ta’sirlashishlari natijasida boshqa yadrolarga aylanishidir. yadro reaksiyalarida: elektr zaryadining, nuklonlar sonining, energiyaning, impulsning, impuls momentining saqlanish qonunlari bajariladi. barcha reaksiyalar reaksiya jarayonida ajraladigan yoki yutiladigan energiya bilan xarakterlanadi. energiya ajralishi bilan ro‘y beradigan reaksiyalarga ekzotermik, energiya yutilishi bilan ro‘y beradigan reaksiyalarga esa endotermik reaksiyalar deyiladi. yadro reaksiyalarining turlari. yadro reaksiyalari quyidagi belgilariga qarab turlarga bo‘linadi: unda ishtirok etadiga...

Формат PPT, 1,1 МБ. Чтобы скачать "yadro reaksiyalari. siljish qonuni 11-sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yadro reaksiyalari. siljish qon… PPT Бесплатная загрузка Telegram