impuls 7-sinf

PPT 1,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1645561643.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 36-mavzu: impuls kuch impulsi to‘xtab turgan aravachani ma’lum bir tezlikda harakatlantirish uchun uni katta tezlikda kelayotgan boshqa aravacha turtib yuborishi kerak. yoki uni asta-sekin tortib, kichik kuch ta’siri yordamida ham kerakli tezlikka erishtirish mumkin. lekin buning uchun uzoq vaqt davomida kuch ta’sir ettirib turish kerak bo‘ladi. bu ikki usulda arava bir xil tezlikda harakatga keladi: birida qisqa vaqt davomida katta kuch, ikkinchisida uzoq vaqt davomida kichik kuch ta’sirida. demak, jismlarning o‘zaro ta’sirida natija kuchning miqdoridan tashqari, ta’sirlashish vaqtining davomiyligiga ham bog‘liq ekan. bunga ishonch hosil qilish uchun quyidagi tajribalarni o‘tkazib ko‘raylik. 1-tajriba. ikkita bir xil ipga ikki tomonidan bog‘langan jismni 117- a rasmda ko‘rsatilganidek osib qo‘yaylik. dastlab iрni tez, ya’ni siltab pastga tortamiz (117-b rasm). bunda jism ostidagi iрning uzilishiga guvoh bo‘lamiz. chunki siltab tortganimizda, nyutonning birinchi qonuniga asosan jism o‘zining tinch holatini saqlashga harakat qiladi va jism ustidagi ipga kuch ta’sir etib …

di yoki tushib ketishi mumkin. tajribalardan shunday xulosa chiqarish mumkin: jismlarning o‘zaro ta’siri natijasi faqat kuchning miqdorigagina emas, balki uning ta’sir vaqti davomiyligiga ham bog‘liq. shuning uchun kuch impulsi degan kattalik kiritilgan. impuls lotincha impulsus so‘zidan olingan bo‘lib, turtki degan ma’noni bildiradi. kuch impulsi jismga ta’sir etayotgan kuchning shu kuch ta’sir etish vaqtiga ko‘paytmasiga teng. xalqaro birliklar sistemasida kuch impulsi – i → ning birligi nyuton · sekund (n·s). 1 n·s li impuls – bu 1 s davomida ta’sir etuvchi 1 n kuch impulsidir. kuch impulsi vektor kattalik bo‘lib, uning yo‘nalishi kuchning yo‘nalishi bilan bir xil bo‘ladi. jism impulsi yong‘oqni chaqish uchun katta tosh bilan uni sekingina urish kifoya, u chaqiladi. lekin qattiq urib yuborilsa, yong‘oq maydalanib ketadi. agar tosh kichkina bo‘lsa, yong‘oqni chaqish uchun sekingina urish yetarli emas. toshni yong‘oqqa katta tezlik bilan urish kerak bo‘ladi. demak, harakatlanayotgan jism zarbi shu jism massasi va uning tezligiga bog‘liq ekan. yog‘och …

ezlik bilan yupqa taxtani teshib o‘tadi. chunki katta tezlikda harakatlanayotgan 10 g massali o‘qning urilish zarbi 10 m/s tezlikda harakatlanayotgan shunday massali jismning urilish zarbidan 60 marta katta. yuqorida keltirilgan misollardan quyidagi xulosalar kelib chiqadi: bir xil tezlikda harakatlanayotgan jismlardan birining massasi qancha katta bo‘lsa, uning urilish zarbi shuncha katta bo‘ladi. harakatlanayotgan jismning tezligi qancha katta bo‘lsa, uning urilish zarbi shuncha katta bo‘ladi. demak, jism harakatini tavsiflash uchun jism massasi va uning tezligini alohida tarzda emas, balki ularni birgalikda qarash kerak. shu maqsadda jism impulsi degan fizik kattalik kiritilgan. jism massasi bilan uning tezligi ko‘paytmasiga teng kattalik jism impulsi (yoki harakat miqdori) deb ataladi. kuch impulsi va jism impulsi orasidagi munosabat υ0 boshlang‘ich tezlik bilan harakatlanayotgan jism t vaqt davomida boshqa jism bilan ta’sirlashishi natijasida uning tezligi o‘zgarib, υ → ga teng bo‘lib qolsin. bu holda jism tekis o‘zgaruvchan harakat qiladi. jismning olgan tezlanishi quyidagicha ifodalanadi: agar jismning massasi m, …

bo‘lsa, uni harakatga keltirish uchun shuncha ko‘p vaqt talab qilinadi. shuning uchun bizga kuch jism inersiyasini yengayotganday seziladi. jismning to‘g‘ri chiziqli harakatida kuch va tezliklar yo‘nalishi mos kelgani uchun formulani skalyar ko‘rinishda yozish mumkin: demak, jism impulsini bir xil miqdorda o‘zgartirishning ikki usuli mavjud ekan: qisqa vaqt davomida katta kuch va uzoq vaqt davomida kichik kuch ta’sir ettirish natijasida. bu ikki usulni amaliyotda ko‘p uchratamiz. masalan, tog‘dagi xarsangtoshni yorish uchun qisqa vaqt davomida katta kuch ishlatilsa, uzoq vaqt davomida tomayotgan suv tomchilari ham toshni yemirishi mumkin. (5) formula nyuton ikkinchi qonunining umumiy ko‘rinishdagi ifodasidir.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "impuls 7-sinf"

1645561643.ppt powerpoint presentation 7-sinf fizika darsligi asosida 36-mavzu: impuls kuch impulsi to‘xtab turgan aravachani ma’lum bir tezlikda harakatlantirish uchun uni katta tezlikda kelayotgan boshqa aravacha turtib yuborishi kerak. yoki uni asta-sekin tortib, kichik kuch ta’siri yordamida ham kerakli tezlikka erishtirish mumkin. lekin buning uchun uzoq vaqt davomida kuch ta’sir ettirib turish kerak bo‘ladi. bu ikki usulda arava bir xil tezlikda harakatga keladi: birida qisqa vaqt davomida katta kuch, ikkinchisida uzoq vaqt davomida kichik kuch ta’sirida. demak, jismlarning o‘zaro ta’sirida natija kuchning miqdoridan tashqari, ta’sirlashish vaqtining davomiyligiga ham bog‘liq ekan. bunga ishonch hosil qilish uchun quyidagi tajribalarni o‘tkazib ko‘raylik. 1-tajriba. ikkita bir xil ip...

Формат PPT, 1,1 МБ. Чтобы скачать "impuls 7-sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: impuls 7-sinf PPT Бесплатная загрузка Telegram